Για χρόνια η συζήτηση για την παγκόσμια ισχύ της Κίνας γινόταν με όρους εργοστασίων, λιμανιών, εμπορικών ισοζυγίων και γεωπολιτικών απειλών. Ήταν μια ισχύς βαριά, μετρήσιμη, σχεδόν ψυχρή. Τόνοι χάλυβα, εκατομμύρια κοντέινερ, αριθμοί που προκαλούσαν δέος. Τα τελευταία χρόνια η Κίνα άρχισε να ασκεί ισχύ όχι μόνο με ό,τι παράγει, αλλά με ό,τι φαντάζεται και αυτό αλλάζει το παιχνίδι. 

Η ήπια ισχύς, το λεγόμενο soft power ήταν πάντα το αδύναμο σημείο της. Η χώρα που “φτιάχνει τα πάντα” δεν κατάφερνε να αφηγηθεί τον εαυτό της. Οι ταινίες της δεν ταξίδευαν, τα παιχνίδια της δεν γίνονταν σύμβολα, τα προϊόντα της δεν κουβαλούσαν ιστορία. Η Κίνα έμοιαζε παρούσα παντού και απούσα πολιτισμικά, μέχρι που σταδιακά έπαψε να είναι. 

Το 2025 δεν ήταν απλώς μια καλή χρονιά για την κινεζική βιομηχανία πολιτισμού. Ήταν η χρονιά που φάνηκε καθαρά ότι κάτι ωρίμασε. Το Nhe Zha 2 ήταν η πιο κερδοφόρα animated ταινία όλων των εποχών. Το Black Myth: Wukong δεν ήταν απλώς ένα videogame, αλλά ένα παγκόσμιο φαινόμενο που μετέτρεψε μύθους σε τουριστικούς προορισμούς και το Labubu, αυτό το παράξενο παιχνίδι έγινε σύμβολο μιας γενιάς χωρίς καν να χρειάζεται να ξέρεις ότι προέρχεται από την Κίνα. 

Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο: η επιρροή δε διαφημίζεται, δε συνοδεύεται από κρατική ρητορική, δεν απαιτεί πολιτική συμφωνία, δε φωνάζει. Διεισδύει με έναν τρόπο και περνάει το μήνυμά της συμπληρώνοντας το ελλειμματικό αφήγημα των προηγούμενων ετών. Μπαίνει στα σπίτια, στα timelines, στις παιδικές συλλογές, στις κονσόλες. Η νέα κινεζική ισχύς σου λέει “παίξε μαζί μου”. 

Πίσω από αυτή βρίσκεται μια γενιά δημιουργών που μεγάλωσε σε μια μεταβατική Κίνα. Άνθρωποι που σπούδασαν τη στιγμή που το πανεπιστήμιο άνοιγε, που το διαδίκτυο δεν είχε ακόμη τείχη παντού, που η δυτική κουλτούρα κυκλοφορούσε πιο ελεύθερα. Αφομοίωσαν στοιχεία και μετά επέστρεψαν στους δικούς τους μύθους ως σύγχρονο υλικό αφήγησης. 

Ταυτόχρονα, το κράτος χαλάρωσε εκεί που μέχρι πρότινος ήταν αδιάφορο. Δεν εγκατέλειψε τον έλεγχο, αλλά επέτρεψε τη χρηματοδότηση. Το animation και τα videogames κρίθηκαν “ασφαλείς ζώνες” πολιτιστικής εξαγωγής. Δενχρειάζονται σεξ, βία ή πρόκληση. Χρειάζονται φαντασία, τεχνική αρτιότητα και χρόνο και αυτά η Κίνα τα διαθέτει. 

Η Κίνα ασκεί soft power χωρίς να μιλά ανοιχτά για αξίες. Δεν πουλά ελευθερία, ατομικότητα ή επανάσταση, πουλά εμπειρία κι αυτό ίσως είναι το πιο επικίνδυνο και ταυτόχρονα πιο αποτελεσματικό μοντέλο επιρροής. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσεις ιδεολογικά. Αρκεί να διασκεδάσεις, να συγκινηθείς, να συνδεθείς. 

Σε έναν κόσμο κουρασμένο από κηρύγματα, αυτή η προσέγγιση λειτουργεί. Όταν οι ΗΠΑ μιλούν για την Κίνα με όρους απειλής, δασμών και ελέγχου, η Κίνα απαντά με ιστορίες, χαρακτήρες και αντικείμενα που δημιουργούν οικειότητα. Δεν αναιρεί τη σκληρή της ισχύ, τη συμπληρώνει και αυτό είναι στρατηγικά πολύ πιο έξυπνο. 

Καλοσχεδιασμένα, αξιόπιστα κινεζικά προϊόντα που μπαίνουν στην καθημερινότητα της Δύσης χωρίς προκατάληψη. Όταν αγοράζεις κάτι και λειτουργεί άψογα, αλλάζει και η εικόνα σου για τη χώρα που το έφτιαξε. Η ισχύς τότε παύει να είναι αφηρημένη και γίνεται προσωπική. Η Κίνα δεν έγινε ξαφνικά “αγαπητή”. Έγινε όμως παρούσα με τρόπο που δεν μπορείς εύκολα να αγνοήσεις και αυτό είναι το θεμέλιο κάθε πραγματικής επιρροής.  

Το 2025 έδειξε κάτι καθαρά: η παγκόσμια ισχύς δεν κρίνεται μόνο στα συμβούλια και στις αγορές, αλλά και στο τι βλέπεις, τι παίζεις, τι χαρίζεις σε ένα παιδί. Εκεί η Κίνα μπήκε επιτέλους στο δωμάτιο και αυτή τη φορά δε φαίνεται διατεθειμένη να φύγει. 

*Με στοιχεία από το VOX 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.