Ο μέσος πολίτης έχουν δείξει έρευνες χρησιμοποιεί το κινητό του πάνω από 200 φορές την ημέρα. Οι έφηβοι δέχονται περίπου 250 ειδοποιήσεις καθημερινά στο σχολείο, μετά το σχολείο και μέσα στη νύχτα. Το smartphone είναι προέκταση του νευρικού μας συστήματος. Οι ίδιες εταιρείες που οικοδόμησαν αυτή την εξάρτηση εμφανίζονται τώρα ως σωτήρες της.
Η OpenAI σχεδιάζει για φέτος μια μικρή, χωρίς οθόνη συσκευή που ο Sam Altman περιγράφει ως πιο “ήρεμη” από το smartphone. Η Apple φέρεται να αναπτύσσει έξυπνα γυαλιά, pins και AirPods με ενισχυμένη AI. Η Meta συνεχίζει να επενδύει στα γυαλιά επαυξημένης πραγματικότητας Orion, προαναγγέλλοντας μια μετα-smartphone εποχή.
Το ερώτημα είναι σαφές: μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να σπάσει την εξάρτησή μας από το τηλέφωνο;
Από το 2007 όταν η iPhone επαναπροσδιόρισε τη σχέση μας με την τεχνολογία καμία συσκευή δεν κατάφερε να εκτοπίσει το smartphone από το κέντρο της καθημερινότητας. Σήμερα το 91% των ενηλίκων στον ανεπτυγμένο κόσμο έχει ένα στην τσέπη του. Το κινητό είναι πορτοφόλι, κάμερα, χάρτης, γραφείο, ημερολόγιο, κοινωνικό δίκτυο. Για να το αντικαταστήσεις πρέπει να λύσεις ένα πραγματικό πρόβλημα.
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της νέας στρατηγικής: η υπόσχεση της “ηρεμίας”. Ο Altman μιλά για μια εμπειρία λιγότερο “Times Square” και περισσότερο “ζωή κοντά σε λίμνη”. Μια συσκευή που κατανοεί το πλαίσιο της ζωής σου και αποφασίζει πότε αξίζει να σε διακόψει. Οι ειδοποιήσεις είναι μηχανισμοί επαναδέσμευσης. Ένα like, μια έκπτωση, μια “υπενθύμιση” χρόνου οθόνης. Το infinite scroll, τα χρώματα, τα mini-games παράγουν μικρές δόσεις ντοπαμίνης. Η οικονομία της προσοχής είναι σχεδιασμένη να μας κρατά παρόντες. Αν αφαιρέσουμε την οθόνη, τι θα αντικαταστήσει αυτό το μοντέλο;
Η εξάρτηση πιθανότατα θα αλλάξει μορφή. Ένα wearable με μικρόφωνο και κάμερα που “ακούει” συναντήσεις και στέλνει αυτόματα follow-ups μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα. Μπορεί να θυμάται γενέθλια, να μεταφράζει σε πραγματικό χρόνο, να προτείνει διαδρομές, όμως το ίδιο εργαλείο που παρακολουθεί επαγγελματικές συζητήσεις μπορεί να εισβάλει σε προσωπικές σχέσεις. Η ιδέα ότι μια συσκευή λειτουργεί ως μόνιμος παρατηρητής κοινωνικών αλληλεπιδράσεων δημιουργεί νέο πεδίο ηθικών και κοινωνικών εντάσεων.
Ήδη εμφανίζεται ένα άλλο φαινόμενο: η AI ως σύντροφος, ως συνομιλητής, σύμβουλος κι ενίοτε συναισθηματικό υποκατάστατο. Η απουσία οθόνης μπορεί να οδηγήσει σε βαθύτερη, πιο αθόρυβη προσκόλληση κι όλα αυτά εξετάζονται ήδη σε πειραματικό επίπεδο.
Τα πρώτα παραδείγματα δείχνουν τα όρια. Το pin της Humane που επιχειρούσε να αντικαταστήσει το smartphone χωρίς να ενσωματώνεται σε αυτό, απέτυχε. Υψηλή τιμή, περιορισμένη λειτουργικότητα, ασαφής αξία. Η επιτυχία ίσως βρίσκεται σε πιο συγκεκριμένες εφαρμογές. Γυαλιά που μεταφράζουν άμεσα γλώσσες. Συσκευές που προσφέρουν βιομετρική ανάλυση πέρα από τις δυνατότητες του κινητού. Το Oura Ring αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: εξειδικευμένο, με ξεκάθαρη πρόταση αξίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως hype έχει ήδη κορυφωθεί με το ChatGPT, ωστόσο η παραγωγικότητα που υποσχέθηκε δεν έχει ακόμη πλήρως υλοποιηθεί. Για τον καταναλωτή, η πρόκληση είναι μεγαλύτερη: γιατί να αγοράσει μια νέα συσκευή; Τι πρόβλημα λύνει που δεν λύνεται ήδη; Η υπερπληθώρα δυνατοτήτων γίνεται βάρος. Αν τα wearables πρόκειται να κερδίσουν, πρέπει να είναι προσωποποιημένα και λειτουργικά.
Αν οι εταιρείες συνεχίσουν να στηρίζονται σε μοντέλα που επιβραβεύουν τη συνεχή δέσμευση, η μετάβαση από την οθόνη στο wearable αποτελεί αναδιάταξη της ίδιας δυναμικής. Η εξάρτηση θα αλλάξει μορφή. Αντίθετα αν η νέα γενιά συσκευών επιλέξει τη μείωση αντί της ενίσχυσης της διέγερσης, τότε μπορεί να δούμε μια αλλαγή.
Το smartphone κυριάρχησε γιατί συνδύασε πολλαπλές λειτουργίες σε μία επιφάνεια εργασίας με όπλο την ταχύτητα και τη συνεχή ευελιξία. Το wearable θα κριθεί από το αν μπορεί να αφαιρέσει χωρίς να στερήσει τα προαναφερθέντα. Η ειρωνεία είναι προφανής: η τεχνητή νοημοσύνη, προϊόν της υπερ-συνδεδεμένης εποχής, καλείται τώρα να μας δώσει πίσω τη … σιωπή. Πόσο εύκολο μπορεί να είναι αυτό;
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
