Ο χρόνος αλλάζει τυπικά τα μεσάνυχτα της Πρωτοχρονιάς, αλλά για τους φοιτητές στα ελληνικά πανεπιστήμια με έναν άλλον τρόπο κάπου ανάμεσα στο τελευταίο μελομακάρονο και στο πρώτο άνοιγμα σημειώσεων. Ο Ιανουάριος έρχεται με ένα βάρος. Με λίστες μαθημάτων, με ύλη που μοιάζει ατελείωτη, με ημερολόγια γεμάτα κόκκινους κύκλους. Η εξεταστική δεν είναι απλώς μια περίοδος, αλλά μια ψυχολογική μετάβαση, ένα άτυπο τελετουργικό ενηλικίωσης που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. 

Περπατώντας στο κέντρο της Θεσσαλονίκης στις 2 Ιανουαρίου είδα δεκάδες ανθρώπους να έχουν ξεκινήσει την προσπάθειά τους σε ειδικά διαμορφωμένα καφέ. Πάνε χρόνια από την τελευταία φορά που ένιωσα αυτήν την πίεση, ωστόσο τα σημάδια της είναι νωπά κι αμέσως συνδέθηκα με έναν τρόπο με αυτούς τους ανθρώπους. 

Η ειρωνεία είναι ότι ο Ιανουάριος υποτίθεται μήνας νέων αρχών, για τους φοιτητές δε φέρνει αίσθηση επανεκκίνησης, αλλά επιβεβαίωσης των κόπων του προηγούμενου διαστήματος. Ό,τι δεν έγινε στο εξάμηνο επιστρέφει συμπυκνωμένο. Αναβλητικότητα, χαμένα μαθήματα, μισοδιαβασμένες σημειώσεις, όλα ζητούν τώρα χώρο και χρόνο. Το άγχος δε ξεκινά την πρώτη μέρα των εξετάσεων, αλλά από τις γιορτές, σαν χαμηλό βουητό στο βάθος που δεν σε αφήνει να χαλαρώσεις πραγματικά. 

Στα ελληνικά πανεπιστήμια η εξεταστική έχει μια ιδιαιτερότητα. Δεν είναι μόνο ακαδημαϊκή διαδικασία. Είναι εμπειρία συλλογική, σχεδόν πολιτισμική. Βιβλιοθήκες που γεμίζουν ασφυκτικά, καφέ που μετατρέπονται σε άτυπα αναγνωστήρια, σημειώσεις που αλλάζουν χέρια σαν πολύτιμο νόμισμα. Υπάρχει μια περίεργη συντροφικότητα μέσα στην πίεση. Άγνωστοι μοιράζονται στυλό, άγχος, φήμες για το τι “βάζει” ο καθηγητής. 

Το άγχος της εξεταστικής δεν αφορά μόνο το αν θα γράψεις καλά. Αφορά το τι σημαίνει αυτό το γράψιμο. Για πολλούς φοιτητές κάθε μάθημα κουβαλά προσδοκίες οικογενειακές, οικονομικές, προσωπικές. Η αποτυχία δε βιώνεται ως απλό αποτέλεσμα, αλλά ως απόδειξη ανεπάρκειας. Σε ένα σύστημα που συχνά δε δίνει επαρκή ανατροφοδότηση μέσα στο εξάμηνο, η εξέταση γίνεται η μοναδική στιγμή κρίσης. Όλα ή τίποτα. 

Υπάρχει επίσης η χρονική πίεση. Μαθήματα στριμωγμένα, εξετάσεις κολλητά, ύλη που δεν έχει φτιαχτεί για να χωρέσει σε λίγες εβδομάδες. Ο Ιανουάριος απαιτεί από τους φοιτητές να λειτουργήσουν κόντρα στη φύση του χειμώνα. Λιγότερο φως, χαμηλότερη ενέργεια, αλλά αυξημένες απαιτήσεις. Το σώμα ζητά ανάπαυση, το πρόγραμμα ζητά απόδοση. Από αυτή τη σύγκρουση γεννιέται η εξάντληση. 

Η εξεταστική μετατρέπεται σε ένα είδος καθαρτηρίου. Ένας χρόνος που κλείνει με απολογισμό. Τι έμαθα, τι κατάλαβα, τι απλώς αποστήθισα. Πολλοί φοιτητές συνειδητοποιούν μέσα στην πίεση αν τους αφορά πραγματικά το αντικείμενό τους. Η εξεταστική με τον σκληρό της τρόπο απογυμνώνει τις επιλογές. 

Στην ελληνική πραγματικότητα, το άγχος της εξεταστικής επιτείνεται από την αβεβαιότητα για το μέλλον. Πτυχία που δεν εγγυώνται εργασία, σπουδές που συχνά δεν συνδέονται με σαφή επαγγελματική διαδρομή. Έτσι κάθε Ιανουάριος γίνεται ένα μικρό τεστ αντοχής, όχι μόνο γνώσεων αλλά και ελπίδας. «Αξίζει;» είναι η ερώτηση που πλανάται σιωπηλά. 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι φοιτητές συνεχίζουν. Διαβάζουν, αποτυγχάνουν, ξαναπροσπαθούν, περνούν, χρωστάνε, προχωρούν. Η εξεταστική είναι σκληρή, αλλά δεν είναι το τέλος. Μοιάζει με πέρασμα, ένα από τα πολλά που μαθαίνουν στους ανθρώπους πως να διαχειρίζονται πίεση, προσδοκία και χρόνο. Ο Ιανουάριος στα ελληνικά πανεπιστήμια δεν είναι απλώς ο πρώτος μήνας του χρόνου. Αποτελεί ένα τεστ ψυχραιμίας και διαχείρισης. Το άγχος δεν σε ορίζει, απλώς σε δοκιμάζει και κάθε φορά που βγαίνεις από την εξεταστική, βγαίνεις λίγο πιο έμπειρος, λίγο πιο ανθεκτικός ακόμη κι αν δεν το καταλαβαίνεις αμέσως. 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.