Όχι, δεν είναι απλά ένα τραγούδι. Είναι ένα κράτος που χρησιμοποιεί τη μουσική ως βιτρίνα, ενώ στο παρασκήνιο οι πολιτικές του επιλογές προκαλούν κατακραυγή. Η EBU μιλά για «μη πολιτική διοργάνωση», αλλά η σιωπή της απέναντι στο Ισραήλ είναι βολική υποκρισία. Κάθε συμμετοχή λειτουργεί σαν άλλοθι για πράξεις που δεν δικαιώνονται από κανένα σκηνικό φωτισμό.

Η Eurovision δεν είναι σκηνή πλυντηρίου. Είναι μουσική, τέχνη, επικοινωνία. Και το Ισραήλ δεν αξίζει το χειροκρότημα· αξίζει σκληρά ερωτήματα. Υπάρχει μια λεπτή, αλλά απολύτως κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στο δικαίωμα της συμμετοχής και στο δικαίωμα της ασυλίας. Και το Ισραήλ, τα τελευταία χρόνια, δεν διεκδικεί απλώς το πρώτο· απαιτεί το δεύτερο.

Να συμμετέχει, να προβάλλεται, να χειροκροτείται, χωρίς καμία απολύτως συνέπεια για τις πολιτικές και στρατιωτικές του επιλογές. Και όταν κάποιος τολμά να θέσει ερωτήματα, η απάντηση είναι πάντα η ίδια: «η Eurovision δεν είναι πολιτική». Αυτό, όμως, δεν είναι ουδετερότητα. Είναι βολική σιωπή.

Το Ισραήλ και η συστηματική εργαλειοποίηση της Eurovision

Ας μιλήσουμε καθαρά. Το Ισραήλ δεν αντιμετωπίζει τη Eurovision ως απλό μουσικό διαγωνισμό. Τη χρησιμοποιεί διαχρονικά ως εργαλείο soft power, ως διεθνή βιτρίνα εξωραϊσμού, ως μια σκηνή πάνω στην οποία ξεπλένεται η εικόνα ενός κράτους που βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κάθε συμμετοχή, κάθε σημαία, κάθε συγκινητική αφήγηση «ενότητας» λειτουργεί ως ένα πολιτιστικό άλλοθι: δείτε μας, είμαστε μέρος της Ευρώπης, είμαστε pop, είμαστε τέχνη. Την ίδια στιγμή, όμως, η πραγματικότητα επί του πεδίου διαψεύδει αυτή την εικόνα με τον πιο ωμό τρόπο.

Δεν πρόκειται για «μια δύσκολη γεωπολιτική κατάσταση». Πρόκειται για συστηματική στρατιωτική βία, για εικόνες που δεν αφήνουν περιθώρια ηθικής ασάφειας, για έναν πόλεμο όπου οι άμαχοι πληρώνουν δυσανάλογο και αδιανόητο τίμημα. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το να ανεβαίνει το Ισραήλ στη σκηνή της Eurovision σαν να μη συμβαίνει τίποτα, δεν είναι απλώς προκλητικό — είναι κυνικό.

Η EBU και η προσχηματική «μη πολιτικότητα»

Η EBU επιμένει ότι η Eurovision είναι μη πολιτική. Αλλά αυτή η θέση έχει πάψει προ πολλού να είναι πειστική. Διότι η επιλεκτική ουδετερότητα δεν είναι ουδετερότητα. Είναι πολιτική στάση με άλλο όνομα. Όταν η Ρωσία αποκλείστηκε «στο τσακ μπαμ», όπως λέγεται εύστοχα, η EBU δεν δίστασε να αναγνωρίσει ότι υπάρχουν στιγμές όπου η πραγματικότητα εισβάλλει βίαια στον πολιτισμό. Τότε, η πολιτική δεν ήταν ταμπού. Ήταν επιχείρημα. Στην περίπτωση του Ισραήλ, όμως, ξαφνικά οι κανόνες γίνονται άκαμπτοι, τεχνικοί, αποστειρωμένοι. Ξαφνικά, η Eurovision θυμάται ότι είναι απλώς ένας διαγωνισμός τραγουδιού. Αυτή η διπλή στάση δεν είναι απλώς αντιφατική· είναι ηθικά διάτρητη.

Ναι, η περίπτωση του Ισραήλ δεν είναι πανομοιότυπη με της Ρωσίας. Όχι επειδή είναι πιο «αθώα», αλλά επειδή η διεθνής κοινότητα επιλέγει εδώ και χρόνια να τη διαχειρίζεται με χαμηλότερα στάνταρ λογοδοσίας. Η απουσία ομοφωνίας δεν σημαίνει απουσία ευθύνης. Σημαίνει πολιτική ανοχή. Και αυτή ακριβώς την ανοχή εκμεταλλεύεται το Ισραήλ, γνωρίζοντας ότι δύσκολα θα πληρώσει πολιτιστικό κόστος, ακόμη κι όταν η διεθνής κοινή γνώμη βράζει.

Το πρόβλημα δεν είναι η μουσική — είναι το θράσος

Κανείς δεν κατηγορεί έναν καλλιτέχνη προσωπικά για εγκλήματα πολέμου. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι το τραγούδι. Είναι το πλαίσιο. Είναι η επίμονη απαίτηση ενός κράτους να εμφανίζεται σε μια ευρωπαϊκή σκηνή σαν να μην οφείλει καμία απάντηση, καμία εξήγηση, καμία στοιχειώδη αυτοκριτική. Το πρόβλημα είναι ότι το Ισραήλ δεν συμμετέχει απλώς. Απαιτεί να συμμετέχει χωρίς ερωτήσεις, χωρίς αστερίσκους, χωρίς ενόχληση. Και αυτό, σε μια εποχή όπου η εικόνα της Γάζας κάνει τον γύρο του κόσμου, δεν είναι απλώς ασύμβατο με το πνεύμα της Eurovision — είναι προσβολή της νοημοσύνης του κοινού.

Ας είμαστε ειλικρινείς. Το Ισραήλ δεν «διώκεται» στη Eurovision. Αντιθέτως, απολαμβάνει μια πρωτοφανή θεσμική ανοχή. Και αυτό είναι που εξοργίζει. Όχι η συμμετοχή καθαυτή, αλλά η απουσία οποιουδήποτε ορίου. Η Eurovision μπορεί να μην είναι δικαστήριο. Αλλά δεν μπορεί να είναι και πλυντήριο. Δεν μπορεί να λειτουργεί ως σκηνή εξαγνισμού για κράτη που αρνούνται να αναλάβουν την παραμικρή ευθύνη για τις πράξεις τους.

Αν η Eurovision θέλει να συνεχίσει να μιλά για ενότητα, τότε οφείλει τουλάχιστον να αντέχει την κριτική. Και το Ισραήλ, σήμερα, αξίζει όχι χειροκρότημα, αλλά σκληρά ερωτήματα.

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.