Το bitcoin έπεσε από τα 124.000 δολάρια στις αρχές Οκτωβρίου στα περίπου 70.000 σήμερα. Η συνολική κεφαλαιοποίηση της αγοράς εξαΰλωσε πάνω από 2 τρισ. δολάρια. Δεν είναι η μεγαλύτερη πτώση στην ιστορία του χώρου (το 2021–22 η διόρθωση άγγιξε το 77%). Ούτε είναι ο πιο μακροχρόνιος κύκλος, καθώς βρισκόμαστε μόλις λίγους μήνες μέσα στη νέα bear market κι όμως η αίσθηση είναι πιο βαριά από άλλες φορές. 

Γιατί; 

Πρώτον, η σύγκριση. Το 2022 δεν πόνεσε μόνο το crypto, ο NASDAQ 100 κατέρρευσε πάνω από 30%. Οι τεχνολογικές μετοχές αιμορραγούσαν, οι απώλειες ήταν συλλογικές. Σήμερα οι παραδοσιακές αγορές βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά. Το crypto απομονώνεται κι η μοναξιά στις αγορές πονά περισσότερο από την πτώση. 

Στα τέλη Σεπτεμβρίου λίγο πριν ξεκινήσει η κατρακύλα, ο μετρήσιμος δανεισμός με ενέχυρο crypto έφτανε τα 74 δισ. Δολάρια, υπερδιπλάσιος σε σχέση με έναν χρόνο πριν και υψηλότερος από το 2021. Όταν στις 10 Οκτωβρίου άρχισαν οι πρώτες μεγάλες ρευστοποιήσεις, περίπου 19 δισ. δολάρια σε συγκεκριμένες θέσεις εξαφανίστηκαν σε λίγες ημέρες. Κάθε αναγκαστική πώληση έριχνε κι άλλο τις τιμές. Ένας κύκλος αυτοτροφοδοτούμενος. Η αγορά κινείται από margin calls. 

Τρίτον, η “θεσμοποίηση” που υποτίθεται θα έφερνε σταθερότητα, λειτουργεί πλέον αντίστροφα. Τα crypto ETFs του 2024 παρουσιάστηκαν ως γέφυρα προς το mainstream. Για λίγο φάνηκε να δουλεύει. Το iShares Bitcoin Trust (IBIT) συγκέντρωσε σχεδόν 100 δισ. δολάρια μέχρι τον Οκτώβριο, το ταχύτερα αναπτυσσόμενο ETF στην ιστορία. Τώρα όμως οι ίδιες δομές εντείνουν την πτώση. Σε 80 διαδοχικές συνεδριάσεις, το IBIT κατέγραψε εκροές 3,5 δισ. δολαρίων. Όταν οι θεσμικοί επενδυτές φεύγουν, το κάνουν μαζικά κι οι τιμές ακολουθούν. 

Υπάρχει και ένας τέταρτος παράγοντας, λιγότερο μετρήσιμος αλλά ίσως πιο κρίσιμος: το vibe. Το crypto ήταν πάντα κάτι περισσότερο από asset class. Ήταν μία αντισυστημική αφήγηση. Ψηφιακός χρυσός. Εναλλακτική στο “fiat” χρήμα. Το κεφάλαιο που αμφισβητούσε το κεφάλαιο. Σήμερα αυτή η αύρα έχει ξεθωριάσει. Όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ και η οικογένειά του εμφανίζονται βαθιά εμπλεκόμενοι με το οικοσύστημα, πόσο αντισυστημικό μπορεί να παραμείνει; Όπως παρατήρησε πρόσφατα ο Charles Hoskinson, «γίναμε μέρος του συστήματος κι όταν γίνεσαι μέρος του συστήματος, παύεις να είσαι cool». 

Παρ όλα αυτά δεν έγινε πλήρως αποδεκτό από τους θεσμούς. Έρευνα της Bank of America έδειξε ότι μόλις 0,4% των χαρτοφυλακίων διαχειριστών κεφαλαίων περιλαμβάνει ψηφιακά assets. Οι κεντρικές τράπεζες αντί να αγοράζουν bitcoin ως αντιστάθμιση κινδύνου, συσσωρεύουν χρυσό. Ο μόνος που δοκίμασε συμβολικά να αγοράσει bitcoin ήταν η κεντρική τράπεζα της Τσεχίας και μάλιστα για ένα πειραματικό, σχεδόν αμελητέο ποσό. 

Έτσι, το crypto βρίσκεται σε ένα ενδιάμεσο κενό. Δεν είναι πια επαναστατικό, δεν είναι ακόμη θεσμικό, δεν είναι mainstream χρήμα. Σε μια αγορά που δεν παράγει εισόδημα, δεν έχει ταμειακές ροές, δε θεμελιώνεται σε κέρδη ή μερίσματα, η αφήγηση είναι θεμελιώδης. Όταν η ιστορία που λες στον εαυτό σου και στους άλλους παύει να συγκινεί, η τιμή δυσκολεύεται να κρατηθεί. 

Βεβαίως, όσοι έχουν προαναγγείλει πολλές φορές τον “θάνατο” του crypto έχουν διαψευστεί. Κάθε κύκλος πτώσης έμοιαζε οριστικό και κάθε φορά η αγορά επέστρεφε, συχνά ισχυρότερη. Η ανθεκτικότητα είναι αναμφισβήτητη, αλλά αυτός ο χειμώνας μοιάζει διαφορετικός, όχι επειδή οι αριθμοί είναι οι χειρότεροι, αλλά επειδή το συναίσθημα είναι πιο ψυχρό. Η αγορά δε θρηνεί απλώς τις ζημιές, αλλά την απώλεια της ταυτότητάς της. 

Μπορεί το crypto να αναζωπυρώσει τον ενθουσιασμό χωρίς να επιστρέψει στον μύθο του αντισυστημισμού; Μπορεί να πείσει τους θεσμούς χωρίς να χάσει πλήρως την αφήγηση της ελευθερίας; Αν οι αγορές είναι σε τελική ανάλυση καθρέφτης συλλογικών πεποιθήσεων, τότε ο τρέχων πάγος αντανακλά μια αμφιβολία. Όχι για το αν το blockchain λειτουργεί, αλλά για το τι ακριβώς αντιπροσωπεύει πλέον. Μέχρι να αλλάξει η διάθεση, μέχρι να επιστρέψει μια πειστική ιστορία για το “γιατί”, μην περιμένετε απόψυξη. 

*Με στοιχεία από το Tech Crunch 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram