Ζούμε σε μια εποχή όπου το άγχος παρουσιάζεται σχεδόν ως αρετή. Στα μάτια πολλών, αν δεν είσαι αγχωμένος θεωρείσαι χαλαρός, αναβλητικός, χωρίς ρυθμό. Αντίθετα, όποιος τρέχει συνεχώς, δεν κοιμάται αρκετά και πιέζει τον εαυτό του διαρκώς βαφτίζεται παραγωγικός, φιλοδοξικός, ικανός. Αυτή η αντίληψη είναι συλλογική αυταπάτη. Το άγχος δεν δείχνει φιλοδοξία ή ικανότητα, δείχνει ότι κάτι έχει ξεφύγει. Και όσο περισσότερο το εξιδανικεύουμε, τόσο βαθύτερα ριζώνει στην υγεία μας, στο σώμα μας, στη δουλειά μας.

Το σώμα δεν ξεγελιέται. Μπορεί να προσπαθήσεις να αγνοήσεις τα σημάδια, να τα καλύψεις με καφέ, multitasking και δικαιολογίες, αλλά το σώμα δεν διαπραγματεύεται. Το άγχος αποθηκεύεται στον αυχένα, στους ώμους, στο στομάχι, στον ύπνο που δεν έρχεται ποτέ σωστά. Η χρόνια ένταση δεν είναι απλώς μια κακή μέρα, είναι βιολογική φθορά. Οι μύες σφίγγουν, η καρδιά δουλεύει πιο γρήγορα, οι ορμόνες χάνουν ισορροπία, το ανοσοποιητικό εξασθενεί. Η σιωπηλή φθορά είναι πιο επικίνδυνη από την άμεση καταστροφή, γιατί συχνά δεν γίνεται αντιληπτή παρά μόνο όταν τα πράγματα φτάσουν στα άκρα.

Η ειρωνεία είναι ότι συχνά καμαρώνουμε γι’ αυτό. Λέμε «είμαι διαρκώς κουρασμένος» λες και πρόκειται για μετάλλιο αντοχής. Στην πραγματικότητα είναι ένδειξη απορρύθμισης. Το άγχος διαλύει τη συγκέντρωση, επηρεάζει τη λήψη αποφάσεων, καταστρέφει τη δημιουργικότητα. Ο εγκέφαλος υπό συνεχή πίεση δεν καινοτομεί, επιβιώνει. Και παρ’ όλα αυτά συνεχίζουμε να πιέζουμε τον εαυτό μας πιστεύοντας ότι έτσι θα αποδώσουμε περισσότερο. Στην πράξη αποδίδουμε μηχανικά, χωρίς χαρά, χωρίς ουσία, και κάποια στιγμή φτάνουμε σε πλήρη εξάντληση.

Στον επαγγελματικό χώρο το άγχος έχει γίνει κανονικότητα. Deadlines που δεν τελειώνουν ποτέ, προσδοκίες χωρίς όρια και μια διαρκής εσωτερική φωνή που λέει «δεν είναι αρκετό» δημιουργούν ένα ασταμάτητο κύμα πίεσης. Το πρόβλημα είναι ότι το άγχος δεν σε κάνει καλύτερο στη δουλειά. Σε κάνει νευρικό, βιαστικό, αμυντικό. Η ποιότητα πέφτει πριν καν το αντιληφθείς. Η συγκέντρωση διαλύεται, η κρίση θολώνει και η δημιουργικότητα εξαφανίζεται. Η υπερένταση δεν δημιουργεί, καταναλώνει.

Ένα από τα πιο επικίνδυνα στοιχεία του άγχους είναι ότι έχει γίνει κοινωνικά αποδεκτό. Αν πεις ότι δεν αντέχεις θεωρείσαι αδύναμος, αν πεις ότι χρειάζεσαι παύση θεωρείσαι προβληματικός. Η εξάντληση βαφτίστηκε επαγγελματισμός. Κανείς δεν σταματά γιατί φοβάται ότι θα μείνει πίσω. Το άγχος συχνά κρύβει φόβο. Φόβο ότι αν χαλαρώσουμε θα καταρρεύσουν όλα, φόβο ότι αν δεν είμαστε συνεχώς διαθέσιμοι θα μας αντικαταστήσουν. Αυτός ο φόβος όμως δεν προστατεύει. Καίει. Και στο τέλος δεν μένει τίποτα να υπερασπιστείς.

Η επιβίωση χωρίς να καείς απαιτεί συνειδητές επιλογές και ειλικρίνεια με τον εαυτό σου. Δεν είναι motivational quotes και θετική σκέψη. Είναι σκληρές αποφάσεις: να παραδεχτείς ότι κάτι σε ξεπερνά, να σταματήσεις να απαντάς σε όλα, να δεχτείς ότι δεν είσαι μηχανή. Τα όρια δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Στη δουλειά σημαίνει να ξεχωρίσεις τι αξίζει πραγματικά. Όχι όλα δεν είναι επείγοντα. Όχι δεν χρειάζεται να αποδείξεις την αξία σου κάθε μέρα. Η συνέπεια με καθαρό μυαλό είναι πιο ισχυρή από την υπερένταση με τρεμάμενα νεύρα.

Στην καθημερινότητα σημαίνει φροντίδα του σώματος όχι ως trend αλλά ως επιβίωση. Ύπνος, κίνηση, σιωπή. Χώρος χωρίς ειδοποιήσεις, χωρίς θόρυβο, χωρίς απαιτήσεις. Ηρεμία δεν σημαίνει παραίτηση, σημαίνει επαναφορά. Σημαίνει να δώσεις στον εαυτό σου τον χρόνο να ανασάνει, να αφήσεις τον οργανισμό να επισκευάσει τις ζημιές που η καθημερινή ένταση αφήνει. Σημαίνει να θυμάσαι ότι η παραγωγικότητα δεν είναι η ποσότητα αλλά η ποιότητα, ότι η δημιουργικότητα χρειάζεται χώρο για να αναπτυχθεί.

Η πιο δύσκολη αλλά ειλικρινής αλήθεια είναι ότι συχνά το άγχος δεν μας καταστρέφει από μόνο του. Μας καταστρέφει η άρνησή μας να το αντιμετωπίσουμε. Προτιμάμε να συνεχίζουμε, να δουλεύουμε χωρίς σταματημό, να δείχνουμε παραγωγικοί, ενώ στην ουσία αδειάζουμε σιγά σιγά. Η αλλαγή δεν είναι αδυναμία, είναι επίγνωση και φροντίδα. Το άγχος θα υπάρχει πάντα, αλλά δεν χρειάζεται να καθορίζει τη ζωή μας. Η υγεία και η δουλειά δεν αντέχουν άλλη αυτοκαταστροφή στο όνομα της επιτυχίας. Κάποια στιγμή το σώμα και το μυαλό ζητούν λογαριασμό. Και τότε δεν έχει σημασία πόσο παραγωγικός ήσουν αλλά πόσο άδειος έμεινες.

Ξύπνα πριν είναι αργά. Κοίτα το σώμα σου, δες τα όρια σου, άκου τη φωνή που σου λέει σταμάτα. Δεν είναι τεμπελιά, δεν είναι αδυναμία, είναι επιβίωση. Το άγχος δεν είναι μετάλλιο, είναι προειδοποίηση. Και η ικανότητα να το αναγνωρίζεις και να αλλάζεις ρυθμό είναι η πραγματική δύναμη. Η ζωή δεν μετριέται με τη συνεχή πίεση αλλά με την ικανότητα να ζεις πλήρως, χωρίς να καταστρέφεις τον εαυτό σου στην πορεία.

Αν συνεχίσουμε να αγνοούμε αυτά τα σημάδια, η καθημερινότητα θα γίνει ένας αέναος κύκλος κόπωσης και ανασφάλειας. Το να σταματήσουμε, να επιβραδύνουμε, να επιλέξουμε ποιες μάχες αξίζει να δώσουμε είναι η μόνη πραγματική επένδυση. Η υγεία δεν είναι διαπραγματεύσιμη, η ψυχική ισορροπία δεν είναι προαιρετική. Το άγχος δεν χρειάζεται να ελέγχει τη ζωή μας, εμείς χρειαζόμαστε να ελέγχουμε το άγχος.

Κάθε φορά που νιώθεις ότι το άγχος σε κατακλύζει, θυμήσου ότι δεν είναι ένδειξη δύναμης. Είναι ένα σιωπηλό καμπανάκι. Αν το αγνοήσεις θα σε κάψει, αν το αντιμετωπίσεις θα σε σώσει. Η διαφορά ανάμεσα σε επιβίωση και εξάντληση είναι απλά η συνειδητή επιλογή να σταματήσεις, να αναπνεύσεις και να επαναφέρεις τον εαυτό σου στον έλεγχο. Το σώμα και το μυαλό δεν ζητούν περισσότερα από αυτό.

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram