Η εύθραυστη εκεχειρία στη Γάζα δοκιμάζεται και πάλι, καθώς ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι «εξουδετέρωσε τρεις τρομοκράτες» στην περιοχή της Ράφα, την έξοδο προς την Αίγυπτο, σε μια κίνηση που υπογραμμίζει ότι η συμφωνία για τερματισμό των εχθροπραξιών παραμένει περισσότερο πολιτική δήλωση παρά πραγματικότητα στο έδαφος. Το περιστατικό σημειώνεται σε μια κρίσιμη στιγμή, λίγους μήνες μετά την πρώτη φάση της συμφωνίας που αποδέχθηκαν Ισραήλ και Χαμάς υπό την πίεση των ΗΠΑ, και δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η ειρήνη στην περιοχή.

Σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, πριν τα ξημερώματα, οκτώ άτομα εξήλθαν από υπόγειες δομές ανατολικά της Ράφα, και η ισραηλινή πολεμική αεροπορία στόχευσε και «εξουδετέρωσε» τρεις από αυτούς. Παράλληλα, πλήγματα εξαπολύθηκαν και σε περιοχές όπου κατέφυγαν οι υπόλοιποι, ενώ οι δυνάμεις συνεχίζουν τις έρευνες για να εντοπίσουν και να «εξουδετερώσουν» όποιους θεωρούν άμεση απειλή. Η ανακοίνωση υπογραμμίζει ότι τα στρατεύματα παραμένουν ανεπτυγμένα με βάση τη συμφωνία εκεχειρίας και ότι θα συνεχίσουν να ενεργούν για την εξουδετέρωση κάθε απειλής, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ερώτημα για το πώς ορίζεται και τηρείται η εκεχειρία στην πράξη.

Η Ράφα είναι το μοναδικό πέρασμα που συνδέει τη Λωρίδα της Γάζας με τον έξω κόσμο, χωρίς να περνά από το Ισραήλ, και η επαναλειτουργία του θεωρείται ζωτικής σημασίας για την ανθρωπιστική βοήθεια, την εισροή τροφίμων, φαρμάκων και άλλων αναγκαίων ειδών, αλλά και για τη δυνατότητα απομάκρυνσης ασθενών και ευάλωτων ατόμων. Παρά τις ανακοινώσεις, όμως, οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν να περιμένουν με ανυπομονησία και ενίοτε αγανάκτηση την υλοποίηση των δεσμεύσεων, καθώς οι πολιτικές και στρατιωτικές κινήσεις υπονομεύουν την καθημερινότητά τους και εντείνουν την αίσθηση εγκλωβισμού.

Η πρώτη φάση του αμερικανικού σχεδίου, που ξεκίνησε με στόχο την απελευθέρωση ή επιστροφή όλων των Ισραηλινών και αλλοδαπών ομήρων, ολοκληρώθηκε πρόσφατα. Ωστόσο, η δεύτερη φάση, που προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, παραμένει αμφιλεγόμενη και αβέβαιη. Η διατήρηση στρατιωτικών δραστηριοτήτων παράλληλα με τις υποσχέσεις για ειρήνη δημιουργεί ένα εκρηκτικό σκηνικό, όπου η κάθε πλευρά μπορεί να επικαλεστεί παραβιάσεις για να δικαιολογήσει τις ενέργειές της.

Η κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας είναι δραματική για πάνω από δύο εκατομμύρια κατοίκους, οι περισσότεροι από τους οποίους ζουν σε σκηνές ή ημιτελείς κατασκευές, εκτεθειμένοι στον χειμώνα και στην έλλειψη βασικών αγαθών. Η ανθρωπιστική βοήθεια παραμένει ανεπαρκής και οι προσδοκίες για την επαναλειτουργία της Ράφα δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες. Περισσότερο από 24 ώρες μετά την κηδεία του τελευταίου Ισραηλινού ομήρου, οι κάτοικοι περιμένουν να ανοίξει το πέρασμα για περιορισμένη διέλευση, κυρίως για πεζούς, μια κίνηση που εμφανίζεται ως ημίμετρο μπροστά στις πραγματικές ανάγκες της κοινότητας.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία, καθώς η συμφωνία εκεχειρίας προέβλεπε τη δημιουργία μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης και τη συμμετοχή τεχνοκρατών από την Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, η οποία θα αναλάμβανε τη διαχείριση της περιοχής κατά τη μεταβατική περίοδο. Ωστόσο, η έλλειψη εμπιστοσύνης, η συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία και η περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υποδομές υπονομεύουν τη δυνατότητα αυτών των μηχανισμών να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς στρατιωτικό, αλλά βαθύτατα πολιτικό και ανθρωπιστικό. Από τη μία πλευρά, το Ισραήλ επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο και να διασφαλίσει την ασφάλειά του, από την άλλη η Χαμάς συνεχίζει να κρατά όμηρους και να διατηρεί στρατιωτικές δομές σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, δημιουργώντας μια συνεχή κατάσταση έντασης. Το αποτέλεσμα είναι η καθημερινή ζωή των Παλαιστινίων να επηρεάζεται σε κάθε επίπεδο, από την πρόσβαση σε νερό και τρόφιμα μέχρι την ιατρική φροντίδα και την εκπαίδευση των παιδιών.

Η διεθνής κοινότητα, παρά τις δηλώσεις υποστήριξης και την πίεση προς τις δύο πλευρές, φαίνεται να μην έχει τα μέσα να εγγυηθεί την πλήρη εφαρμογή των συμφωνιών. Οι ΗΠΑ έχουν προχωρήσει στη δεύτερη φάση του σχεδίου, αλλά η έλλειψη εμπιστοσύνης και η στρατιωτική δράση των δύο πλευρών καθιστούν την ειρήνη περισσότερο θεωρητική παρά πραγματική. Σε αυτό το πλαίσιο, η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η Χαμάς φαίνεται ότι θα αφοπλιστεί παραμένει αμφιλεγόμενη, καθώς η ίδια η Χαμάς δεν έχει δώσει καμία ένδειξη ότι θα συμμορφωθεί πλήρως στις δεσμεύσεις της.

Το γεγονός ότι οι Ισραηλινοί συνεχίζουν τις αεροπορικές επιχειρήσεις και οι Παλαιστίνιοι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια περιοχή χωρίς πρόσβαση στον έξω κόσμο καθιστά σαφές ότι η εκεχειρία είναι περισσότερο εργαλείο επικοινωνιακής διαχείρισης παρά μια ουσιαστική λύση. Η καθημερινή πραγματικότητα στη Γάζα χαρακτηρίζεται από φόβο, ανασφάλεια και αδυναμία πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες, μια κατάσταση που η διεθνής κοινότητα δυσκολεύεται να αλλάξει ουσιαστικά.

Σε τελική ανάλυση, η Γάζα παραμένει μια περιοχή όπου η ανθρωπιστική διάσταση και η στρατιωτική λογική συγκρούονται καθημερινά. Η εύθραυστη εκεχειρία είναι περισσότερο μια φιλική πρόθεση παρά πραγματικότητα. Το Ισραήλ επιμένει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις για λόγους ασφαλείας, η Χαμάς συνεχίζει να διατηρεί στρατιωτικές δομές και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί αμήχανα, χωρίς να μπορεί να εξασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας.

Η επόμενη φάση, με τον αφοπλισμό της Χαμάς και τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, μοιάζει πιο μακριά από ποτέ. Η Γάζα παραμένει εγκλωβισμένη, η ανθρωπιστική κρίση εντείνεται, και η πιθανότητα μιας βιώσιμης ειρήνης φαίνεται να εξαρτάται όχι από τις συμφωνίες αλλά από τη βούληση των εμπλεκομένων να σταματήσουν να βλέπουν ο ένας τον άλλον ως εχθρό, κάτι που μέχρι σήμερα αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολο.

Η είδηση για την «εξουδετέρωση» τριών τρομοκρατών στη Ράφα δεν είναι απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση, αλλά ένα σύμβολο της συνεχιζόμενης έντασης και της αδυναμίας εφαρμογής των συμφωνιών. Οι Παλαιστίνιοι παραμένουν εγκλωβισμένοι, οι στρατιωτικές ενέργειες συνεχίζονται και η διεθνής κοινότητα φαίνεται ανίσχυρη να εγγυηθεί την ειρήνη. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Γάζα παραμένει σημείο σύγκρουσης, αλλά και σημείο ανθρωπιστικής ανάγκης, όπου κάθε καθυστέρηση στην εφαρμογή των συμφωνιών μεταφράζεται σε ανθρώπινα θύματα και καταστροφή ζωών.

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.