Ο αρχιτέκτονας Riken Yamamoto, γεννημένος στο Πεκίνο, ο οποίος φημίζεται για την έμφαση που δίνει στην οικοδόμηση της κοινότητας μέσω σχεδίων που προωθούν την κοινωνική σύνδεση και τη διαφάνεια, τιμήθηκε με το Βραβείο Αρχιτεκτονικής Pritzker 2024.

Μετά τον David Chipperfield το 2023, τον Francis Kéré το 2022 και τους Anne Lacaton και Jean-Philippe Vassal το 2021, ο Yamamoto θα τιμηθεί με το βραβείο Pritzker στην 46η τελετή απονομής του βραβείου Pritzker στο Σικάγο την ερχόμενη άνοιξη. Η φετινή εκδήλωση, που έχει προγραμματιστεί για τις 16 Μαΐου, θα πραγματοποιηθεί στο S.R. Crown Hall του Illinois Institute of Technology, σε συνεργασία με το Chicago Architecture Center.

Tο υψηλού κύρους Pritzker Prize είναι μια ετήσια παγκόσμια αναγνώριση ταλαντούχων αρχιτεκτόνων των οποίων τα έργα αποδεικνύουν όραμα και αφοσίωση. Η αρχιτεκτονική προσέγγιση του Yamamoto επικεντρώνεται στη διαμόρφωση χώρων που προωθούν τη σύνδεση μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντος, τόσο με τη φυσική όσο και με τη συμβολική έννοια.

Τα κριτήρια για τη βράβευση ενός αρχιτέκτονα στα Pritzker Prize

To Βραβείο Αρχιτεκτονικής Pritzker είναι τιμητική διάκριση ενός εν ζωή αρχιτέκτονα ή αρχιτεκτόνων και απονέμεται ανεξαρτήτως εθνικότητας, φυλής, θρησκείας ή ιδεολογίας, δίνοντας έμφαση στην αναγνώριση της εξαιρετικής αρχιτεκτονικής συνεισφοράς και όχι σε άλλους εξωτερικούς παράγοντες. Επίσης, το Pritzker Prize δεν απονέμεται σε αρχιτεκτονικά γραφεία αλλά σε μεμονωμένους αρχιτέκτονες. Τέλος, οι παραλήπτες του Βραβείου Αρχιτεκτονικής Pritzker λαμβάνουν και ένα χρηματικό ποσό ύψους 100 χιλιάδων δολαρίων.

Η φιλοσοφία του Riken Yamamoto

Tianjin Library / Φωτ.: Nacasa & Partners

«Για μένα, η αναγνώριση του χώρου σημαίνει αναγνώριση μιας ολόκληρης κοινότητας. Η τρέχουσα αρχιτεκτονική προσέγγιση δίνει έμφαση στην ιδιωτικότητα, αναιρώντας την ανάγκη των κοινωνικών σχέσεων. Ωστόσο, μπορούμε ακόμα να τιμούμε την ελευθερία του κάθε ατόμου, ενώ ζούμε μαζί στον αρχιτεκτονικό χώρο ως δημοκρατικός κόσμος, προωθώντας την αρμονία μεταξύ των πολιτισμών και των φάσεων της ζωής.» – Riken Yamamoto

Με καταγωγή από το Πεκίνο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, ο Riken Yamamoto, γεννημένος το 1945, πέρασε ένα μεταμορφωτικό ταξίδι που τον οδήγησε στη Γιοκοχάμα της Ιαπωνίας, λίγο μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σήμερα, όπως αναφέρει το Arch Daily, αποκαλεί τη Γιοκοχάμα «σπίτι του».

Σε ηλικία 17 ετών, ο Yamamoto μυήθηκε στον κόσμο της αρχιτεκτονικής κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στον ναό Kôfuku-ji στη Νάρα της Ιαπωνίας, ένα οικοδόμημα που αρχικά ανεγέρθηκε το 730 και αργότερα ανακατασκευάστηκε το 1426. Μαγεμένος από το θέαμα «του ξύλινου πύργου που φωτιζόταν από το φως του φεγγαριού», η εμπειρία αυτή τον σημάδεψε ανεξίτηλα. Οι ακαδημαϊκές του αναζητήσεις κορυφώθηκαν με την αποφοίτησή του από το Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Κολεγίου Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Nihon το 1968. Βασισμένος σε αυτά τα θεμέλια, απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην Αρχιτεκτονική από το Πανεπιστήμιο Τεχνών του Τόκιο, Τμήμα Αρχιτεκτονικής, το 1971. Την επόμενη χρονιά, το 1973, ο Riken Yamamoto ξεκίνησε ένα νέο κεφάλαιο, ιδρύοντας το αρχιτεκτονικό του γραφείο, γνωστό ως Riken Yamamoto & Field Shop.

Πηγή: Metalocus / Φωτ.: Riken Yamamoto

Κεντρική θέση στην αρχιτεκτονική προσέγγιση του Riken Yamamoto κατέχει η αρχή της διαφάνειας και η επιτακτική ανάγκη οι χώροι να εκδηλώνουν την προβλεπόμενη λειτουργικότητά τους. Η εστίασή του έγκειται στην απρόσκοπτη ενσωμάτωση των κτιρίων με το περιβάλλον τους, προωθώντας μια συλλογική εμπειρία μέσα σε έναν κοινόχρηστο χώρο. Ο Yamamoto υποστηρίζει ότι «κάθε κατοικία πρέπει να δημιουργεί μια ουσιαστική σύνδεση με το εξωτερικό περιβάλλον», υπογραμμίζοντας τη σημασία του “ανοίγματος” και της συνδεσιμότητας ως αναπόσπαστα στοιχεία της αρχιτεκτονικής του προοπτικής.

Iwadeyama Junior High School / Φωτ.: Mitsumasa Fujitsuka

Έργα που αντικατοπτρίζουν τη προσωπικότητα του Riken Yamamoto

Gazebo

Εγκατεστημένο στη Γιοκοχάμα, το Gazebo του Riken Yamamoto είναι μια κατασκευασμένη κατοικία που ενσωματώνει ανοιχτές βεράντες σε κάθε επίπεδο, προωθώντας την αίσθηση της αλληλεπίδρασης και της σύνδεσης στους χώρους διαβίωσης. Η φιλοσοφία σχεδιασμού του Yamamoto, με επίκεντρο τη διαφάνεια και την καλλιέργεια χώρων που ευνοούν την κοινωνική συμμετοχή, είναι εμφανής στο Gazebo. Το εγχείρημα αυτό αποτελεί μια πρώτης τάξεως εκδήλωση της αρχιτεκτονικής του προσέγγισης, διαγράφοντας επιδέξια τις διακρίσεις μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών χώρων για να αναβαθμίσει την ποιότητα των εμπειριών της καθημερινής ζωής.

Φωτ.: Tomio Ohashi

Hiroshima Nishi Fire Station

Στο Νίσι-Χιροσίμα της Ιαπωνίας, ο Πυροσβεστικός Σταθμός Χιροσίμα-Νίσι, μια επταώροφη δομή που σχεδιάστηκε από τον Riken Yamamoto, ολοκληρώθηκε το 2000. Ξεχωρίζοντας για τον αντισυμβατικό σχεδιασμό του, ο πυροσβεστικός σταθμός δίνει προτεραιότητα στη διαφάνεια και την ενσωμάτωσή του με το αστικό του περιβάλλον. Το εξωτερικό του περιβάλλεται από γυάλινες περσίδες σε όλες τις όψεις του, παρέχοντας στο κοινό μια ματιά στην καθημερινότητα του σταθμού. Αυτή η σκόπιμη σχεδιαστική απόφαση αντικατοπτρίζει το ήθος του Yamamoto για τη δημιουργία περιβαλλόντων που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή της κοινότητας και υποστηρίζουν τη διαφάνεια. Επιπλέον, ο πυροσβεστικός σταθμός Hiroshima Nishi ενσωματώνει εκθεσιακούς χώρους και μια βεράντα επισκεπτών στον τέταρτο όροφο, ανοιχτή σε όλους. Από αυτά τα σημεία θέασης, οι παρατηρητές μπορούν να παρακολουθήσουν τα καθήκοντα των πυροσβεστών και το εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα, ενισχύοντας περαιτέρω την αλληλεπίδραση και τη συνδεσιμότητα της κοινότητας.

Saitama Prefectural University

Το Saitama Prefectural University στην Koshigaya είναι ένα από τα πιο δημοφιλή σχέδια του Riken Yamamoto, το οποίο κέρδισε αναγνώριση για την αριστεία του. Οι εγκαταστάσεις της πανεπιστημιούπολης δημιουργήθηκαν από την αρχιτεκτονική ομάδα Riken Yamamoto & Field Shop, οι οποίοι αναδείχθηκαν νικητές μεταξύ 34 ανταγωνιστικών εταιρειών. Το Saitama Prefectural University επικεντρώνεται στη νοσηλευτική και κοινωνική εκπαίδευση, με αποστολή του να καλλιεργεί άτομα ικανά να αναλάβουν καίριους ρόλους στις τοπικές κοινωνίες. Το αρχιτεκτονικό όραμα του Yamamoto, που παρουσιάζεται στο σχεδιασμό της πανεπιστημιούπολης, υπογραμμίζει τη λειτουργικότητα και τον εκσυγχρονισμό, επιδιώκοντας να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που ευνοεί τη μάθηση και την προώθηση της ανάπτυξης.

Φωτ.: Tomio Ohashi

 

Με πληροφορίες από: Arch Daily, Guardian, New York Times, Wikipedia, Dezeen