Τα τελευταία χρόνια ο κινηματογράφος παρουσιαζόταν σαν κάτι που αργοπεθαίνει. Ένα απομεινάρι μιας άλλης εποχής και το συναίσθημα που κυριαρχούσε ήταν η νοσταλγία. Το streaming κέρδισε τον καναπέ, τα στούντιο μετατράπηκαν σε πλατφόρμες και η εμπειρία της σκοτεινής αίθουσας έμοιαζε να υποχωρεί μπροστά στην άνεση του pause, του scroll και της παράλληλης κατανάλωσης. Είναι δυνατή εικόνα στο μυαλό μου στο 2021 και το 2022 στις μεγαλύτερες αίθουσες χειμερινών προβολών στη Θεσσαλονίκη να είμαστε τέσσερα με έξι άτομα ανά προβολή. Σήμερα κάτι αλλάζει και αυτή τη φορά δεν το οδηγούν οι μεγαλύτεροι, αλλά οι νεότεροι. 

Η Gen Z, η γενιά που μεγάλωσε με smartphone στο χέρι και οθόνη σε κάθε δωμάτιο δείχνει μια απροσδόκητη έλξη προς τη μεγάλη οθόνη. Ίσως από κόπωση, ίσως από κορεσμό, ίσως από την ανάγκη για κάτι που δε χωρά σε δεύτερη οθόνη πάντως με έναν τρόπο επιστρέφει και γνωρίζει τη μαγεία τους σινεμά. Του δίνει χωρίς να το καταλάβει πλήρως μία ευκαιρία να τους πείσει πως αυτός είναι ο φυσικός χώρος προβολών και μαζί ζουν ολόκληρη την “ιεροτελεστία”. 

Η προσέλευση νέων θεατών αυξάνεται, οι επισκέψεις γίνονται πιο συχνές, οι αίθουσες μετατρέπονται σε κοινωνικούς χώρους και όχι απλώς σε σημεία προβολής. Ο κινηματογράφος παύει να είναι “μία ακόμα επιλογή” και αποκτά χαρακτήρα εξόδου, τελετουργίας, εμπειρίας. Σε έναν κόσμο όπου τα πάντα είναι διαθέσιμα άμεσα, το να πρέπει να βγεις από το σπίτι, να καθίσεις σε μια σκοτεινή αίθουσα και να παρακολουθήσεις κάτι χωρίς διακοπές μοιάζει σχεδόν ουτοπικό κι όμως οι άνθρωποι έτσι ζούσαν δεδομένα μέχρι το 2015. 

Το streaming δεν είναι πια καινοτομία για τους νέους. Υπάρχει, αλλά πλέον δεν εντυπωσιάζει. Αντίθετα, το να μοιραστείς μια ιστορία με αγνώστους, να γελάσεις, να τρομάξεις ή να σιωπήσεις μαζί τους, έχει άλλη βαρύτητα. Δεν είναι απλώς κατανάλωση περιεχομένου, αλλά συλλογική εμπειρία και αυτό έχει αρχίσει να αποκτά αξία σε μια εποχή έντονης ψηφιακής απομόνωσης. 

Οι ίδιες οι αίθουσες έχουν προσαρμοστεί. Το σινεμά γίνεται “γεγονός” και στη συνέχεια συνήθεια. Κάποιοι το βλέπουν ως εμπορευματοποίηση, όμως για τη Gen Z είναι κάτι που αξίζει να το κάνεις έξοδο. Ο κινηματογράφος προσφέρει συγκέντρωση. Σήμερα που η προσοχή είναι διασπασμένη σε δεκάδες μικρά αποσπάσματα, η δίωρη αφοσίωση σε μια ιστορία γίνεται άσκηση πνευματικής αντοχής. Δεν μπορείς να κάνεις pause για TikTok, δεν μπορείς να αλλάξεις εφαρμογή και αυτό για μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στο “brain rot” των feeds, μοιάζει με ανάσα. 

Δεν είναι τυχαίο ότι η κινηματογραφική κουλτούρα έχει μεταφερθεί έντονα στα social media. Το Letterboxd, το #FilmTok, οι συζητήσεις, οι λίστες, οι κριτικές. Η έξοδος στο σινεμά δεν τελειώνει με τους τίτλους τέλους. Συνεχίζεται ψηφιακά, αλλά με νόημα, με συμμετοχή σε κοινότητα. Το σινεμά γίνεται ταυτότητα, όχι απλώς θέαμα. 

Αυτό έρχεται σε αντίθεση με το αφήγημα των streaming κολοσσών που παρουσιάζουν την αίθουσα ως εμπόδιο. Ως κάτι ξεπερασμένο, μη φιλικό στον καταναλωτή. Στην πραγματικότητα, το κοινό και ειδικά το νεότερο δείχνει ότι δε θέλει μόνο ευκολία. Θέλει ποιότητα, ρυθμό, αφήγηση που να αξίζει τον χρόνο του και όταν αυτή υπάρχει, επιστρέφει στις αίθουσες. 

Οι επιτυχίες πρωτότυπων ταινιών, το ενδιαφέρον για arthouse διανομείς, η απήχηση του διεθνούς σινεμά δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ το μέσο, αλλά το περιεχόμενο. Όταν το streaming γεμίζει με “slop”, με γρήγορες, αναλώσιμες παραγωγές, ο κινηματογράφος κερδίζει πόντους ως χώρος ποιότητας.  

Θα σωθούν οι κινηματογράφοι; Κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα. Η πίεση των συγχωνεύσεων, η μείωση των αποκλειστικών προβολών, η δύναμη των πλατφορμών είναι πραγματική. Όμως το ενδιαφέρον των νέων δείχνει ότι η εμπειρία δεν αντικαθίσταται τόσο εύκολα. Όπως το βινύλιο δεν επέστρεψε γιατί ήταν πρακτικό, αλλά γιατί ήταν βιωματικό, έτσι και το σινεμά βρίσκει ξανά χώρο. Ίσως τελικά οι κινηματογράφοι να μην είναι απλώς “cool again”. Ίσως να μην έπαψαν ποτέ να είναι. Απλώς χρειαζόταν μια γενιά που έχει κουραστεί από το άπειρο για να εκτιμήσει ξανά το σκοτάδι, τη σιωπή και μια καλή ιστορία που αξίζει να τη δεις μαζί με άλλους. 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.