Η σύγκρουση δεν είναι τοξίνη, είναι δεδομένο. Όποιος έχει αγαπήσει, ξέρει πως θα συγκρουστεί και όποιος αποφεύγει τη σύγκρουση καταλήγει να αποφεύγει την ίδια τη σχέση. Γιατί η σχέση χωρίς τριβή, χωρίς ανάκρουση, χωρίς ρωγμή, δεν υπάρχει.  

Δεν είναι το ζητούμενο να ζήσει κανείς δίπλα σε έναν άνθρωπο χωρίς ποτέ να διαφωνήσει. Είναι να μπορέσει να διαφωνήσει χωρίς να αποσυνδεθεί. Να μαλώσει χωρίς να πληγώσει. Να διαχειριστεί τον θυμό σαν εργαλείο εγγύτητας κι όχι σαν όπλο απόστασης. 

Η επιστήμη της ψυχολογίας και οι θεωρίες της ηγεσίας έχουν πια πολλά να διδάξουν για τις ανθρώπινες συγκρούσεις. Για το πώς μετατρέπεται το εγώ σε εμείς, ακόμα και την ώρα του καβγά. Για το πως μια φαινομενικά χαοτική διαφωνία μπορεί να μεταμορφωθεί σε γέφυρα κι όχι σε ρήγμα. 

Το πρώτο βήμα είναι να καταλάβει κανείς περί τίνος πρόκειται. Όχι όλες οι συγκρούσεις δεν είναι ίδιες. Άλλες είναι πρακτικές, ίσως θα μπορούσαμε να πούμε καθημερινές, όπως ποιος θα βγάλει τα σκουπίδια, πως θα οργανωθούν τα έξοδα κτλ. Άλλες όμως είναι βαθιά συναισθηματικές: «δεν με άκουσες», «με άφησες μόνο», «νιώθω αόρατος». Και συχνά οι δεύτερες σε σημασία ανάγονται σε πρώτες. Εκείνος που λέει «ποτέ δεν βοηθάς στο σπίτι» μπορεί να εννοεί «έχω ανάγκη να νιώσω ότι με βλέπεις» κι αν απαντήσεις στη λογική, χάνεις το συναίσθημα και χάνεται και η σχέση και το βάθος της. 

Το δεύτερο βήμα είναι να διαλέξει κανείς τον κατάλληλο χρόνο και τόπο για τη σύγκρουση. Όχι όταν οι φωνές είναι ψηλά και τα νεύρα τεντωμένα. Όχι για να “κερδίσει”, αλλά για να ακουστεί. Να πει: «Αυτό με πονάει» κι όχι «εσύ φταις». Η πρόθεση κάνει όλη τη διαφορά. 

Υπάρχει μια παλιά θεωρία που μιλά για πέντε στρατηγικές σύγκρουσης: ανταγωνισμός, αποφυγή, υποχώρηση, συμβιβασμός, συνεργασία. Ο ανταγωνισμός είναι πόλεμος, δηλαδή εγώ κερδίζω, εσύ χάνεις. Η αποφυγή είναι παράταση της εκκρεμότητας. Η υποχώρηση είναι σιωπηλή πίκρα. Ο συμβιβασμός είναι “σώζουμε ό,τι μπορούμε”. Η συνεργασία όμως είναι το πιο δύσκολο κι αυτό που αξίζει περισσότερο. Είναι το να ψάξεις μαζί με τον άλλον μια λύση που να χωρά και τους δύο. Όχι μέση λύση, αλλά κοινή βάση. 

Για να συμβεί αυτό χρειάζονται κανόνες. Συμφωνίες. Όπως: «Θα μιλήσουμε για μια ώρα». «Ο καθένας έχει 10 λεπτά να πει ό,τι θέλει χωρίς να διακοπεί». «Αν φωνάξουμε ή προσβάλουμε, σταματάμε». Είναι η συμφωνία ότι η ασφάλεια της σχέσης είναι πάνω από τη δική μας δικαίωση. 

Από εκεί και πέρα χρειάζεται προσοχή. Να μην κυνηγήσει κανείς τα “κόκκινα ψάρια”, εκείνα τα παραδείγματα που αποσπούν τη συζήτηση από την ουσία. Πες: «νιώθω ότι δεν με υπολογίζεις». Αν σου απαντήσει: «Κι εγώ πως ένιωσα όταν…», η κουβέντα κινδυνεύει να γίνει παρέλαση πικριών και όχι διάλογος. Ο ένας θυμώνει που δεν τον καταλαβαίνουν, ο άλλος πληγώνεται που δεν τον ακούνε και στο τέλος κανείς δεν έχει πει αυτό που ήθελε κι οι δύο απλώς αμύνονται. 

Η άμυνα είναι φυσική, αλλά δεν οδηγεί πουθενά. Ο στόχος δεν είναι να μπλοκάρεις, να νικήσεις ή να αποδείξεις. Είναι να απαντήσεις. Όχι να προστατευτείς από τον άλλον, αλλά να επικοινωνήσεις μαζί του. Πώς; Με συναίσθηση, με ενεργητική ακρόαση, με σωματική ησυχία που επιτρέπει στη σκέψη να ανασάνει. Να μη διακόψεις, να μην υπερβάλεις, να μη χαθείς στο παράδειγμα αλλά να κρατήσεις το νόημα: τι θέλει να σου πει. 

Η σύγκρουση μπορεί να γίνει ευκαιρία για εμβάθυνση. Όταν πονάς και λες την αλήθεια σου και ο άλλος μένει, δε φεύγει, δε χτυπάει την πόρτα, εκεί γεννιέται η εγγύτητα. Όταν βάζεις φρένο στην έξαρση και λες: «Πάμε να το ξαναδούμε αύριο» δεν αποφεύγεις, στη μεγάλη εικόνα προστατεύεις. 

Ναι, η σύγκρουση έχει ρίσκο, αλλά η αποφυγή της έχει κόστος. Συσσωρεύει απογοήτευση, θολώνει την αλήθεια, απομακρύνει. Σχέσεις που δεν συγκρούονται, συχνά σιγοσβήνουν. Σχέσεις που μαθαίνουν να συγκρούονται σωστά, αντέχουν. 

Ο στόχος δεν είναι να μην υπάρξει ποτέ σύγκρουση. Είναι να μη γίνει τραύμα. Να μείνει δρόμος. Να γίνει γέφυρα. Γιατί τελικά δεν υπάρχει πιο σπουδαία αγάπη από εκείνη που επιβιώνει του καβγά και δεν υπάρχει πιο βαθιά εγγύτητα από εκείνη που χτίστηκε μέσα στη διαφωνία και άντεξε. 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.