Κάποτε η συζήτηση ήταν απλή. Μισθός, μπόνους, μετοχές (ειδικά για όσους ήταν στις ΗΠΑ). Τρία πράγματα που όριζαν την αξία σου, τρία πράγματα που μπορούσες να μετρήσεις, να συγκρίνεις, να διεκδικήσεις. Σήμερα εμφανίζεται ένα τέταρτο. Τα AI tokens. 

Η ιδέα ακούγεται ελκυστική. Περισσότερη υπολογιστική ισχύς, νέα εργαλεία, μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Ένας μηχανικός μπορεί να τρέχει agents όλη μέρα, να αυτοματοποιεί διαδικασίες, να γράφει κώδικα ενώ κοιμάται. Ακούγεται σαν εξέλιξη, στην πραγματικότητα είναι μια μετατόπιση ευθύνης. Η λογική είναι απλή. Σου δίνω περισσότερα tokens, άρα μπορείς να παράγεις περισσότερο. Επομένως στο μέτρο της εποχής αξίζεις περισσότερο. Άρα δε χρειάζεται να σου δώσω περισσότερα χρήματα. 

Κάπου εκεί αρχίζει το πρόβλημα, γιατί τα tokens δεν είναι χρήμα, ούτε μετοχές. Δεν έχουν διάρκεια, ούτε συσσωρεύονται. Δεν τα παίρνεις μαζί σου στην επόμενη δουλειά. Δεν ανεβαίνουν σε αξία, αίγονται καθημερινά. Η σύγκριση με τα παραδοσιακά benefits είναι παραπλανητική. Δε μιλάμε για δωρεάν καφέ ή γεύματα, αλλά για κάτι που ενσωματώνεται στην ίδια την παραγωγική διαδικασία. Αν έχεις tokens, πρέπει να τα χρησιμοποιείς. Αν τα χρησιμοποιείς, πρέπει να αποδίδεις. Αν αποδίδεις, η εταιρεία περιμένει περισσότερα. Ο κύκλος κλείνει γρήγορα ή αν το δούμε από μία άλλη οπτική γωνία δεν αφήνει περιθώρια διαφυγής. 

Ένας μηχανικός που καταναλώνει 250.000 δολάρια τον χρόνο δεν αντιμετωπίζεται όπως πριν. Δεν είναι απλώς εργαζόμενος, αλλά διαχειριστής πόρων. Είναι κόμβος παραγωγής. Κάποιος που πρέπει να δικαιολογεί συνεχώς το κόστος του. Εδώ όμως εμφανίζεται η πιο σκληρή ερώτηση για το παρόν και το μέλλον. 

Αν η υπολογιστική ισχύς κάνει τη δουλειά, πόσοι άνθρωποι χρειάζονται για να την επιβλέπουν; 

Η απάντηση δεν είναι ευχάριστη. Τα tokens αυξάνουν την παραγωγικότητα, ταυτόχρονα μειώνουν την ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό. Η ίδια επένδυση που σε κάνει πιο “πολύτιμο”, σε κάνει και πιο αντικαταστάσιμο, γιατί η αξία μετατοπίζεται από εσένα στο σύστημα που χρησιμοποιείς. 

Τα tokens επιτρέπουν στις εταιρείες να “φουσκώνουν” τα πακέτα αποδοχών χωρίς να αυξάνουν πραγματικά την αξία τους. Σου λένε ότι παίρνεις ένα Α ποσό, μεγαλύτερο από όσο περίμενες. Στην πραγματικότητα ένα μεγάλο μέρος αυτών δεν είναι δικό σου. Είναι εργαλείο δουλειάς. Δε θα το δεις ποτέ στον λογαριασμό σου, δε θα το επενδύσεις, δε θα το διαπραγματευτείς στην επόμενη πρόταση. Είναι σαν να σου λένε ότι ο υπολογιστής σου είναι μέρος του μισθού σου. 

Η διαφορά είναι ότι τώρα ο “υπολογιστής” κοστίζει εκατοντάδες χιλιάδες. Η Silicon Valley το παρουσιάζει ως εξέλιξη. Ως το επόμενο βήμα, ως κάτι αναπόφευκτο. Κάθε τεχνολογική αλλαγή κουβαλά και μια νέα ισορροπία δύναμης. Στην περίπτωση των tokens, η ισορροπία γέρνει προς τις εταιρείες, γιατί εκείνες ελέγχουν την πρόσβαση. Εκείνες ορίζουν τα όρια, μετρούν την απόδοση κι αποφασίζουν πότε το κόστος ξεπερνά το όφελος. 

Ο εργαζόμενος απλώς τρέχει πιο γρήγορα. Συναντάμε μια ψευδαίσθηση ελευθερίας εδώ, ότι έχεις στα χέρια σου περισσότερη δύναμη, πως μπορείς να κάνεις περισσότερα, ότι ξεπερνάς τα όριά σου. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Δε ξεπερνάς τα όριά σου, τα μετακινείς και μαζί μετακινείται και η γραμμή των προσδοκιών. Αυτό που ήταν αρκετό χθες, σήμερα δεν είναι. 

Η ιστορία της τεχνολογίας το έχει δείξει ξανά. Κάθε εργαλείο που αυξάνει την παραγωγικότητα, αυξάνει και τις απαιτήσεις. Δε μειώνει τον φόρτο, τον επαναπροσδιορίζει. Τα tokens δεν αποτελούν εξαίρεση. Το ερώτημα δεν είναι αν θα γίνουν standard. Πιθανότατα θα γίνουν, το ερώτημα είναι πως θα ενσωματωθούν, ως εργαλείο ενδυνάμωσης ή ως μηχανισμός πίεσης. 

Οι εργαζόμενοι βρίσκονται μπροστά σε μια επιλογή που δε φαίνεται ακόμα καθαρά. Να αποδεχτούν τα tokens ως μέρος της αποζημίωσης ή να τα αντιμετωπίσουν ως αυτό που είναι, δηλαδή λειτουργικό κόστος. Αν περάσει η πρώτη λογική, τότε ανοίγει ο δρόμος για στασιμότητα στους μισθούς. Για αντικατάσταση της πραγματικής αξίας με “παροχές” που δεν ανήκουν στον εργαζόμενο. Αν επικρατήσει η δεύτερη, τότε τα tokens θα παραμείνουν αυτό που πρέπει να είναι, δηλαδή ένα ισχυρό εργαλείο και τίποτα παραπάνω. 

Η διαφορά είναι κρίσιμη, γιατί στο τέλος της ημέρας, δε μετρά πόσα tokens κατανάλωσες. Μετρά τι μένει σε εσένα κι αυτή τη στιγμή, τα tokens δεν αφήνουν τίποτα πίσω. 

*Με στοιχεία από το Tech Crunch 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram