Αν θέλει κανείς να καταλάβει πραγματικά πόσο βαθιά μπορεί να αλλάξει η τεχνητή νοημοσύνη τον κόσμο δε χρειάζεται να κοιτάξει την πληροφορική, τις αγορές ή τη νομικό πλαίσιο. Η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται αλλού: στην υγεία. Εκεί όπου η τεχνολογία συναντά το πιο δύσκολο πεδίο εφαρμογής της, έναν χώρο γεμάτο κανονισμούς, τεράστια ευθύνη και πάνω απ’ όλα ανθρώπινες ζωές. 

Σχεδόν δέκα χρόνια πριν ο Geoffrey Hinton, ο άνθρωπος που πολλοί αποκαλούν “νονό της τεχνητής νοημοσύνης” είχε κάνει μια πρόβλεψη που έμοιαζε τότε σοκαριστική. Είχε πει ότι τα νοσοκομεία θα έπρεπε να σταματήσουν να εκπαιδεύουν ακτινολόγους, γιατί μέσα σε λίγα χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη θα έκανε τη δουλειά καλύτερα. 

Δέκα χρόνια μετά, συμβαίνει το αντίθετο. Οι ακτινολόγοι δεν εξαφανίστηκαν, είναι περισσότεροι από ποτέ. Η εξήγηση που δίνει σήμερα ο ίδιος ο Hinton είναι αποκαλυπτική: δεν υποτίμησε την τεχνολογία, αλλά την οικονομία της υγείας. Η υγεία υποστηρίζει είναι μια “ελαστική αγορά”. Όσο περισσότερη ικανότητα έχει το σύστημα να προσφέρει υπηρεσίες, τόσο περισσότερο αυξάνεται και η ζήτηση. Αν ένας γιατρός μπορεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης να εξετάζει δέκα φορές περισσότερες εικόνες, αυτό δεν σημαίνει ότι θα χρειαστούμε λιγότερους γιατρούς. Σημαίνει ότι θα εντοπίσουμε πολύ περισσότερες ασθένειες που μέχρι σήμερα περνούσαν απαρατήρητες. 

Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη δεν μειώνει την ανάγκη για ιατρική φροντίδα. Αποκαλύπτει πόση φροντίδα δεν είχαμε καταφέρει να προσφέρουμε. Αυτό αλλάζει και τη βασική ερώτηση που κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση. Η ερώτηση “θα αντικαταστήσει η AI τους γιατρούς;” είναι μάλλον η λάθος ερώτηση. Η σωστή ερώτηση: πώς θα αλλάξει η σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και τη μηχανή μέσα στην ιατρική; 

Τα δεδομένα μέχρι τώρα δείχνουν κάτι σύνθετο. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ήδη ξεπερνούν τους γιατρούς. Μελέτες έχουν δείξει ότι σε συγκεκριμένες διαγνωστικές διαδικασίες τα AI μοντέλα μπορούν να είναι πιο ακριβή από ανθρώπους. Μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις η τεχνητή νοημοσύνη αποδίδει καλύτερα όταν λειτουργεί μόνη της παρά όταν συνεργάζεται με γιατρούς. 

Ο λόγος είναι ένα γνωστό ψυχολογικό φαινόμενο που ονομάζεται “automation neglect”. Οι γιατροί, όπως όλοι οι άνθρωποι τείνουν να εμπιστεύονται τη δική τους αρχική εκτίμηση. Ακόμη κι όταν ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης προτείνει μια διαφορετική διάγνωση, μπορεί να την αγνοήσουν. Αυτό δείχνει ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η τεχνολογία, αλλά η συνεργασία ανθρώπου και μηχανής. 

Σε άλλες περιπτώσεις όμως, η συνεργασία λειτουργεί εξαιρετικά. Σε μια κλινική δοκιμή που δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine, γενικοί καρδιολόγοι που χρησιμοποιούσαν τεχνητή νοημοσύνη κατάφεραν να φτάσουν σε επίπεδο διάγνωσης που πλησίαζε αυτό των ειδικών. Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργούσε σαν ένας δεύτερος εγκέφαλος. Ένας σύμβουλος που μπορούσε να βοηθήσει έναν γιατρό να σκεφτεί σαν ειδικός. 

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να κάνει σοβαρά λάθη στο επίπεδο που βρίσκεται σήμερα. Στην ίδια έρευνα περίπου 6,5% των απαντήσεων του μοντέλου περιείχαν σημαντικές “παραισθήσεις”. Η πρόκληση είναι να ξέρουμε πότε να την εμπιστευτούμε. 

Πέρα από τη διάγνωση, όμως, η μεγαλύτερη αλλαγή μπορεί να βρίσκεται αλλού. Στην πρόληψη. Η σύγχρονη ιατρική είναι σχεδιασμένη να αντιμετωπίζει ασθένειες όταν εμφανίζονται συμπτώματα, ωστόσο πολλές σοβαρές ασθένειες (ο καρκίνος, οι καρδιοπάθειες, οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις) αναπτύσσονται μέσα στο σώμα για δεκαετίες πριν εμφανιστούν. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει αυτό το μοντέλο. 

Τα wearables, τα έξυπνα ρολόγια και οι αισθητήρες υγείας παράγουν ήδη τεράστιες ποσότητες δεδομένων. Καρδιακός ρυθμός, ύπνος, οξυγόνωση, φυσική δραστηριότητα. Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης αυτά τα δεδομένα μπορούν να μετατραπούν σε προειδοποιήσεις πολύ πριν εμφανιστεί μια ασθένεια. Η ιατρική μπορεί έτσι να μετακινηθεί από την αντίδραση στην πρόληψη. 

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μιμηθεί την ενσυναίσθηση. Μπορεί να παράγει τις σωστές λέξεις, αλλά πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι δεν μπορεί να βιώσει πραγματικά αυτό το συναίσθημα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει το πιο ισχυρό εργαλείο στην ιστορία της ιατρικής. Μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση, στην πρόληψη, στη θεραπεία, αλλά η ουσία της ιατρικής, δηλαδή η ανθρώπινη φροντίδα πιθανότατα θα παραμείνει κάτι που καμία μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει. 

*Με στοιχεία από το TIME 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram