Η Gladys West μεγάλωσε σε μια φάρμα στο Sutherland της Βιρτζίνια. Έβλεπε τους γονείς της να δουλεύουν στα καπνοχώραφα και να φροντίζουν τα ζώα και αποφάσισε πως δεν θα περνούσε τη ζωή της κάνοντας το ίδιο. Αυτή η απόφαση είχε ένα μεγάλο βάρος. Ένα αφροαμερικανικό κορίτσι, γεννημένο το 1930 στον αγροτικό Νότο, είχε ελάχιστες διεξόδους. Μία από αυτές ήταν η εκπαίδευση. Η West διάβασε τόσο σκληρά ώστε να καταταγεί πρώτη στην τάξη της στο Dinwiddie Training School. Αυτή η πρωτιά είχε σημασία, γιατί συνοδευόταν από υποτροφία για το Virginia State College, τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο μπορούσε να αντέξει οικονομικά τις σπουδές της. Μετέτρεψε, λοιπόν, τους βαθμούς της σε έξοδο διαφυγής.

Στο Virginia State σκέφτηκε αρχικά να σπουδάσει Οικιακή Οικονομία. Οι καθηγητές της όμως την έστρεψαν προς τα μαθηματικά. Πιο δύσκολα, της είπαν, άρα λιγότεροι θα άντεχαν να τα συνεχίσουν. Το αντικείμενο της ταίριαζε. «Ήξερα ότι μου άρεσε η τάξη των μαθηματικών, η ακρίβειά τους, η καθαρότητά τους», είπε σε συνέντευξή της το 2020. Αποφοίτησε το 1952, δίδαξε για λίγο μαθηματικά σε λύκειο και στη συνέχεια επέστρεψε για μεταπτυχιακό στα μαθηματικά, το οποίο ολοκλήρωσε το 1955.

Μέντορές της στο Virginia State ήταν ο John και η Louise Hunter. Ο John Hunter είχε διδακτορικό στη φυσική από το Cornell. Η Louise Hunter ήταν η πρώτη αφροαμερικανίδα γυναίκα που απέκτησε διδακτορικό από το University of Virginia. Την ώθησαν να ξεπεράσει τα όρια της διδασκαλίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και, όταν έμαθαν για μια θέση στο US Naval Proving Ground στο Dahlgren της Βιρτζίνια, την παρότρυναν να κάνει αίτηση. Το 1956 προσλήφθηκε ως μαθηματικός, μία από τους μόλις τέσσερις Μαύρους εργαζομένους στην εγκατάσταση.

Το Dahlgren διέθετε τους ισχυρότερους υπολογιστές της χώρας τη δεκαετία του 1950. Τον Mark II, τον Mark III και στη συνέχεια τον Naval Ordnance Research Calculator που κατασκευάστηκε από την IBM. Αυτά τα μηχανήματα καταλάμβαναν ολόκληρες αίθουσες. Πριν από αυτά, η West χρησιμοποιούσε επιτραπέζιες αριθμομηχανές Marchant για να υπολογίζει πίνακες βολών. Οι νέες μηχανές πρόσφεραν ταχύτητα, αλλά απαιτούσαν ένα νέο είδος εργασίας. Οι προγραμματιστές έγραφαν οδηγίες σε μηδενικά και άσσους. Η West συνέτασσε τις εντολές της και τις παρέδιδε σε χειριστές keypunch, οι οποίοι διάτρηναν τον κώδικα σε κάρτες. Μια ξεχωριστή ομάδα επαλήθευε τις κάρτες. Έπειτα, οι κάρτες πήγαιναν στους χειριστές των μηχανών. Κάποιες φορές η West δεχόταν τηλεφώνημα για να τη ρωτήσουν αν ήθελε να παρακολουθήσει την εκτέλεση, για να δει αν το πρόγραμμα θα «κρασάρει» ή θα ολοκληρωθεί. Όταν εμφανίζονταν σφάλματα, χτένιζε γραμμή προς γραμμή τα δεδομένα για να τα εντοπίσει. Δεν υπήρχαν μηνύματα λάθους να δείχνουν τον δρόμο. Έπρεπε να ιχνηλατήσεις, να ξαναελέγξεις, να συγκρίνεις και να τρέξεις ξανά το πρόγραμμα.

Οι κοινωνικές συνθήκες στο Dahlgren παρέμεναν στην πράξη διαχωρισμένες, ακόμη και μετά την επίσημη απαγόρευση των φυλετικών διακρίσεων στις ομοσπονδιακές προσλήψεις. Οι Μαύροι εργαζόμενοι δεν μπορούσαν να μείνουν στα ίδια ξενοδοχεία με τους λευκούς συναδέλφους τους κατά τα επαγγελματικά ταξίδια, γεγονός που συχνά τους απέκλειε από συνέδρια και ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ηγετικούς ρόλους σε έργα. Η West και άλλοι Μαύροι μαθηματικοί ζούσαν σε κοιτώνες εντός των ναυτικών εγκαταστάσεων, επειδή οι γύρω κοινότητες της Βιρτζίνια αρνούνταν να τους στεγάσουν. «Είχαμε έρθει στο Dahlgren στις αρχές της δεκαετίας του ’50 και ήμασταν εμείς που ενσωματώναμε το Naval Proving Ground», είπε. «Ξέραμε λοιπόν ότι θα αντιμετωπίζαμε πολλές δυσκολίες και διακρίσεις». Έμεινε εκεί για σαράντα δύο χρόνια.

Το έργο που καθιέρωσε τη φήμη της West ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 και συνεχίστηκε μέχρι και τη δεκαετία του 1980. Το Ναυτικό ήθελε να χρησιμοποιήσει δορυφορικά δεδομένα για να χαρτογραφήσει θέσεις στη Γη με εξαιρετική ακρίβεια. Αυτό απαιτούσε γνώσεις Γεωδαισίας. Η Γεωδαισία είναι η επιστήμη που μελετά το σχήμα, το μέγεθος, το πεδίο βαρύτητας και την περιστροφή της Γης, καθώς και τις μεταβολές τους, χρησιμοποιώντας μετρήσεις και μαθηματικούς υπολογισμούς για τον ακριβή προσδιορισμό θέσεων και υψομέτρων, ενώ συνδέεται στενά με την τοπογραφία, τη χαρτογραφία, τη γεωφυσική και την αστρονομία, με εφαρμογές σε διάφορες δραστηριότητες που απαιτούν υψηλή ακρίβεια. Μια υδρόγειος του σχολείου υποδηλώνει ότι η Γη είναι μια λεία σφαίρα. Δεν είναι. Είναι ένα πεπλατυσμένο σφαιροειδές, πιεσμένο στους πόλους. Ακόμα κι αυτό, όμως, είναι υπεραπλούστευση. Η πυκνότητα του πλανήτη μεταβάλλεται. Τα θαλάσσια ρεύματα έλκουν το νερό. Οι παλίρροιες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν. Η ατμόσφαιρα καμπυλώνει τα σήματα. Οι δορυφόροι στέλνουν ατελείς μετρήσεις. Για να εντοπιστεί οτιδήποτε με ακρίβεια GPS, η West και οι συνάδελφοί της έπρεπε να μοντελοποιήσουν όλα αυτά και να τα διορθώνουν, ξανά και ξανά.

Η West ηγήθηκε έργων επεξεργασίας δεδομένων ραντάρ υψομέτρου από δορυφόρους με τα ονόματα GEOS-3, SEASAT και GEOSAT. Οι δορυφόροι μετρούσαν τον χρόνο που χρειαζόταν ένας παλμός ραντάρ για να ταξιδέψει από τον δορυφόρο στην επιφάνεια του ωκεανού και να επιστρέψει. Αυτός ο χρόνος δίνει την απόσταση. Όμως η απόσταση από μόνη της δεν έχει αξία αν δεν γνωρίζεις με απόλυτη ακρίβεια πού βρισκόταν ο δορυφόρος, πώς επηρέασε το σήμα η ατμόσφαιρα και ποιο ήταν το ακριβές σχήμα της επιφάνειας της θάλασσας εκείνη τη στιγμή. Κάθε μέτρηση περιείχε θόρυβο. Η ομάδα διόρθωνε για την ατμοσφαιρική παρεμβολή, για τις παλίρροιες, για τα θαλάσσια ρεύματα, για τις ατελείς τροχιές των δορυφόρων. Χρησιμοποιούσαν εξομάλυνση φίλτρου Kalman βασισμένη σε μια διαδικασία Markov τρίτης τάξης για να «καθαρίσουν» τα δεδομένα. Ο στόχος ήταν μετρήσεις του ύψους της θαλάσσιας επιφάνειας με ακρίβεια μικρότερη των δέκα εκατοστών.

Η West έγραφε τους αλγορίθμους. Υπολόγιζε, επεξεργαζόταν, διόρθωνε, συνέκρινε και επαλήθευε. Όταν εντόπιζε ένα σφάλμα, το ανίχνευε μέχρι την πηγή του και ξανάτρεχε τους υπολογισμούς. «Σκέφτομαι την ικανοποίηση του να λύνεις το πρόβλημα, να βρίσκεις το λάθος, και τον ενθουσιασμό της ομάδας γι’ αυτό — ήταν μια όμορφη στιγμή», είπε.

Το γεωειδές, δηλαδή το μαθηματικό μοντέλο του βαρυτικού πεδίου της Γης στο μέσο επίπεδο της θάλασσας, έπρεπε να βελτιώνεται συνεχώς. Η ομάδα της West δεν διέθετε τα υπολογιστικά πλαίσια που υπάρχουν σήμερα. Δούλευαν με δορυφορικά δεδομένα, στατιστικούς αλγορίθμους και την υπομονή να επαναλαμβάνουν μέχρι οι αριθμοί να «σταθούν». Το προκύπτον μοντέλο της Γης έγινε ένα από τα θεμέλια του συστήματος εντοπισμού GPS. Η Πολεμική Αεροπορία αναγνώρισε τη συμβολή της το 2018 με το βραβείο Space and Missile Pioneers Award, επικαλούμενη τους «όλο και πιο εκλεπτυσμένους υπολογισμούς της για ένα εξαιρετικά ακριβές γεωδαιτικό μοντέλο της Γης».

Συνέχισε να εργάζεται παρά τους περιορισμούς στο Dahlgren. Οι γυναίκες σπάνια προάγονταν σε εποπτικούς ρόλους. Οι Μαύροι εργαζόμενοι εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στα ταξίδια και στην επαγγελματική προβολή. Η West απέκτησε μεταπτυχιακό στη δημόσια διοίκηση το 1973, ενώ εργαζόταν ακόμη στο Dahlgren. Μετά τη συνταξιοδότησή της, ολοκλήρωσε διδακτορικό στη δημόσια διοίκηση στο Virginia Tech το 2000. Ήταν εβδομήντα ετών.

Οι δάσκαλοί της στο Dinwiddie Training School την αποκαλούσαν «υλικό για κολέγιο». Οι μέντορές της στο Virginia State την ώθησαν προς τα μεταπτυχιακά μαθηματικά και την ομοσπονδιακή έρευνα. Ο Ralph Niemann, προϊστάμενός της στο Dahlgren, άνοιξε την πόρτα σε Μαύρους μαθηματικούς όταν ελάχιστες άλλες ομοσπονδιακές εγκαταστάσεις το έκαναν. Τίποτα από αυτά δεν συνέβη αυτόματα. Κάθε βήμα απαιτούσε κάποιον πρόθυμο να δει πέρα από τα εμπόδια και έναν άνθρωπο πρόθυμο να συνεχίσει να δουλεύει μόλις βρεθεί μέσα.

Η West εξέδωσε το 2020 τα απομνημονεύματά της με τίτλο It Began with a Dream. Εκείνη και ο σύζυγός της Ira, επίσης μαθηματικός, διατηρούν ένα ταμείο υποτροφιών στο Μουσείο Dahlgren που στηρίζει φοιτητές πρώτης γενιάς από την κομητεία King George. Σήμερα είναι ενενήντα τεσσάρων ετών. Ο δέκτης GPS στο τηλέφωνό σου βασίζεται στο ακριβές μοντέλο της Γης που εκείνη βελτίωνε επί δεκαετίες, διορθώνοντας λεπτομέρειες για παλίρροιες, ατμόσφαιρα, ατελείς μετρήσεις και μια Γη που αρνείται να είναι απλή.

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.