Κάθε Ιανουάριο επιστρέφει το ίδιο ερώτημα, άλλοτε ψιθυριστά κι άλλοτε με ένταση: είμαι εκεί που θέλω; Δεν είναι απαραίτητα κρίση. Νιώθουμε πως η  ζωή να προχωρά, αλλά εμείς δεν είμαστε βέβαιοι για την πυξίδα. Η σύγχρονη ψυχολογία συνδέεται με τον όρο συνοχή. Το να νιώθεις ότι αυτό που ζεις έχει νόημα, κατεύθυνση και εσωτερική λογική. Είναι αποτέλεσμα βαθιάς σχέσης με τον εαυτό μας και μία κατάκτηση που μπορεί να πάρει χρόνια μέχρι να επιτευχθεί. 

Σε αντίθεση με τη βιομηχανία της αυτοβελτίωσης που συχνά πουλά έτοιμες απαντήσεις, η επιστήμη ξεκινά από μια ειλικρινή παραδοχή: δεν υπάρχει μία συνταγή που να ταιριάζει σε όλους, υπάρχει όμως διαδικασία και αυτή βασίζεται στο να καταλάβεις καλύτερα πως λειτουργείς. Αν φτάσεις σε αυτό το πολυπόθητο σημείο αντίληψης, μπορείς να αλλάξεις πράγματα βήμα βήμα. 

Το πρώτο βήμα προς μια πιο ολοκληρωμένη ζωή είναι η επιστροφή στις προσωπικές αξίες. Τι είναι αυτό που σε κινητοποιεί πραγματικά; Τι σε κάνει να νιώθεις ότι ο χρόνος σου δεν πήγε χαμένος; Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν με αξίες που δεν έχουν ποτέ ονοματίσει. Όταν όμως δεν τις αναγνωρίζεις είναι εύκολο να γεμίσεις τη ζωή σου με στόχους που δεν σε εκφράζουν. Τότε η κόπωση έρχεται από την ασυνέπεια. Το δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι οι δεξιότητες και οι συνήθειες. Η επιστήμη της ψυχολογίας επιμένει σε κάτι που συχνά ξεχνάμε: δε ξεκινάς από το μηδέν. Έχεις ήδη ικανότητες, εμπειρίες, αντοχές. Η αναγνώρισή τους είναι προϋπόθεση αλλαγής. Ταυτόχρονα χρειάζεται ειλικρίνεια για όσα θέλεις να καλλιεργήσεις με τη λογική της εξέλιξης. Δεν είσαι πίσω, είσαι στη μέση μιας διαδρομής. 

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις κοινωνικές σχέσεις. Ποιοι άνθρωποι σου δίνουν ενέργεια και ποιοι σου τη στερούν; Η επιστήμη είναι ξεκάθαρη: η αίσθηση πληρότητας δεν είναι ατομικό κατόρθωμα. Η ποιότητα των σχέσεων επηρεάζει βαθιά το πώς αντιλαμβανόμαστε τη ζωή μας. Πολλές φορές η δυσαρέσκεια δεν προέρχεται από λάθος επιλογές, αλλά από λάθος περιβάλλον. 

Στη συνέχεια έρχεται το δύσκολο κομμάτι: το μέλλον ως ρεαλιστική εκδοχή του εαυτού σου. Πώς θα ήθελες να είναι η καθημερινότητά σου σε λίγα χρόνια; Η επιστήμη δείχνει ότι οι στόχοι λειτουργούν μόνο όταν συνδέονται με αξίες. Αλλιώς ακόμη κι όταν επιτευχθούν, αφήνουν ένα κενό. 

Για να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη προτείνεται μια απλή αλλά ισχυρή τεχνική: τα σχέδια τύπου «αν–τότε». Δεν αλλάζεις τη ζωή σου με γενικές αποφάσεις, αλλά με μικρές, συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Αν συμβεί αυτό τότε θα κάνω εκείνο. Έτσι η αλλαγή παύει να είναι αφηρημένη και γίνεται καθημερινή πρακτική. Βήμα βήμα κάθε ημέρα ένα λιθαράκι προς τον τελικό στόχο που ποτέ δεν πρέπει να χάνεται από το φόντο. 

Το τελευταίο στάδιο είναι η δέσμευση και εδώ η επιστήμη έρχεται σε σύγκρουση με τον ατομικισμό. Οι άνθρωποι που μοιράζονται τους στόχους τους, που τους κάνουν ορατούς, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να τους τηρήσουν. Δε φοβούνται την αποτυχία, αλλά αναγνωρίζουν ότι η αλλαγή χρειάζεται πλαίσιο. Το σημαντικότερο εύρημα όλων όμως είναι ίσως αυτό: η ολοκλήρωση είναι διαδικασία. Δε φτάνεις κάπου και τελειώνει. Επανέρχεσαι, αναθεωρείς, διορθώνεις. Όπως κάθε τέχνη, έτσι και το να ζεις με νόημα απαιτεί εξάσκηση. 

Σήμερα που όλοι σου ζητούν συνεχώς να τρέχεις πιο γρήγορα, η επιστήμη προτείνει κάτι αντισυμβατικό: να σταθείς, να παρατηρήσεις, να ρωτήσεις για να αρχίσεις να κάνεις καλύτερες ερωτήσεις κι αυτό από μόνο του να είναι το πρώτο σημάδι μιας πιο ολοκληρωμένης ζωής. 

*Mε στοιχεία από το New Scientist 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.