Ο αυτοσεβασμός δεν είναι από εκείνες τις λέξεις που προκαλούν ενθουσιασμό. Δεν έχει τη λάμψη της αυτοπεποίθησης, ούτε την τρυφερότητα της αυτοαγάπης. Δεν ανεβάζει stories, δε χωράει εύκολα σε motivational quotes. Είναι ίσως το πιο καθοριστικό στοιχείο μιας σταθερής εσωτερικής ζωής, γιατί μας κρατά όρθιους όταν δε νιώθουμε τίποτα απολύτως.
Συχνά μιλάμε για αυτοεκτίμηση, για το πως βλέπουμε τον εαυτό μας, αν πιστεύουμε στις δυνατότητές μας, αν νιώθουμε “αρκετοί”. Ο αυτοσεβασμός είναι κάτι πιο γειωμένο. Δεν αφορά το πως αισθανόμαστε για τον εαυτό μας, αλλά το πως του φερόμαστε. Δε γεννιέται από επιτυχίες ή επιβεβαίωση, αλλά μέσα από τη συνέπεια. Ο αυτοσεβασμός χτίζεται όταν κάνεις αυτό που είπες ότι θα κάνεις, ακόμη κι αν δε σε βλέπει κανείς. Όταν δεν παραβιάζεις τα όριά σου από συνήθεια, όταν δεν εγκαταλείπεις τον εαυτό σου για να χωρέσεις στις προσδοκίες των άλλων. Είναι μία στάση ζωής.
Σε αντίθεση με την αυτοεκτίμηση που συχνά ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με το αποτέλεσμα, ο αυτοσεβασμός δεν εξαρτάται από το αν πέτυχες. Εξαρτάται από το αν στάθηκες έντιμος απέναντι στον εαυτό σου. Μπορεί να αποτύχεις και να διατηρήσεις τον αυτοσεβασμό σου. Μπορεί να πετύχεις και να τον χάσεις, αν πρόδωσες τις αξίες σου στη διαδρομή. Η δύναμή του βρίσκεται στις μικρές πράξεις. Στα φαινομενικά ασήμαντα. Στο να σηκωθείς όταν είχες πει ότι θα σηκωθείς, στο να κλείσεις το λάπτοπ όταν είχες αποφασίσει ότι η μέρα τελείωσε. Στο να πεις «όχι» χωρίς να δώσεις δεκάδες εξηγήσεις. Κάθε τέτοια πράξη είναι ένα μικρό μήνυμα προς τον εαυτό: μπορώ να με εμπιστευτώ.
Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί χωρίς εσωτερική εμπιστοσύνη όλα γίνονται πιο εύθραυστα. Οι στόχοι μοιάζουν βουνό, οι δυσκολίες μοιάζουν απόδειξη ανεπάρκειας. Ο αυτοσεβασμός δεν σε προστατεύει από την αποτυχία, αλλά από την αυτοακύρωση. Σου επιτρέπει να πεις “δεν τα κατάφερα”, χωρίς να καταλήγεις στο “δεν αξίζω”.
Υπάρχει μια παρεξήγηση ότι ο αυτοσεβασμός είναι σκληρός, πως απαιτεί πειθαρχία χωρίς έλεος, υψηλά στάνταρ και αυστηρότητα. Στην πραγματικότητα χωρίς αυτοσυμπόνια, ο αυτοσεβασμός καταρρέει. Δεν είναι μαστίγιο, αλλά το σημείο όπου η ευθύνη συναντά την κατανόηση. Το πως μιλάς στον εαυτό σου όταν ξεφεύγεις από τον δρόμο έχει τεράστια σημασία. Αν κάθε αστοχία μετατρέπεται σε επίθεση, τότε η συνέπεια γίνεται φόβος. Ο αυτοσεβασμός αντίθετα, επιτρέπει το λάθος. Δεν λέει “πρέπει να είσαι τέλειος”, αλλά ότι “αξίζεις να σου φέρονται με αξιοπρέπεια, ξεκινώντας από εσένα”.
Ένας από τους πιο ύπουλους τρόπους με τους οποίους χάνεται ο αυτοσεβασμός είναι η αναβολή του για το μέλλον. «Όταν πετύχω αυτό», «όταν αλλάξω εκείνο», «όταν γίνω καλύτερος». Όμως ο αυτοσεβασμός δεν είναι έπαθλο, αλλά προϋπόθεση. Δεν έρχεται στο τέλος της διαδρομής, αλλά στην αρχή της.
Η εμμονή με τα μεγάλα επιτεύγματα συχνά δημιουργεί μια εύθραυστη αίσθηση αξίας. Αν αξίζεις μόνο όταν τα καταφέρνεις, τότε κάθε αποτυχία γίνεται υπαρξιακή απειλή. Ο αυτοσεβασμός που βασίζεται σε μικρές, επαναλαμβανόμενες πράξεις είναι πιο ανθεκτικός. Δεν θρυμματίζεται από μια κακή μέρα.
Στην πράξη, ο αυτοσεβασμός καλλιεργείται με απλές επιλογές. Να θέτεις ρεαλιστικές δεσμεύσεις και να τις τηρείς. Να αναγνωρίζεις την προσπάθεια, όχι μόνο το αποτέλεσμα. Να σέβεσαι τα όριά σου, ακόμη κι όταν κανείς δεν σε χειροκροτεί γι’ αυτό. Να μην προδίδεις τον εαυτό σου για να αποφύγεις μια σύγκρουση. Ο αυτοσεβασμός σε κάνει πιο σταθερό, σε βοηθά να μη διαλύεσαι από τη σύγκριση, την απόρριψη, την αποτυχία. Δεν σου υπόσχεται ευτυχία, σου προσφέρει όμως κάτι πιο χρήσιμο: εσωτερική συνοχή.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς, ο αυτοσεβασμός σου επιτρέπει να παραμένεις αναγνωρίσιμος στον εαυτό σου. Να ξέρεις ποιος είσαι, όχι επειδή πέτυχες, αλλά επειδή στάθηκες όπως είχες πει ότι θα σταθείς κι αυτό είναι μία μεγάλη αρετή στην ανατολή του 2026.
*Mε στοιχεία από το Psychology Today
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.
