Η Meta Platforms και ο Mark Zuckerberg βρίσκονται αντιμέτωποι με νέα αγωγή για μαζική παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, σε μια υπόθεση που μοιάζει λιγότερο με Silicon Valley innovation story και περισσότερο με ψηφιακή επιδρομή σε βιβλιοθήκη μετά το τέλος του κόσμου.

Πέντε μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι —Nachette, Macmillan, McGraw Hill, Elsevier και Cengage— μαζί με τον συγγραφέα Scott Turow κατέθεσαν συλλογική αγωγή στη Νέα Υόρκη, υποστηρίζοντας ότι η Meta «κατέβασε» παράνομα εκατομμύρια βιβλία και επιστημονικά άρθρα από πειρατικές πλατφόρμες προκειμένου να εκπαιδεύσει το AI μοντέλο της, Llama.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η εταιρεία όχι μόνο γνώριζε ότι το υλικό ήταν πειρατικό, αλλά φέρεται να εγκατέλειψε συνειδητά τις νόμιμες διαδρομές αδειοδότησης επειδή… κόστιζαν πολύ. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι η Meta εξέταζε αρχικά συμφωνίες licensing με εκδότες, κάτι που θα ανέβαζε το σχετικό budget μέχρι και τα 200 εκατομμύρια δολάρια μέσα στο 2023. Ύστερα, όμως, η στρατηγική αυτή «σταμάτησε απότομα» όταν το ζήτημα έφτασε προσωπικά στον Zuckerberg.

Ένας εργαζόμενος φέρεται μάλιστα να δήλωσε εσωτερικά: «Αν αδειοδοτήσουμε έστω και ένα βιβλίο, δεν θα μπορούμε να στηριχτούμε στη στρατηγική του fair use». Δηλαδή, με απλά λόγια: αν πληρώσουμε για κάτι μία φορά, ίσως καταρρεύσει όλο το αφήγημα ότι δεν χρειάζεται να πληρώνουμε τίποτα.

Η αγωγή ισχυρίζεται επίσης ότι στελέχη της Meta ενέκριναν τη χρήση της γνωστής πειρατικής βιβλιοθήκης LibGen, παρότι εσωτερικά έγγραφα της εταιρείας αναγνώριζαν ξεκάθαρα ότι πρόκειται για «dataset που γνωρίζουμε ότι είναι πειρατικό». Σύμφωνα με τους ενάγοντες, η Meta κατέβασε πάνω από 267 terabytes πειρατικού υλικού, όγκο που περιγράφεται ως πολλαπλάσιος από ολόκληρη τη φυσική συλλογή της Library of Congress.

Το πιο επικίνδυνο σημείο της υπόθεσης, ωστόσο, δεν είναι μόνο το «διάβασμα» των βιβλίων από το AI, αλλά το τι παράγει μετά. Η αγωγή υποστηρίζει ότι το Llama μπορεί πλέον να δημιουργεί «αντίγραφα, περιλήψεις, παραλλαγές και παράγωγα έργα» βασισμένα στα πρωτότυπα κείμενα, από ακαδημαϊκά συγγράμματα μέχρι διάσημα μυθιστορήματα. Κάπου εδώ η κουβέντα παύει να αφορά μόνο την τεχνολογία και αρχίζει να μοιάζει με εκείνο το παλιό μεταμοντέρνο άγχος: τι απομένει από έναν δημιουργό όταν η μηχανή μπορεί να μιμηθεί το ίχνος του σε βιομηχανική κλίμακα;

Η Meta, από την πλευρά της, επιμένει ότι η εκπαίδευση AI πάνω σε copyrighted υλικό μπορεί να εμπίπτει στο «fair use». Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε στο Variety ότι η AI «ενισχύει τη δημιουργικότητα και την καινοτομία» και πως η εταιρεία θα υπερασπιστεί «επιθετικά» τη θέση της στα δικαστήρια.

Το ειρωνικό στοιχείο είναι ότι μέχρι τώρα αρκετές αντίστοιχες αγωγές κατά AI εταιρειών έχουν απορριφθεί. Το 2025, ομοσπονδιακός δικαστής απέρριψε υπόθεση 13 συγγραφέων, ανάμεσά τους και η Sarah Silverman, κρίνοντας ότι η χρήση βιβλίων για AI training μπορούσε να θεωρηθεί fair use. Η νέα υπόθεση, όμως, προσπαθεί να αλλάξει το παιχνίδι: δεν κατηγορεί απλώς τη Meta ότι χρησιμοποίησε copyrighted υλικό, αλλά ότι το απέκτησε μέσω οργανωμένης πειρατείας και εσκεμμένης παράκαμψης των νόμιμων διαδικασιών.

Κι εκεί κάπου, το παλιό σύνθημα της Silicon Valley “move fast and break things” αποκτά μια πιο κυριολεκτική διάσταση. Μόνο που αυτή τη φορά, τα “things” είναι βιβλία, συγγραφείς και ολόκληρη η ιδέα ότι η δημιουργία έχει ακόμα κάποια αξία πέρα από το να γίνει καύσιμο για servers.

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram