Η κοινωνία στην οποία ζούμε δεν είναι ούτε αθώα ούτε αμερόληπτη. Μας μαθαίνει από παιδιά να ζούμε σε μια φυλακή κανόνων και προσδοκιών, όπου κάθε κίνηση, κάθε επιλογή και κάθε όνειρο κρίνεται, κανονίζεται και συχνά γελοιοποιείται. Μας λέει ποιοι άνθρωποι αξίζουν, ποια επιτυχία μετράει, ποια εμφάνιση είναι αποδεκτή, ποια επιλογή είναι σωστή. Και όταν δεν καταφέρνουμε να ακολουθήσουμε, όταν η ζωή μας δεν ταιριάζει στο κοινωνικό καλούπι, η κοινωνία δεν μας αφήνει απλώς να απογοητευτούμε. Μας χτυπά, μας ειρωνεύεται, μας αφήνει να αισθανθούμε ανεπαρκείς.

Κοιτάξτε γύρω σας: τα social media, η τηλεόραση, τα περιοδικά, οι φίλοι, οι οικογένειες. Όλοι προσπαθούν να επιβάλλουν μια εικόνα, μια κανονικότητα, μια ψευδαίσθηση ευτυχίας και επιτυχίας. Μας πνίγουν με σύγκριση και κρίσεις. Αν δεν έχεις το σωστό σώμα, τη σωστή δουλειά, τον σωστό σύντροφο, τότε είσαι εκτός, χαμένος, ανεπαρκής. Και δυστυχώς, πολλοί από εμάς αρχίζουμε να πιστεύουμε αυτή την ανοησία, απορροφώντας την κοινωνική πίεση σαν σφουγγάρι που μας αδειάζει συναισθηματικά και μας αφήνει κενό.

Η κοινωνία πληγώνει επειδή μας διδάσκει να προσποιούμαστε. Μας διδάσκει να φοράμε μάσκες για να μας αποδεχτούν. Αν δεν είσαι χαμογελαστός, αν δεν δείχνεις επιτυχημένος, αν δεν είσαι «καλός άνθρωπος» με τον τρόπο που θέλει το κοινωνικό σύνολο, θεωρείσαι διαφορετικός, αδύναμος, προβληματικός. Μας μαθαίνουν να μην εκφραζόμαστε αυθεντικά, να μην ακούμε τον εαυτό μας, να μην τολμάμε να ζήσουμε όπως θέλουμε πραγματικά. Και αυτή η αληθινή καταπίεση μας κάνει να νιώθουμε φυλακισμένοι σε μια ζωή που δεν μας ανήκει.

Μας πληγώνει επειδή μας μαθαίνει ότι η αποτυχία είναι ντροπή. Ότι κάθε λάθος είναι αμαρτία, κάθε επιλογή έξω από το κατεστημένο είναι καταδίκη. Αν τολμήσεις να είσαι διαφορετικός, να ακολουθήσεις δικούς σου δρόμους, να κάνεις τα πράγματα με τον δικό σου τρόπο, η κοινωνία θα σε γελοιοποιήσει, θα σε ειρωνευτεί, θα σε αφήσει να νιώσεις μόνος και ανίκανος. Και αυτή η πίεση δεν είναι θεωρητική, είναι καθημερινή, αδιάκοπη και ανελέητη.

Η κοινωνία πληγώνει επίσης με τις ψευδαισθήσεις που δημιουργεί. Μας λέει τι χρειαζόμαστε για να είμαστε ευτυχισμένοι—και συνήθως δεν είναι τίποτα ουσιαστικό. Ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο, μια σχέση «στα πρότυπα», μια δουλειά με status, ένα lifestyle που μοιάζει ωραίο αλλά αδειάζει την ψυχή. Μας εκπαιδεύει να κυνηγάμε αυτά τα ψεύτικα ιδανικά και όταν τα καταφέρνουμε, η χαρά που μας δίνουν είναι προσωρινή, επιφανειακή, κενή. Μας πείθει ότι η αξία μας μετριέται από την εξωτερική εικόνα και όχι από τον εσωτερικό μας κόσμο, και μας αφήνει να νιώθουμε διαρκώς ανεπαρκείς.

Κι όμως, η μεγαλύτερη πληγή που προκαλεί η κοινωνία είναι μέσα μας. Μας μαθαίνει να φοβόμαστε, να νιώθουμε ενοχές, να συμβιβαζόμαστε, να ζούμε μικρές ζωές για να μην ενοχλούμε. Η καθημερινότητα γεμίζει με μίζερες συνήθειες, επαναλαμβανόμενα λάθη και σχέσεις που μας αδειάζουν. Μας κάνει θεατές της ζωής μας αντί για πρωταγωνιστές, μας πείθει ότι η ευτυχία είναι πολυτέλεια και ότι η αυθεντικότητα κοστίζει πολύ ακριβά.

Και εδώ είναι που το restart συναντά την αλήθεια. Η συνειδητοποίηση ότι η κοινωνία μας πνίγει είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο βήμα είναι η δράση: να σταματήσουμε να ζούμε σύμφωνα με τις προσδοκίες των άλλων, να αποδεχτούμε ότι η ζωή μας αξίζει να ζηθεί αυθεντικά, με τα δικά μας όρια, τις δικές μας αξίες, τα δικά μας όνειρα. Σημαίνει να αφήσουμε πίσω ανθρώπους, καταστάσεις και συνήθειες που μας εκμεταλλεύονται ή μας κρατούν δεμένους. Σημαίνει να ακούσουμε τον εαυτό μας και να πούμε «όχι» στα ψεύτικα πρέπει, στις κοινωνικές πιέσεις, στην τελειότητα που μας πνίγει.

Η κοινωνία μπορεί να είναι σκληρή, αμείλικτη και γεμάτη αυταπάτες, αλλά η δύναμή μας είναι μέσα μας. Κανείς δεν μπορεί να μας κλέψει την αυθεντικότητα αν αποφασίσουμε να την υπερασπιστούμε. Κανείς δεν μπορεί να μας περιορίσει αν σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι οι κανόνες της κοινωνίας είναι πάνω από τη ζωή μας. Η στιγμή που καταλαβαίνεις ότι δεν θα αφήσεις τους άλλους να σε καθορίσουν είναι η στιγμή που πραγματικά γίνεσαι ελεύθερος, και τότε η πληγή της κοινωνίας μετατρέπεται σε δύναμη, η πίεση σε κινητήρια δύναμη και η ζωή ξαναγεννιέται στα δικά σου χέρια.

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram