Κάθε τόσο στον κόσμο της τεχνολογίας εμφανίζεται μια υπόσχεση που θυμίζει ιερό δισκοπότηρο. Στις μπαταρίες αυτό το δισκοπότηρο λέγεται solid-state και όταν μια σχετικά άγνωστη φινλανδική εταιρεία, η Donut Lab δηλώνει ότι το κατέκτησε και μάλιστα ότι είναι έτοιμη για μαζική παραγωγή. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν πρόκειται για breakthrough, αλλά αν πρόκειται για πραγματικότητα ή για καλοστημένη αφήγηση.
Η Donut Lab ανακοίνωσε στις αρχές Ιανουαρίου, λίγο πριν από την CES στο Λας Βέγκας ότι ανέπτυξε μια πλήρως στερεά μπαταρία (all-solid-state) με ενεργειακή πυκνότητα 400 Wh/kg όταν οι κορυφαίες εμπορικές λιθίου-ιόντων κινούνται στα 250–300 Wh/kg. Υποσχέθηκε φόρτιση 0%–80% σε περίπου πέντε λεπτά, αντοχή 100.000 κύκλων, διατήρηση 99% χωρητικότητας σε ακραίες θερμοκρασίες, κόστος χαμηλότερο από τις σημερινές μπαταρίες και χρήση “100% πράσινων και άφθονων υλικών”. Αν όλα αυτά ισχύουν, μιλάμε για ανατροπή της βιομηχανίας ηλεκτρικών οχημάτων.
Οι solid-state μπαταρίες θεωρούνται το επόμενο βήμα γιατί αντικαθιστούν τον υγρό ηλεκτρολύτη με στερεό υλικό. Αυτό επιτρέπει μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα, καλύτερη ασφάλεια και δυνητικά μεγαλύτερη αυτονομία για τα EVs. Το πρόβλημα είναι ότι εδώ και χρόνια κολοσσοί όπως η Toyota προσπαθούν να τις φέρουν στην παραγωγή χωρίς επιτυχία. Η Toyota είχε μιλήσει για εμπορική διάθεση μέχρι το 2020, σήμερα στοχεύει στο 2027–2028.
Στο μεταξύ η πρόοδος έχει έρθει κυρίως από τις ημιστερεές (semi-solid) λύσεις με ηλεκτρολύτες τύπου gel. Κινεζικές εταιρείες, όπως η CATL σχεδιάζουν μικρής κλίμακας παραγωγή solid-state το 2027, ενώ η Changan προχωρά σε δοκιμές φέτος με προοπτική μαζικής παραγωγής από το 2026. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Donut Lab εμφανίστηκε ξαφνικά με ισχυρισμούς που φάνηκαν σε πολλούς υπερβολικά καλοί για να είναι αληθινοί.
Η δυσπιστία δεν άργησε. Η Shirley Meng, καθηγήτρια στο University of Chicago που επισκέφθηκε το περίπτερο της εταιρείας στην CES, ήταν κατηγορηματική: «Δεν είχαν καμία επίδειξη, δεν το πιστεύω». Ο Eric Wachsman από το University of Maryland, συνιδρυτής της Ion Storage Systems σημείωσε ότι «ήρθαν από το πουθενά». Ο Yang Hongxin, CEO της Svolt Energy υποστήριξε ότι οι παράμετροι που παρουσιάζονται είναι «’”αντιφατικές”.
Στην τεχνολογία μπαταριών υπάρχουν trade-offs. Υψηλή ενεργειακή πυκνότητα σημαίνει συνήθως παχύτερα ηλεκτρόδια, άρα πιο δύσκολη γρήγορη φόρτιση. Γρήγορη φόρτιση συνεπάγεται αυξημένη θερμότητα και φθορά. Υψηλές επιδόσεις συνήθως σημαίνουν υψηλό κόστος. Η Donut Lab όμως, ισχυρίζεται ότι λύνει όλα τα προβλήματα ταυτόχρονα.
Η εταιρεία απάντησε στην αμφισβήτηση με μια επικοινωνιακή αντεπίθεση. Ο CEO Marko Lehtimäki ανακοίνωσε τη σειρά βίντεο «I Donut Believe» με στόχο να παρουσιάσει αποδείξεις. Στις 23 Φεβρουαρίου δημοσιεύθηκαν αποτελέσματα τρίτης ανεξάρτητης δοκιμής: ένα κελί φόρτισε από 0% σε 80% σε περίπου 4,5 λεπτά. Ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Μέχρι στιγμής οι τεχνικές λεπτομέρειες παραμένουν περιορισμένες. Είναι κατανοητό ότι startups προστατεύουν την πνευματική τους ιδιοκτησία πριν από πατέντες, όμως η απόσταση ανάμεσα σε μια εντυπωσιακή δοκιμή κελιού και στη μαζική παραγωγή για την αυτοκινητοβιομηχανία είναι τεράστια. Η κλιμάκωση (scaling) είναι το πραγματικό πεδίο μάχης.
Η ιστορία της ενεργειακής μετάβασης είναι γεμάτη από υποσχέσεις που δεν υλοποιήθηκαν στον χρόνο που προβλέφθηκε. Ταυτόχρονα όμως είναι και γεμάτη από τεχνολογικά άλματα που ξεκίνησαν ως αμφισβητούμενες ιδέες. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να είμαστε ενθουσιασμένοι, αλλά πως ισορροπούμε τον ενθουσιασμό με τον σκεπτικισμό.
Σε μια εποχή όπου η αυτονομία, το κόστος και η βιωσιμότητα καθορίζουν την πορεία της ηλεκτροκίνησης, μια solid-state μπαταρία με 400 Wh/kg και φόρτιση σε πέντε λεπτά θα μπορούσε να επιταχύνει ριζικά την υιοθέτηση των EVs. Θα μείωνε το άγχος αυτονομίας, θα περιόριζε την εξάρτηση από σπάνια υλικά και θα αναδιαμόρφωνε τον ανταγωνισμό.
Η επανάσταση στην ενέργεια δε γράφεται με συνθήματα, αλλά με δεδομένα κι αυτά προς το παρόν είναι ακόμη υπό δοκιμή.
*Mε στοιχεία από το Technology Review
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
