Η επιστροφή του βινυλίου και της αναλογικής κουλτούρας μοιάζει με ένα ακόμα κύμα νοσταλγίας. Ένα ρομαντικό φλερτ με το παρελθόν, με δίσκους που γρατζουνάνε ελαφρά, κασέτες που χρειάζονται γύρισμα με το μολύβι, μηχανές που δε συγχωρούν το λάθος. Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για κάτι πιο σύνθετο. Είναι μια ήσυχη, αλλά επίμονη αντίδραση σε έναν κόσμο που έγινε υπερβολικά γρήγορος, άυλος και άψυχος.
Το βινύλιο δεν επέστρεψε επειδή “ακούγεται καλύτερα”. Αυτή η συζήτηση αν είναι αναλογικό ή ψηφιακό το ανώτερο ηχητικά κρατά δεκαετίες και σπάνια καταλήγει κάπου. Επέστρεψε γιατί απαιτεί παρουσία. Για να ακούσεις έναν δίσκο πρέπει να σηκωθείς, να τον βγάλεις από το εξώφυλλο να τον ακουμπήσεις προσεκτικά στο πικάπ να γυρίσεις πλευρά. Δεν παίζει στο background της ζωής σου.
Στην ανατολή του 2026 που η μουσική έχει γίνει ατελείωτη ροή, playlists χωρίς αρχή και τέλος, το βινύλιο επαναφέρει την έννοια του άλμπουμ ως εμπειρία. Δε διαλέγεις τραγούδια, αποδέχεσαι τη σειρά που όρισε ο καλλιτέχνης. Υπάρχει αρχή, μέση και και χρόνος. Αρκετοί έφτασαν να τον θεωρούν πολυτέλεια σήμερα. Αυτό είναι όμως ένα μεγάλο λάθος.
Η αναλογική κουλτούρα γενικότερα αφορά τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τα πράγματα. Φωτογραφία σε φιλμ αντί για ατελείωτα ψηφιακά καρέ, χειρόγραφα σημειωματάρια αντί για apps, ρολόγια με δείκτες αντί για οθόνες. Μοιάζουν να είναι πιο ανθρώπινα, πιο κοντά στα βιώματά μας. Σε αναγκάζουν να αποδεχτείς το λάθος, την καθυστέρηση, την ατέλεια.
Το ψηφιακό υπόσχεται έλεγχο και απεριόριστη επιλογή. Η αναλογική εμπειρία προσφέρει κάτι διαφορετικό: περιορισμό και αυτός ο περιορισμός, παραδόξως, λειτουργεί απελευθερωτικά. Όταν δεν μπορείς να αλλάξεις τραγούδι με ένα swipe, ακούς, όταν δεν μπορείς να τραβήξεις 200 φωτογραφίες, σκέφτεσαι πριν πατήσεις το κουμπί, όταν δεν μπορείς να διορθώσεις τα πάντα, αποδέχεσαι το αποτέλεσμα.
Η επιστροφή του βινυλίου δεν είναι αντίδραση στην τεχνολογία, αλλά στην υπερβολή της στο μέτρο του δυνατού. Δεν είναι άρνηση του streaming, αλλά ανάγκη για ισορροπία. Οι περισσότεροι που αγοράζουν δίσκους έχουν και Spotify. Ζουν και στους δύο κόσμους. Το ζήτημα είναι ότι το αναλογικό προσφέρει κάτι που το ψηφιακό αδυνατεί: τελετουργία.
Υπάρχει και μια κοινωνική διάσταση. Τα δισκοπωλεία ξαναγίνονται χώροι συνάντησης, χώροι κουβέντας, ανταλλαγής, κοινότητας. Σε έναν κόσμο όπου τα πάντα παραδίδονται στο σπίτι σου χωρίς επαφή, το να μπεις σε ένα μαγαζί, να ψάξεις, να μιλήσεις, αποκτά αξία από μόνο του. Η αναλογική κουλτούρα επαναφέρει το σώμα στη διαδικασία.
Βέβαια, υπάρχει και το στοιχείο της εμπορευματοποίησης. Το βινύλιο έγινε lifestyle. Περιορισμένες εκδόσεις, ακριβά πικάπ, χρωματιστοί δίσκοι που συχνά παίζονται μία φορά και μετά μπαίνουν στο ράφι. Η αναλογική κουλτούρα κινδυνεύει να μετατραπεί σε αισθητικό φετίχ, απογυμνωμένη από το νόημά της. Αυτό όμως δεν ακυρώνει την ουσία της, απλώς δείχνει πόσο εύκολα κάθε αντίσταση ενσωματώνεται.
Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η επιστροφή αυτή αγκαλιάζεται και από νεότερες γενιές που δεν έζησαν ποτέ την αναλογική εποχή. Για αυτούς το βινύλιο δεν είναι επιστροφή, αλλά μία εναλλακτική στον ψηφιακό κορεσμό με τον οποίο μεγάλωσαν. Δε νοσταλγούν κάτι που έχασαν, αλλά κάτι που αναζητούν: βραδύτητα, υλικότητα, αίσθηση. Η αναλογική κουλτούρα λειτουργεί και ως αντίσταση στην ιδέα ότι όλα πρέπει να είναι άμεσα, αποδοτικά και βελτιστοποιημένα. Δεν σε ενδιαφέρει να ακούσεις “περισσότερη” μουσική, αλλά να ακούσεις καλύτερα. Δεν σε νοιάζει να καταναλώσεις περιεχόμενο, αλλά να βιώσεις εμπειρία. Σε έναν κόσμο που μετρά τα πάντα σε δεδομένα, αυτό είναι σχεδόν πολιτική στάση και σίγουρα κοινωνική με ανθρωποκεντρικό πρόσημο.
Η επιστροφή του βινυλίου αφορά το παρόν που κουράστηκε από τον εαυτό του. Είναι μια προσπάθεια να ξαναβρούμε ρυθμό, βάρος, αφή. Να θυμηθούμε ότι η απόλαυση δεν βρίσκεται πάντα στην ευκολία, αλλά συχνά στην προσπάθεια, ότι η σχέση με την τέχνη δε χρειάζεται να είναι γρήγορη για να είναι ουσιαστική. Αυτός μοιάζει να είναι ο πραγματικός λόγος που το βινύλιο συνεχίζει να γυρίζει, γιατί μας θυμίζει ότι χωρίς παύσεις, χωρίς πλευρές Α και Β, χωρίς λίγο θόρυβο, η ζωή καταντά απλώς άδεια, δίχως καμία ροή.
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
