Κάθε αρχή χρονιάς συνοδεύεται από αποφάσεις. Να γυμναστώ, να κόψω το τσιγάρο, να διαβάζω περισσότερο, να τρώω καλύτερα. Οι περισσότερες αποτυγχάνουν επειδή οι αποφάσεις αυτές βασίζονται σε μια λανθασμένη υπόθεση: ότι η αλλαγή έρχεται με στόχους και πειθαρχία. Στην πραγματικότητα η αλλαγή έρχεται με μικρές, επαναλαμβανόμενες πράξεις που γίνονται σχεδόν αυτόματα. 

Η εμμονή με τους στόχους δημιουργεί άγχος. Αν ο στόχος είναι να τρέξεις πέντε χιλιόμετρα και μια μέρα δεν τα καταφέρεις, η αποτυχία μοιάζει συνολική. Το σύστημα λειτουργεί αλλιώς, δε ρωτά αν έφτασες στον προορισμό, αλλά αν βγήκες σήμερα από το σπίτι. Η συνήθεια δεν είναι επίτευγμα, είναι ρυθμός ζωής. 

Το πρώτο βήμα είναι η μείωση της τριβής. Ό,τι δυσκολεύει την εκκίνηση σε σαμποτάρει. Αν για να γυμναστείς πρέπει να κατεβείς υπόγεια, να βρεις ρούχα, να ανοίξεις εφαρμογές, να επιλέξεις πρόγραμμα, η πιθανότητα να το αναβάλεις αυξάνεται. Η συνήθεια χρειάζεται ευκολία. Τα παπούτσια δίπλα στην πόρτα, το στρώμα γυμναστικής στο σαλόνι, το βιβλίο πάνω στο κομοδίνο. Δε συζητάμε για λεπτομέρειες, αλλά για την αρχιτεκτονική της συμπεριφοράς. 

Εξίσου σημαντική είναι η ειλικρίνεια με τον εαυτό. Δεν λειτουργούν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Κάποιοι αντλούν ενέργεια από την προετοιμασία, άλλοι παραλύουν. Αν κάτι “απλό” δεν το κάνεις ποτέ είναι κακός σχεδιασμός. Βρες τη συνήθεια με τη λιγότερη δυνατή αντίσταση. Αν δεν θα πας ποτέ γυμναστήριο, κάνε ασκήσεις με το βάρος του σώματος. Το σώμα είναι πάντα διαθέσιμο. 

Η πρόοδος πρέπει να είναι σταδιακή. Ένα λεπτό παραπάνω, μία σελίδα ακόμα, ένα μικρό βήμα σε σχέση με χθες. Η λογική του “όλα ή τίποτα” είναι εχθρός της συνέπειας. Η συνήθεια χτίζεται όταν το μυαλό σταματά να τη βλέπει ως απειλή. Όταν γίνεται μέρος της ημέρας, όχι εξαίρεση και βάρος. 

Στην αρχή βοηθά να μη διακόπτεις, επειδή η αίσθηση της συνέχειας δημιουργεί ταυτότητα. Για περίπου τρεις μήνες η επανάληψη έχει μεγαλύτερη σημασία από την απόδοση. Κάθε μέρα που κάνεις κάτι ενισχύεται η εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου. Ένα παλιό παράδειγμα μιλά για ένα ημερολόγιο στον τοίχο. Κάθε μέρα που κάνεις τη δουλειά, βάζεις ένα μεγάλο Χ. Μετά από λίγο δημιουργείται μια αλυσίδα. Ο στόχος παύει να είναι το αποτέλεσμα και γίνεται η συνέχεια. Αυτό λειτουργεί γιατί ο εγκέφαλος αγαπά τα ορατά ίχνη προόδου. 

Ένα ακόμη εμπόδιο είναι οι περισπασμοί. Δεν χρειάζεται να χαθείς ώρες στα κοινωνικά δίκτυα για να εκτροχιαστείς. Αρκεί μια μικρή παρεκτροπή. Το κινητό, τα notifications, οι άσχετες πληροφορίες. Όσο λιγότερα ψηφιακά εμπόδια συναντάς στη διαδρομή προς τη συνήθεια, τόσο καλύτερα. Μερικές φορές η λύση είναι αναλογική. Ρολόι αντί για κινητό, χαρτί αντί για εφαρμογή. Η απλότητα προστατεύει την προσοχή. 

Υπάρχει και μια λιγότερο προφανής διάσταση. Πολλές φορές αποτυγχάνουμε, επειδή κουβαλάμε παλιές, ανοιχτές υποχρεώσεις. Πράγματα που “θα έπρεπε” να κάνουμε, αλλά δεν κάνουμε ποτέ. Αυτές οι εκκρεμότητες καταναλώνουν ενέργεια. Το να παραδεχτείς ότι κάτι δεν σε εκφράζει πια και να το αφήσεις, είναι απελευθερωτικό. Ο νέος χρόνος δεν είναι μόνο για να προσθέτεις, είναι και για να αφαιρείς. 

Τέλος, αξίζει να αναρωτηθείς γιατί θέλεις τη συνήθεια. Αν την κυνηγάς επειδή “πρέπει”, η αντίσταση θα επιστρέφει. Αν την “αγαπάς” για αυτό που είναι έχεις περισσότερες πιθανότητες να μείνει. Η ζωή δεν βελτιώνεται πάντα με περισσότερη πειθαρχία, αλλά με καλύτερη επιλογή κατεύθυνσης. 

Δεν υπάρχει μαγικός τρόπος. Για να αλλάξεις πρέπει να κάνεις την πράξη. Κάθε φορά που γράφεις, είσαι συγγραφέας. Κάθε φορά που κινείσαι, είσαι αθλητής. Κάθε φορά που ξεκινάς, ακόμη κι αν δεν τελειώσεις, ενισχύεις τον άνθρωπο που θες να γίνεις. Η υγιής συνήθεια δεν είναι υπόσχεση για το μέλλον. Είναι κάτι που κάνεις σήμερα και μετά ξανά αύριο. 

*Mε στοιχεία από το Wired 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.