Η Γροιλανδία είναι το καινούριο θέατρο όπου η γεωπολιτική, τους τελευταίους μήνες, παίζει τον εαυτό της σε repeat μόνο που αυτή τη φορά οι κομπάρσοι φοράνε στολές, οι σκηνοθέτες μιλάνε για «ασφάλεια» και ο πρωταγωνιστής, ναι, ο γνωστός πλανητάρχης, επιμένει πως το νησί είναι κάτι ανάμεσα σε real estate ευκαιρία και στρατηγικό φυλαχτό.

Την Πέμπτη, χθες δηλαδή, ευρωπαϊκές χώρες έστειλαν μικρούς αριθμούς στρατιωτικού προσωπικού στη Γροιλανδία, σε μια κίνηση που επισήμως βοηθά τη Δανία να προετοιμάσει ασκήσεις, ανεπίσημα όμως λειτουργεί σαν επιμελώς ευγενικό σήμα «μην το δοκιμάσεις!». Η Κοπεγχάγη, παράλληλα, λέει ότι προχωρά σε σχέδια για μια «μεγαλύτερη και πιο μόνιμη» παρουσία του ΝΑΤΟ στο νησί μέσα στο 2026: μια υπόσχεση διάρκειας, για να μη μοιάζει η Αρκτική με προάστιο όπου περνάς μόνο για φωτογραφία και μετά εξαφανίζεσαι.

Κι εδώ το timing έχει σημασία. Μια μέρα πριν, συνάντηση αξιωματούχων από ΗΠΑ–Δανία–Γροιλανδία δεν έβγαλε «breakthrough». Και ο Ντόναλντ Τραμπ, που δεν αφήνει ποτέ ένα αδιέξοδο να πάει χαμένο, επανέλαβε ότι η Δανία «δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη» στην προστασία του αυτόνομου εδάφους της, αν κάποτε Ρωσία ή Κίνα αποφάσιζαν να το κοιτάξουν λίγο πιο επίμονα. Στο ίδιο έργο θεατές, τον ακούμε να ξαναλέει πως η Γροιλανδία, στρατηγικά τοποθετημένη και γεμάτη ορυκτό πλούτο, είναι «ζωτική» για την αμερικανική ασφάλεια και ότι δεν αποκλείει ούτε τη χρήση βίας για να την «πάρει». Η Γροιλανδία και η Δανία απαντούν το αυτονόητο (που πλέον χρειάζεται να το λες δυνατά): δεν είναι προς πώληση, και οι απειλές βίας είναι όχι απλώς ακραίες, αλλά επικίνδυνα ανεύθυνες.

Ο Δανός υπουργός Άμυνας, Troels Lund Poulsen, παραδέχτηκε ότι δεν υπάρχει ακόμη τελικός αριθμός για το πόσο θα «φουσκώσει» η νατοϊκή παρουσία. Όμως το πολιτικό μήνυμα είναι καθαρό: «μεγαλύτερη και πιο μόνιμη παρουσία» σε όλη τη διάρκεια του 2026, ώστε να φανεί ότι η ασφάλεια στην Αρκτική δεν είναι «μόνο της Δανίας», αλλά «όλου του ΝΑΤΟ». Με άλλα λόγια: το ΝΑΤΟ θυμίζει στους πάντες ότι δεν είναι λέσχη μελών που κρατάει μόνο όσο ο πρόεδρος-οικοδεσπότης έχει κέφια.

Και εδώ αρχίζει το ωραίο… Το σκοτεινά ωραίο, σαν σκηνή από πολιτικό θρίλερ που ξέρεις ότι βασίζεται σε αληθινή ιστορία. Στην Ευρώπη σηκώνεται ένα πολύ συγκεκριμένο άγχος: αν οι ΗΠΑ άρχιζαν να μιλούν σοβαρά για στρατιωτική κατάληψη εδάφους μέσα στο ίδιο το ΝΑΤΟ, τότε το «άρθρο 5» θα μετατρεπόταν από δόγμα συλλογικής άμυνας σε ανέκδοτο κακής ώρας. Δηλαδή: ο επικεφαλής της συμμαχίας να απειλεί να φάει ένα κομμάτι της. Είναι σαν να σου λέει ο σεκιούριτι του μαγαζιού «μην ανησυχείς, εγώ θα σε προστατεύω» ενώ κρατάει ήδη το πορτοφόλι σου.

Ο Marc Jacobsen από το Βασιλικό Δανέζικο Κολέγιο Άμυνας το έθεσε ωμά και πρακτικά: οι ευρωπαϊκές αποστολές στέλνουν δύο μηνύματα προς την Ουάσινγκτον. Πρώτον, αποτροπή: «αν αποφασίσετε να κάνετε κάτι στρατιωτικά, είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τη Γροιλανδία». Δεύτερον, διαχείριση κριτικής: «παίρνουμε σοβαρά ό,τι λέτε, αυξάνουμε παρουσία, ενισχύουμε κυριαρχία, βελτιώνουμε επιτήρηση». Η διπλωματία ως ταυτόχρονη άμυνα και αυτοκριτική, το ευρωπαϊκό modus operandi, κάπου ανάμεσα σε Καντ (καθήκον) και Μπρεχτ (ψυχρή επίγνωση του θεάτρου).

Στο μεταξύ, η Δανία ήδη έχει περίπου 150 στρατιωτικούς και πολιτικό προσωπικό στη Μικτή Αρκτική Διοίκηση στο νησί. Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία και Ολλανδία, όπως μας αναφέρει το Reuters, στέλνουν στρατιωτικό επιτελείο για να προετοιμάσει μεγαλύτερες ασκήσεις αργότερα μέσα στη χρονιά. Και εκεί, στο Nuuk, ένας επιχειρηματίας το είπε ξεκάθαρα: θα είναι «παράξενο» να βλέπει περισσότερα στρατεύματα. «Δεν ελπίζω να γίνει η νέα κανονικότητα».

Φυσικά, ο Λευκός Οίκος δεν άφησε τον συμβολισμό να σταθεί χωρίς αντίλογο. Η εκπρόσωπος Karoline Leavitt είπε ότι η συνάντηση ήταν «παραγωγική» και προειδοποίησε πως η αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων δεν πρόκειται όχι μόνο να αλλάξει τον τρόπο που ο Τραμπ σκέφτεται για τη Γροιλανδία, αλλά ούτε και τον «στόχο» της απόκτησής της. Κοινώς: μπορείτε να στέλνετε όσους αξιωματικούς θέλετε, ο άνθρωπος έχει ήδη κάνει την “αγορά” στο κεφάλι του.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η Ευρώπη έστειλε «λίγους» ή «αρκετούς». Είναι τι σημαίνει όταν μια συμμαχία που χτίστηκε πάνω στην ιδέα της συλλογικής άμυνας πρέπει να επιδεικνύει εσωτερικά ότι παραμένει… συμμαχία. Η Γροιλανδία γίνεται καθρέφτης: όχι μόνο της Αρκτικής και των ορυκτών της, αλλά μιας Δύσης που τρέμει μήπως το ίδιο της το κέντρο αρχίσει να συμπεριφέρεται σαν περιφερειακή δύναμη με αυτοκρατορικές παρορμήσεις.

Κι εγώ, που θέλω να λέω πως έχω δει αρκετές φορές την Ιστορία να κάνει κύκλους σαν βελόνα σε χαραγμένο βινύλιο, ακούω το ίδιο κρακ πριν μπει το κομμάτι: «ασφάλεια», «κυριαρχία», «απόκτηση». Λέξεις που τις φοράμε σαν παλτό στο κρύο, μέχρι να καταλάβουμε ότι κάτω από αυτές υπάρχει πάντα το ίδιο γυμνό πράγμα: η επιθυμία για έλεγχο. Και, όπως θα έλεγε κι ο Κιούμπρικ αν γύριζε σήμερα το Dr. Strangelove στην Αρκτική, το πιο τρομακτικό δεν είναι ότι όλοι παίζουν με σπίρτα, είναι ότι κάποιοι είναι σίγουροι πως το χιόνι δεν παίρνει φωτιά.

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.