Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να περπατάει μέσα στο σπίτι στις 11 το βράδυ, μόνο και μόνο για να… κλείσεις τους “κύκλους” στο smartwatch σου που μετράνε βήματα και θερμίδες; Αν ναι, καλωσόρισες στον μαγικό (και άκρως εθιστικό) κόσμο του gamification.

Το να κάνεις τη ζωή σου να μοιάζει με βιντεοπαιχνίδι είναι μια ολόκληρη επιστήμη που πατάει πάνω στην ανθρώπινη ψυχολογία για να σε βοηθήσει να χτίσεις συνήθειες, να γίνεις πιο παραγωγικός ή, πολύ απλά, να μην ξεκολλάς από μια οθόνη. Πάμε να δούμε πώς ακριβώς το καταφέρνει.

1. Η δικτατορία του streak

Ίσως ο πιο ισχυρός μηχανισμός να είναι αυτός των streaks, μιας και ο εγκέφαλός μας απεχθάνεται να χάνει κάτι που έχει χτίσει με κόπο.

Πιο συγκεκριμένα, όταν μια εφαρμογή σου λέει ότι κάνεις κάτι για 45 συνεχόμενες μέρες, είτε αυτό είναι η άσκηση είτε η ανταλλαγή μηνυμάτων στο Tik Tok (όπου μεγαλώνετε και “κατοικίδιο” μαζί!), η σκέψη και μόνο ότι αύριο αυτός ο αριθμός θα μηδενιστεί, αρκεί για να σε κινητοποιήσει.

Πρωταθλητής εδώ η Duolingo, με πολλούς χρήστες να αναφέρουν ότι δεν ήθελαν να χάσουν το σερί και κατέληγαν να παίζουν μέσα στο club, κατά τη διάρκεια ενός αγώνα, ακόμα και τη μέρα του γάμου τους!

Η λογική φαίνεται να συνδέεται με το loss aversion: η απώλεια ενός streak που έχεις χτίσει για εβδομάδες μοιάζει ψυχολογικά πιο ακριβή από όσο θα περίμενες, με πρόσφατη ποιοτική μελέτη σε δρομείς να καταλήγει στο ότι τα σερί μπορούν να ενισχύσουν τη συνέπεια, την αυτορρύθμιση και την αίσθηση επίτευξης, ενώ μπορούν να έχουν ακόμα και αρνητικές συνέπειες, όπως η υπερβολική επιμονή και οι τραυματισμοί.

2. Η ψευδαίσθηση της ανταμοιβής

Πόντοι, badges, μετάλλια, νομίσματα για κατανάλωση εντός της εφαρμογής, likes, ακόμα και απτές ανταμοιβές, όπως επιστροφή χρημάτων, είναι εκεί για να σε κάνουν να ασχοληθείς λίγο παραπάνω κάθε φορά, μια τακτική που φαίνεται να δουλεύει ιδιαιτέρως καλά στο iGaming, δίνοντάς σου μια χειροπιαστή αίσθηση άμεσου κέρδους.

Αν διαβάσεις μια αξιολόγηση winmasters, ας πούμε, θα πετύχεις σίγουρα αναφορά στο Sports Drops, που σου δίνει την ευκαιρία να κερδίσεις χρηματικά έπαθλα κάθε φορά που τοποθετείς ένα στοίχημα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, κάθε ενέργεια που κάνεις επιβραβεύεται επιτόπου, δίνοντάς σου την ικανοποίηση ότι “πληρώνεσαι” με κάποιον τρόπο για τον χρόνο που αφιερώνεις, κι αυτό σε κρατάει ακόμα περισσότερο εντός της εφαρμογής.

3. Η ευγενής – ή όχι και τόσο ευγενής – άμιλλα

Όταν ξέρεις ότι οι φίλοι σου θα δουν τον χρόνο σου, μια χαλαρή βόλτα με το ποδήλατο μετατρέπεται ξαφνικά σε αγώνα δρόμου, σωστά; Βάλε τώρα και τον ανταγωνισμό στο παιχνίδι.

Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του ανταγωνιστικό ον και εφαρμογές όπως το Strava το γνωρίζουν καλά αυτό, με creators όπως η Laini Bones να γίνονται viral, με τη σειρά “Taking men’s crowns” όπου απλά καταρρίπτει τα ρεκόρ άλλων, να απαριθμεί εκατομμύρια views και likes σε διάφορες πλατφόρμες.

Η ψυχολογία εδώ απλή: το leaderboard σου ξυπνάει το ένστικτο της πρωτιάς και σε κάνει να θες να ξεπεράσεις όχι μόνο τον εαυτό σου, αλλά και τους γύρω σου!

4. Τα ψηφιακά παράσημα

Ολοκλήρωσες την ανάγνωση πέντε βιβλίων στο Goodreads; Πάρε ένα αυτοκολλητάκι.

Κάνεις 10.000 βήματα; Άλλο ένα παράσημο.

Αυτή η λογική του να ξεκλειδώνεις επιτεύγματα έχει επεκταθεί παντού στο ίντερνετ, ακόμα και σε εργαλεία μεγάλων επιχειρήσεων, όπως το Asana που χρησιμοποιείται για project management.

Ακόμα κι εκεί, λοιπόν, ακόμα κι αν είσαι manager ή director, θα πάρεις μια ικανοποίηση από τα έντονα χρώματα και τα ψηφιακά κομφετί που γεμίζουν την οθόνη για να γιορτάσουν την ολοκλήρωση ενός task! Είναι λόγος αυτός να προτιμήσεις το Asana έναντι άλλων εργαλείων; Για πολλούς ανθρώπους μάλλον ναι, μιας και το user-friendly design αναφέρεται σε πολλές κριτικές χρηστών ως κάτι θετικό.

Τελικά, ποιος παίζει ποιον;

Το gamification είναι ένα φανταστικό εργαλείο, αρκεί να θυμάσαι ότι εσύ κρατάς το χειριστήριο. Τα apps ξέρουν πώς να τραβούν την προσοχή σου, όμως τα σερί, τα παράσημα και οι πόντοι πρέπει να εξυπηρετούν τους δικούς σου στόχους. Δες το λοιπόν σαν ένα παιχνίδι όπου ο κερδισμένος είσαι εσύ.