Aν στον έρωτα είσαι μονογαμικός, ο 21ος αιώνας σου προσφέρει την ευκαιρία σε έναν τομέα της ζωής σου να δηλώνεις περήφανα polyamorous. H έννοια της αφοσίωσης στον εργασιακό τομέα έχει πλέον αλλάξει ριζικά κι αν κάποτε απαιτούσε μονογαμία –μία θέση, έναν ρόλο, έναν εργοδότη– σήμερα ζούμε σε μια κατάσταση επαγγελματικής πολυγαμίας, πράγμα που σημαίνει ότι καλούμαστε να υπηρετούμε ταυτόχρονα –συχνά μέσα στην ίδια μέρα– πολλαπλούς στόχους, ρόλους και προσδοκίες.
Επιλογή ή αναγκαστική συνθήκη δεν ξέρεις ακριβώς, γιατί εκεί μπερδεύεται κάπως το πράγμα με την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, τη βιομηχανία των ενδιαφερόντων, τα πρότυπα, τις τάσεις που σου επιβάλλονται και βέβαια την οικονομική κρίση.
Ήταν η γλυπτική ανέκαθεν ένα κομμάτι της ζωής σου; Φαντασιωνόσουν να πλάθεις κουπάκια των 50 ευρώ ή να πουλάς αλοκάσιες και αρέκες ή έσκασε η ινσταγκραμική ζωή και η επιθυμία μαζί της, τα ενοίκια των 1000 ευρώ και η τάση του μη ελεύθερου χρόνου και τα άλλαξε όλα; “Portfolio career effect” και “multiple job holding” την είπαν και χώρισαν τους παράγοντες που την προκαλούν σε push factors (οικονομική ανάγκη) και pull factors (επαγγελματική ανάπτυξη, ικανοποίηση, ευκαιρίες).
Ήταν ανέκαθεν ο άνθρωπος ένα πολυπράγμον ον, αμφιβολία καμιά. Πότε όμως έγινε αυτή η πολυπραγμοσύνη βραχνάς, στοιβάχτηκε σε ωράρια και προθεσμίες και βρήκε τίτλο ανάμεσα σε δευτερεύοντες ΚΑΔ σε ΔΟΥ/ΑΑΔΕ δύσκολο να πεις ακριβώς.
Είναι αναμφισβήτητα η εποχή της οικονομικής κρίσης και του οικονομικού μαρασμού, η δαμόκλειος σπάθη της ανεργίας και οι φαντασμαγορικοί κόσμοι των κοινωνικών δικτύων με τα αναρίθμητα ταξίδια και χόμπι ένας κόσμος διπλών ταχυτήτων που καταφέρνει να συνενώνει δύο πόλους σε μία ζωή εργατικά πολυγαμική για να τα πιάνει όλους τους στόχους και να κερδίζει χρήματα και τον ελεύθερο χρόνο.
Η ψηφιακή εποχή αναντίρρητα ενίσχυσε αυτή την τάση. Freelancing, side hustles, τηλεργασία και διαρκής διασύνδεση μας ωθούν να σχετιζόμαστε με περισσότερους από έναν επαγγελματικούς κόσμους. Η εργασία δεν είναι πια ένας σταθερός δεσμός, αλλά ένα δίκτυο σχέσεων που απαιτεί ευελιξία, συναισθηματική νοημοσύνη και συνεχή προσαρμογή. Όπως σε κάθε πολυγαμική σχέση τον νου σου στην ισορροπία, την ειλικρίνεια και τα σαφή όρια. Αλλιώς χάθηκες.
Το πρωί υπάλληλος ΔΕΗ και το απόγευμα yoga instructor, life coach, γκουρού πλεξίματος, γλυπτικής και origami μπουμπουνιέρας, fashion stylist, performer, barista. Κάναμε τα χόμπυ μας και τους μικρούς μας έρωτες part time δουλειές που χωρέσαμε σε ρωγμές και κενά της ύπαρξής μας, βρήκαμε δεύτερη και τρίτη δουλειά να εξοφλούμε τους λογαριασμούς ΔΕΚΟ και το ανικανοποίητο της φύσης μας και το πρωί γραφείο στις 8. Και ζωή ανάμεσα.
Υβριδική εργασιακή ταυτότητα, μια δουλειά που πληρώνει το νοίκι, άλλες 1-2 δημιουργικές που χτίζονται σταδιακά. Αμέτρητα tabs ανοικτά στον υπολογιστή μέχρι αίμα να βγει κι ένα μυαλό καζάνι και βόμβα ωρολογιακή που κάποτε θα φωνάξει ή θα εκραγεί για όλα αυτά που απολάμβανε κάποτε σε άλλους ρυθμούς και τώρα τρέχει να προλάβει με την επίφαση της συναισθηματικής ικανοποίησης και της έκφρασης της δημιουργικότητας.
“Work won’t love you back”, στο είπε και η Sarah Jaffle. Η δουλειά δεν ανταποδίδει συναίσθημα. Επίσης. “Doing what you love doesn’t mean you won’t be exploited”. Μιλάμε για καπιταλισμό, μην ξεχνάς. Μαθαίνουμε να αγαπάμε τη δουλειά μας, να δουλεύουμε περισσότερο απ’ όσο πληρωνόμαστε και να δεχόμαστε επισφάλεια, υπερκόπωση και πολλαπλές δουλειές ως κανονικότητα. Working class heroes, αγγλιστί.
Ξυπνάς το πρωί και καλημερίζεις το laptop πριν από τον άνθρωπο δίπλα σου. Αν έχει μείνει άνθρωπος. Μέσα στην μέρα αλλάζεις ρόλους πιο γρήγορα κι από ηθοποιό σε σαπουνόπερα. Λίγο υπάλληλος, λίγο freelancer, λίγο “θα το δω το απόγευμα”. Κι όλοι βέβαια απαιτούν πάθος, αφοσίωση, ανταπόκριση στο “εδώ είμαστε οικογένεια”. Βεβαίως. Μια τεράστια δυσλειτουργική οικογένεια, στην οποία κανείς δεν κάνει λόγο για υπερεργασία και burn out. Εργασία πρωί βράδυ. Χωρίς άλλη ζωή.
Το πρωί σε OK Market ή προγραμματιστής και το βράδυ DJ. Πρωινή βάρδια στο cafe της γειτονιάς και βραδινή στο εργοστάσιο της περιοχής να χάνεις τη ζωή σου. Δεν θες ταλέντο. Θες καρδιά αγκινάρα και αντοχή λάστιχο.
Κι αν είσαι από τους τύπους που κινούνται σε έναν τομέα, αποκλείεται σε ένα εργασιακό περιβάλλον. Μοιράζεσαι σε projects, ομάδες, εταιρείες και πλατφόρμες. Δεν ανήκεις αποκλειστικά σε μία επαγγελματική ταυτότητα. «Ευλογία το συνεχόμενο 13ωρο αντί να σκορπίζεσαι εδώ κι εκεί». Καλέ πώς δεν το είχαμε σκεφθεί;
Και ναι, αν καταφέρεις να το διαχειριστής, χωρίς να διαλυθείς σε χίλια κομμάτια και χάσεις το εγώ σου, το εσύ σου, το εμείς, αν με έναν μαγικό τρόπο σαν σούπερ ήρωας προστατεύσεις τον χρόνο και την αξία σου, τότε αυτή η μορφή επαγγελματικής σχέσης μπορεί να γίνει πηγή εξέλιξης κι ελευθερίας. Επαγγελματικά κουρασμένοι, αλλά συναισθηματικά ελεύθεροι. Σε ένα μοίρασμα χρόνου, ενέργειας και εαυτού. Σε μια διανομή ιδεών χωρίς αποκλειστικότητες και δεσμά.
Κάποτε η εργασία ήταν σαν τον πρώτο έρωτα: μία και μοναδική. Και ξεκινούσε σαν τον πρίγκηπα που περίμεναν τα κοριτσίστικα όνειρα. Θα γίνω δασκάλα, γιατρός, αστροφυσικός και θα βοηθήσω τον κόσμο. Οράματα και μυθοπλασία. Τίμιος και σταθερός δεσμός. Μπορεί να μην την αγαπούσες λίγα χρόνια μετά, αλλά ήξερες πού ανήκεις. Σε ποιο σωματείο να απευθυνθείς ρε παιδί μου, όταν θα τσακίζονται τα δικαιώματα σου.
Ένας τομέας, μία δέσμη, μία κατεύθυνση, μία δουλειά, ένα ωράριο, ένα αφεντικό, “till pension do us apart”. Σήμερα τρεις δουλειές, πέντε projects και άπειρα deadlines και σαν τον αιθεροβάμονα σύντροφο σε σχέση πολυγαμική κάθε μία να πιστεύει ότι είναι η μία και μοναδική. Ότι ξεπερνά τις άλλες. Έλα μου, όμως, που εσένα τα «Σ’ αγαπώ» σου μοιράζονται σε μορφή Excel προς πέντε –τουλάχιστον– κατευθύνσεις.
Γιατί πλέον δεν γεννιέσαι και πεθαίνεις σε μία δουλειά. Γιατί όλοι κινούνται. Οριζόντια , κάθετα, διαγώνια. Γιατί ο κόσμος αλλάζει. Γιατί τα πάντα καταρρέουν. Γιατί ο άνθρωπος μετακινείται. Προσαρμόζεται. Τρέχει. Εγκαταλείπει ψυχαναγκασμούς. Πετάει επιβεβλημένα όνειρα. Πατάει αυτό που κάποτε ονόμαζε organisational commitment. Ξεκινά γιατρός στο Κολωνάκι και καταλήγει ζωγράφος στην Αίγινα. Γιατί ακόμα κι αν τα χρήματα είναι αρκετά, δεν σε αφήνει να κάτσεις το ξερό σου το κεφάλι.
Η εργασία δεν είναι πια ένας χώρος. Είναι μία κατάσταση. Μόνιμη, απαιτητική, χωρίς τίτλους τέλους στα 67.
Και ναι.
Από την μία ελευθερία και αναρχία στην αποκλειστικότητα κι από την άλλη σκλαβιά.
Και καμιά φορά χωρίς λεφτά.
Πλέον δεν χρειαζόμαστε καλύτερη δουλειά. Χρειαζόμαστε ημερολόγιο. Ή ψυχολόγο. Ή και αι τα δύο σε double pack ιδανικά. Γιατί το κινητό χτυπάει σαν συνείδηση που φωνάζει πού είσαι, με ποιους, που πατάς και πού βρίσκεσαι. Η ώρα 16.00. Αλλάζεις καρέκλα.
Έτσι πορευόμαστε: πολυγαμικοί, ευέλικτοι, διαρκώς διαθέσιμοι. Με πολλές επαγγελματικές σχέσεις και καμιά σταθερή σιγουριά. Γιατί σημασία δεν έχει να δουλεύεις. Αλλά να μοιράζεσαι σε σχέσεις εργασιακές για να τα προλάβεις όλα. Τα έξοδα, τις τάσεις, την εποχή. Σχέσεις πολλές. Φοράμε hoodie, κρατάμε καφέ στο χέρι και απαντάμε σε mail στο πεζοδρόμιο. Κυριακή με ήλιο, στη βόλτα με σκύλο ή παιδιά. Χωράμε παντού και πουθενά. Λίγο εδώ, λίγο εκεί, λίγο παντού. Άπιστοι και πιστοί μαζί. Δεν χάνουμε επαγγελματική ευκαιρία.
They offered me the office, offered me the shop
They said I’d better take anything they’d got
Career opportunities, the ones that never knock
Every job they offer you is to keep you out the dock
Career opportunities, the ones that never knock
The Clash – Career Opportunities
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
Aν στον έρωτα είσαι μονογαμικός, ο 21ος αιώνας σου προσφέρει την ευκαιρία σε έναν τομέα της ζωής σου να δηλώνεις περήφανα polyamorous. H έννοια της αφοσίωσης στον εργασιακό τομέα έχει πλέον αλλάξει ριζικά κι αν κάποτε απαιτούσε μονογαμία –μία θέση, έναν ρόλο, έναν εργοδότη– σήμερα ζούμε σε μια κατάσταση επαγγελματικής πολυγαμίας, πράγμα που σημαίνει ότι καλούμαστε να υπηρετούμε ταυτόχρονα –συχνά μέσα στην ίδια μέρα– πολλαπλούς στόχους, ρόλους και προσδοκίες.
Επιλογή ή αναγκαστική συνθήκη δεν ξέρεις ακριβώς, γιατί εκεί μπερδεύεται κάπως το πράγμα με την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, τη βιομηχανία των ενδιαφερόντων, τα πρότυπα, τις τάσεις που σου επιβάλλονται και βέβαια την οικονομική κρίση.
Ήταν η γλυπτική ανέκαθεν ένα κομμάτι της ζωής σου; Φαντασιωνόσουν να πλάθεις κουπάκια των 50 ευρώ ή να πουλάς αλοκάσιες και αρέκες ή έσκασε η ινσταγκραμική ζωή και η επιθυμία μαζί της, τα ενοίκια των 1000 ευρώ και η τάση του μη ελεύθερου χρόνου και τα άλλαξε όλα; “Portfolio career effect” και “multiple job holding” την είπαν και χώρισαν τους παράγοντες που την προκαλούν σε push factors (οικονομική ανάγκη) και pull factors (επαγγελματική ανάπτυξη, ικανοποίηση, ευκαιρίες).
Ήταν ανέκαθεν ο άνθρωπος ένα πολυπράγμον ον, αμφιβολία καμιά. Πότε όμως έγινε αυτή η πολυπραγμοσύνη βραχνάς, στοιβάχτηκε σε ωράρια και προθεσμίες και βρήκε τίτλο ανάμεσα σε δευτερεύοντες ΚΑΔ σε ΔΟΥ/ΑΑΔΕ δύσκολο να πεις ακριβώς.
Είναι αναμφισβήτητα η εποχή της οικονομικής κρίσης και του οικονομικού μαρασμού, η δαμόκλειος σπάθη της ανεργίας και οι φαντασμαγορικοί κόσμοι των κοινωνικών δικτύων με τα αναρίθμητα ταξίδια και χόμπι ένας κόσμος διπλών ταχυτήτων που καταφέρνει να συνενώνει δύο πόλους σε μία ζωή εργατικά πολυγαμική για να τα πιάνει όλους τους στόχους και να κερδίζει χρήματα και τον ελεύθερο χρόνο.
Η ψηφιακή εποχή αναντίρρητα ενίσχυσε αυτή την τάση. Freelancing, side hustles, τηλεργασία και διαρκής διασύνδεση μας ωθούν να σχετιζόμαστε με περισσότερους από έναν επαγγελματικούς κόσμους. Η εργασία δεν είναι πια ένας σταθερός δεσμός, αλλά ένα δίκτυο σχέσεων που απαιτεί ευελιξία, συναισθηματική νοημοσύνη και συνεχή προσαρμογή. Όπως σε κάθε πολυγαμική σχέση τον νου σου στην ισορροπία, την ειλικρίνεια και τα σαφή όρια. Αλλιώς χάθηκες.
Το πρωί υπάλληλος ΔΕΗ και το απόγευμα yoga instructor, life coach, γκουρού πλεξίματος, γλυπτικής και origami μπουμπουνιέρας, fashion stylist, performer, barista. Κάναμε τα χόμπυ μας και τους μικρούς μας έρωτες part time δουλειές που χωρέσαμε σε ρωγμές και κενά της ύπαρξής μας, βρήκαμε δεύτερη και τρίτη δουλειά να εξοφλούμε τους λογαριασμούς ΔΕΚΟ και το ανικανοποίητο της φύσης μας και το πρωί γραφείο στις 8. Και ζωή ανάμεσα.
Υβριδική εργασιακή ταυτότητα, μια δουλειά που πληρώνει το νοίκι, άλλες 1-2 δημιουργικές που χτίζονται σταδιακά. Αμέτρητα tabs ανοικτά στον υπολογιστή μέχρι αίμα να βγει κι ένα μυαλό καζάνι και βόμβα ωρολογιακή που κάποτε θα φωνάξει ή θα εκραγεί για όλα αυτά που απολάμβανε κάποτε σε άλλους ρυθμούς και τώρα τρέχει να προλάβει με την επίφαση της συναισθηματικής ικανοποίησης και της έκφρασης της δημιουργικότητας.
“Work won’t love you back”, στο είπε και η Sarah Jaffle. Η δουλειά δεν ανταποδίδει συναίσθημα. Επίσης. “Doing what you love doesn’t mean you won’t be exploited”. Μιλάμε για καπιταλισμό, μην ξεχνάς. Μαθαίνουμε να αγαπάμε τη δουλειά μας, να δουλεύουμε περισσότερο απ’ όσο πληρωνόμαστε και να δεχόμαστε επισφάλεια, υπερκόπωση και πολλαπλές δουλειές ως κανονικότητα. Working class heroes, αγγλιστί.
Ξυπνάς το πρωί και καλημερίζεις το laptop πριν από τον άνθρωπο δίπλα σου. Αν έχει μείνει άνθρωπος. Μέσα στην μέρα αλλάζεις ρόλους πιο γρήγορα κι από ηθοποιό σε σαπουνόπερα. Λίγο υπάλληλος, λίγο freelancer, λίγο “θα το δω το απόγευμα”. Κι όλοι βέβαια απαιτούν πάθος, αφοσίωση, ανταπόκριση στο “εδώ είμαστε οικογένεια”. Βεβαίως. Μια τεράστια δυσλειτουργική οικογένεια, στην οποία κανείς δεν κάνει λόγο για υπερεργασία και burn out. Εργασία πρωί βράδυ. Χωρίς άλλη ζωή.
Το πρωί σε OK Market ή προγραμματιστής και το βράδυ DJ. Πρωινή βάρδια στο cafe της γειτονιάς και βραδινή στο εργοστάσιο της περιοχής να χάνεις τη ζωή σου. Δεν θες ταλέντο. Θες καρδιά αγκινάρα και αντοχή λάστιχο.
Κι αν είσαι από τους τύπους που κινούνται σε έναν τομέα, αποκλείεται σε ένα εργασιακό περιβάλλον. Μοιράζεσαι σε projects, ομάδες, εταιρείες και πλατφόρμες. Δεν ανήκεις αποκλειστικά σε μία επαγγελματική ταυτότητα. «Ευλογία το συνεχόμενο 13ωρο αντί να σκορπίζεσαι εδώ κι εκεί». Καλέ πώς δεν το είχαμε σκεφθεί;
Και ναι, αν καταφέρεις να το διαχειριστής, χωρίς να διαλυθείς σε χίλια κομμάτια και χάσεις το εγώ σου, το εσύ σου, το εμείς, αν με έναν μαγικό τρόπο σαν σούπερ ήρωας προστατεύσεις τον χρόνο και την αξία σου, τότε αυτή η μορφή επαγγελματικής σχέσης μπορεί να γίνει πηγή εξέλιξης κι ελευθερίας. Επαγγελματικά κουρασμένοι, αλλά συναισθηματικά ελεύθεροι. Σε ένα μοίρασμα χρόνου, ενέργειας και εαυτού. Σε μια διανομή ιδεών χωρίς αποκλειστικότητες και δεσμά.
Κάποτε η εργασία ήταν σαν τον πρώτο έρωτα: μία και μοναδική. Και ξεκινούσε σαν τον πρίγκηπα που περίμεναν τα κοριτσίστικα όνειρα. Θα γίνω δασκάλα, γιατρός, αστροφυσικός και θα βοηθήσω τον κόσμο. Οράματα και μυθοπλασία. Τίμιος και σταθερός δεσμός. Μπορεί να μην την αγαπούσες λίγα χρόνια μετά, αλλά ήξερες πού ανήκεις. Σε ποιο σωματείο να απευθυνθείς ρε παιδί μου, όταν θα τσακίζονται τα δικαιώματα σου.
Ένας τομέας, μία δέσμη, μία κατεύθυνση, μία δουλειά, ένα ωράριο, ένα αφεντικό, “till pension do us apart”. Σήμερα τρεις δουλειές, πέντε projects και άπειρα deadlines και σαν τον αιθεροβάμονα σύντροφο σε σχέση πολυγαμική κάθε μία να πιστεύει ότι είναι η μία και μοναδική. Ότι ξεπερνά τις άλλες. Έλα μου, όμως, που εσένα τα «Σ’ αγαπώ» σου μοιράζονται σε μορφή Excel προς πέντε –τουλάχιστον– κατευθύνσεις.
Γιατί πλέον δεν γεννιέσαι και πεθαίνεις σε μία δουλειά. Γιατί όλοι κινούνται. Οριζόντια , κάθετα, διαγώνια. Γιατί ο κόσμος αλλάζει. Γιατί τα πάντα καταρρέουν. Γιατί ο άνθρωπος μετακινείται. Προσαρμόζεται. Τρέχει. Εγκαταλείπει ψυχαναγκασμούς. Πετάει επιβεβλημένα όνειρα. Πατάει αυτό που κάποτε ονόμαζε organisational commitment. Ξεκινά γιατρός στο Κολωνάκι και καταλήγει ζωγράφος στην Αίγινα. Γιατί ακόμα κι αν τα χρήματα είναι αρκετά, δεν σε αφήνει να κάτσεις το ξερό σου το κεφάλι.
Η εργασία δεν είναι πια ένας χώρος. Είναι μία κατάσταση. Μόνιμη, απαιτητική, χωρίς τίτλους τέλους στα 67.
Και ναι.
Από την μία ελευθερία και αναρχία στην αποκλειστικότητα κι από την άλλη σκλαβιά.
Και καμιά φορά χωρίς λεφτά.
Πλέον δεν χρειαζόμαστε καλύτερη δουλειά. Χρειαζόμαστε ημερολόγιο. Ή ψυχολόγο. Ή και αι τα δύο σε double pack ιδανικά. Γιατί το κινητό χτυπάει σαν συνείδηση που φωνάζει πού είσαι, με ποιους, που πατάς και πού βρίσκεσαι. Η ώρα 16.00. Αλλάζεις καρέκλα.
Έτσι πορευόμαστε: πολυγαμικοί, ευέλικτοι, διαρκώς διαθέσιμοι. Με πολλές επαγγελματικές σχέσεις και καμιά σταθερή σιγουριά. Γιατί σημασία δεν έχει να δουλεύεις. Αλλά να μοιράζεσαι σε σχέσεις εργασιακές για να τα προλάβεις όλα. Τα έξοδα, τις τάσεις, την εποχή. Σχέσεις πολλές. Φοράμε hoodie, κρατάμε καφέ στο χέρι και απαντάμε σε mail στο πεζοδρόμιο. Κυριακή με ήλιο, στη βόλτα με σκύλο ή παιδιά. Χωράμε παντού και πουθενά. Λίγο εδώ, λίγο εκεί, λίγο παντού. Άπιστοι και πιστοί μαζί. Δεν χάνουμε επαγγελματική ευκαιρία.
They offered me the office, offered me the shop
They said I’d better take anything they’d got
Career opportunities, the ones that never knock
Every job they offer you is to keep you out the dock
Career opportunities, the ones that never knock
The Clash – Career Opportunities
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
