Η είδηση μοιάζει, στην επιφάνεια, με μια ανάσα ελπίδας. Χιλιάδες κιτ με εκπαιδευτικό υλικό εισέρχονται στη Γάζα μετά από δυόμιση χρόνια. Μολύβια, τετράδια, παιχνίδια. Κάτι κινείται, κάτι αλλάζει, κάτι εγκρίνεται. Όμως αν σταθείς λίγο παραπάνω πάνω στις λέξεις, αν αφαιρέσεις τον τόνο της ανακούφισης και τον αντικαταστήσεις με στοιχειώδη ενσυναίσθηση, τότε αυτό που μένει δεν είναι αισιοδοξία. Είναι ντροπή. Γιατί το ερώτημα δεν είναι τι μπήκε τώρα. Είναι γιατί δεν είχε μπει νωρίτερα. Και τι χάθηκε στο μεταξύ.

Δυόμιση χρόνια χωρίς σχολικά είδη δεν είναι απλώς καθυστέρηση. Είναι ένα χρονικό διάστημα ικανό να διαλύσει πλήρως την έννοια της παιδικής ηλικίας. Σε αυτό το διάστημα ένα παιδί μπορεί να μάθει να διαβάζει και να γράφει ή μπορεί να μάθει να επιβιώνει. Στη Γάζα, χιλιάδες παιδιά έμαθαν μόνο το δεύτερο. Και τώρα, το 2026, παρουσιάζεται ως θετική εξέλιξη το ότι μπορούν επιτέλους να κρατήσουν ένα μολύβι. Όταν το αυτονόητο γίνεται είδηση, τότε κάτι έχει πάει πολύ λάθος.

Η UNICEF δηλώνει ότι για πρώτη φορά μετά από δυόμιση χρόνια μπόρεσε να διανείμει σχολικά κιτ, καθώς προηγουμένως υπήρχε μπλοκάρισμα από τις ισραηλινές αρχές. Η διατύπωση είναι ψυχρή, σχεδόν τεχνική. Λες και μιλάμε για εμπόρευμα που καθυστέρησε στο τελωνείο. Όμως εδώ δεν πρόκειται για φορτία. Πρόκειται για χρόνια χαμένα, για παιδιά που μεγάλωσαν χωρίς σχολική ρουτίνα, χωρίς πίνακα, χωρίς βιβλία, χωρίς την αίσθηση ότι ο κόσμος έχει μια στοιχειώδη τάξη. Η εκπαίδευση δεν μπλοκαρίστηκε τυχαία. Μπλοκαρίστηκε συνειδητά. Και αυτό είναι πολιτική πράξη με βαριές ηθικές συνέπειες.

Η δυστυχία στην Γάζα είνια πολύ πιο βαθιά

Το 97% των σχολείων στη Γάζα έχει υποστεί ζημιές, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Ο αριθμός αυτός επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, μέχρι που χάνει το βάρος του. Κι όμως, αν τον μεταφράσεις σε εικόνες, σημαίνει ότι σχεδόν κανένα παιδί δεν έχει ζήσει την εμπειρία του σχολείου όπως την ξέρουμε. Σημαίνει ότι η μάθηση μεταφέρθηκε σε αντίσκηνα, ότι το διάβασμα έγινε νυχτερινή πράξη αν υπήρχε φως, ότι οι δάσκαλοι αναγκάστηκαν να αυτοσχεδιάζουν μέσα σε συνθήκες απόλυτης ένδειας. Σημαίνει ότι η γνώση έγινε κάτι εύθραυστο, προσωρινό, επισφαλές.

Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η είδηση επιλέγει να σταθεί στα κιτ. Στα μολύβια. Στα τετράδια. Σαν να μην είναι αυτονόητο ότι αυτά θα έπρεπε να υπάρχουν από την πρώτη μέρα. Σαν να είναι φυσιολογικό να περνούν δυόμιση χρόνια χωρίς βασικό εκπαιδευτικό υλικό. Αυτή η κανονικοποίηση είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Γιατί δείχνει ότι έχουμε αποδεχθεί πως ορισμένα παιδιά μπορούν να ζουν σε μόνιμη εξαίρεση.

Η COGAT, ο μηχανισμός του ισραηλινού στρατού που εποπτεύει τις ροές βοήθειας, δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο. Η σιωπή αυτή δεν είναι ουδέτερη. Είναι αποκαλυπτική. Διότι πίσω από τη λέξη εποπτεία κρύβεται η ιδέα ότι ακόμη και η γνώση μπορεί να ελεγχθεί, να καθυστερήσει, να φιλτραριστεί. Όταν η εκπαίδευση αντιμετωπίζεται ως πιθανή απειλή, τότε έχουμε ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια της ασφάλειας και έχουμε εισέλθει στο πεδίο της ηθικής κατάρρευσης.

Ο εκπρόσωπος της UNICEF περιγράφει παιδιά που προσπαθούσαν να μελετήσουν τη νύχτα σε αντίσκηνα χωρίς φως. Δασκάλους που πάλευαν με ελάχιστα μέσα. Οικογένειες που έπρεπε πρώτα να βρουν νερό και μετά να σκεφτούν το σχολείο. Αυτές οι εικόνες δεν είναι απλώς συγκινητικές. Είναι καταδικαστικές. Γιατί αποκαλύπτουν έναν κόσμο που, ενώ διακηρύσσει ότι τα δικαιώματα του παιδιού είναι αδιαπραγμάτευτα, στην πράξη τα θέτει σε αναστολή.

Η είδηση μιλά για προσπάθεια να υποστηριχθούν περίπου 350.000 παιδιά σχολικής ηλικίας, δηλαδή τα μισά παιδιά της Γάζας. Παρουσιάζεται ως φιλόδοξος στόχος. Στην πραγματικότητα, είναι ελάχιστο μπροστά στην κλίμακα της καταστροφής. Και κυρίως, είναι καθυστερημένο. Γιατί δεν αφορά παιδιά που ξεκινούν το σχολείο σε συνθήκες ειρήνης. Αφορά παιδιά που έχουν ήδη βιώσει πόλεμο, απώλειες, πείνα, φόβο. Η μάθηση εδώ δεν έρχεται σε ουδέτερο έδαφος. Έρχεται πάνω σε τραύμα.

Το Ισραήλ κατηγορεί τη Χαμάς ότι χρησιμοποιεί σχολεία και δομές αμάχων. Αυτή η κατηγορία επαναλαμβάνεται συστηματικά. Ακόμη κι αν δεχτεί κανείς ότι υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις, το ερώτημα παραμένει αμείλικτο. Πώς δικαιολογείται η συλλογική τιμωρία μιας ολόκληρης γενιάς; Πώς δικαιολογείται η πλήρης αποδόμηση της εκπαίδευσης ως έννοιας; Πότε ακριβώς αποφασίσαμε ότι τα παιδιά μπορούν να πληρώνουν το τίμημα της γεωπολιτικής;

Οι αριθμοί των νεκρών παρατίθενται στο τέλος της είδησης σχεδόν σαν υποσημείωση. 1.200 νεκροί από την επίθεση της Χαμάς. 71.000 Παλαιστίνιοι νεκροί από την ισραηλινή επίθεση. Τουλάχιστον 20.000 παιδιά. Αυτοί οι αριθμοί δεν είναι απλώς στατιστικά στοιχεία. Είναι ζωές που κόπηκαν πριν καν προλάβουν να σχηματίσουν μέλλον. Και δίπλα σε αυτούς τους αριθμούς, η είδηση για τα μολύβια αποκτά μια σχεδόν ειρωνική διάσταση.

Το μολύβι παρουσιάζεται ως σύμβολο ελπίδας. Το τετράδιο ως βήμα προόδου. Όμως αυτή η αντιστροφή αξιών είναι επικίνδυνη. Γιατί μετατρέπει το αυτονόητο σε επίτευγμα και την αδικία σε κανονικότητα. Δεν είναι νίκη το ότι πέρασαν σχολικά κιτ. Είναι ομολογία ότι για δυόμιση χρόνια ο κόσμος αποδέχθηκε σιωπηρά πως δεν θα περνούσαν.

Η εκπαίδευση δεν είναι ανθρωπιστικό αξεσουάρ. Είναι θεμέλιο κοινωνίας. Και όταν αυτό το θεμέλιο αφαιρείται, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στο παρόν. Διαχέονται στο μέλλον. Δημιουργούν γενιές που μεγαλώνουν με την αίσθηση ότι δεν αξίζουν τα ίδια δικαιώματα με τους άλλους. Ότι η γνώση είναι προνόμιο, όχι δικαίωμα.

Τα παιδιά της Γάζας έμαθαν κάτι πολύ πιο σκληρό από γραμματική και αριθμητική. Έμαθαν ότι η γνώση μπορεί να μπλοκαριστεί. Ότι το σχολείο μπορεί να γίνει στόχος. Ότι ένα τετράδιο μπορεί να θεωρηθεί απειλή. Αυτό το μάθημα είναι ίσως το πιο καταστροφικό από όλα. Γιατί διαμορφώνει πολίτες ενός κόσμου όπου η ισχύς υπερισχύει της δικαιοσύνης.

Η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να πανηγυρίζει για σχολικά κιτ όταν έχει αποδεχθεί τη συστηματική διάλυση της εκπαίδευσης. Δεν μπορεί να μιλά για αλλαγή όταν αυτή έρχεται αφού έχει χαθεί ανεπιστρεπτί πολύτιμος χρόνος. Και δεν μπορεί να ζητά κατανόηση όταν η κανονικοποίηση της φρίκης έχει γίνει δεύτερη φύση. Αυτή η είδηση δεν θα έπρεπε να διαβαστεί ως καλό νέο. Θα έπρεπε να διαβαστεί ως κατηγορητήριο. Ως υπενθύμιση ότι για δυόμιση χρόνια ο κόσμος κοίταζε αλλού ενώ τα παιδιά της Γάζας μεγάλωναν χωρίς σχολείο. Και όταν τελικά πέρασαν τα μολύβια, κάποιοι ένιωσαν ανακούφιση. Αυτό είναι το πραγματικό σκάνδαλο.

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.