Το Pokémon Go, το παιχνίδι επαυξημένης πραγματικότητας που το 2016 έκανε εκατομμύρια ανθρώπους να κυκλοφορούν στους δρόμους ψάχνοντας ένα ψηφιακό Pikachu ήταν για πολλούς μια σύντομη μόδα. Σήμερα όμως φαίνεται ότι άφησε πίσω του κάτι πολύ πιο σημαντικό: έναν τεράστιο χάρτη του πραγματικού κόσμου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις μηχανές. 

Η εταιρεία Niantic που δημιούργησε το παιχνίδι αξιοποιεί τώρα τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από εκατοντάδες εκατομμύρια παίκτες για να εκπαιδεύσει μια νέα μορφή τεχνητής νοημοσύνης. Ένα σύστημα που μπορεί να καταλαβαίνει τον κόσμο μέσα από εικόνες και να εντοπίζει με ακρίβεια λίγων εκατοστών που βρίσκεται ένα αντικείμενο ή ένα ρομπότ μέσα στην πόλη. 

Αν αυτό ακούγεται σαν τεχνολογία επιστημονικής φαντασίας, η πραγματικότητα είναι ότι προέκυψε από ανθρώπους που φωτογράφιζαν κτίρια με τα κινητά τους. Το Pokémon Go ενθάρρυνε τους παίκτες να επισκέπτονται συγκεκριμένα σημεία της πόλης (μνημεία, πλατείες, δημόσια έργα τέχνης) και να στρέφουν την κάμερα του κινητού τους προς αυτά για να δουν ψηφιακά πλάσματα να εμφανίζονται μπροστά τους. Κάθε τέτοια στιγμή δημιουργούσε δεδομένα: φωτογραφίες, γωνίες λήψης, γεωγραφικές συντεταγμένες, πληροφορίες για την κατεύθυνση του τηλεφώνου. 

Σε οκτώ χρόνια παιχνιδιού, αυτά τα δεδομένα έγιναν τεράστια. Η Niantic υπολογίζει ότι έχει συγκεντρώσει περίπου 30 δισεκατομμύρια εικόνες από αστικά περιβάλλοντα σε όλο τον κόσμο. 

Με άλλα λόγια, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι βοήθησαν, χωρίς να το γνωρίζουν να δημιουργηθεί ένας από τους πιο λεπτομερείς οπτικούς χάρτες της Γης. Η νέα εταιρεία Niantic Spatial που προέκυψε από αυτή την τεχνολογία χρησιμοποιεί αυτή τη βάση δεδομένων για να δημιουργήσει ένα σύστημα που ονομάζεται visual positioning system. Αντί να βασίζεται μόνο στο GPS, το σύστημα μπορεί να καταλάβει που βρίσκεται κοιτάζοντας το περιβάλλον γύρω του. 

Αυτό έχει μεγάλη σημασία γιατί το GPS δεν είναι πάντα αξιόπιστο μέσα στις πόλεις. Τα σήματα ανακλώνται στα κτίρια, χάνονται κάτω από γέφυρες ή επηρεάζονται από ουρανοξύστες. Το αποτέλεσμα είναι ότι η μπλε τελεία στον χάρτη του κινητού μπορεί να “μετακινηθεί” δεκάδες μέτρα από την πραγματική θέση. Για έναν άνθρωπο αυτό είναι μικρό πρόβλημα, για ένα ρομπότ όμως μπορεί να είναι κρίσιμο. 

Η πρώτη μεγάλη εφαρμογή αυτής της τεχνολογίας αφορά τα ρομπότ διανομής. Η Niantic συνεργάζεται με την εταιρεία Coco Robotics, η οποία χρησιμοποιεί μικρά ρομπότ για παραδόσεις φαγητού και προϊόντων σε πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης. 

Τα ρομπότ αυτά κινούνται στα πεζοδρόμια με ταχύτητα περίπου οκτώ χιλιομέτρων την ώρα και μπορούν να μεταφέρουν μέχρι τέσσερις σακούλες ψώνια ή πολλές πίτσες. Για να λειτουργήσουν όμως σωστά πρέπει να ξέρουν με μεγάλη ακρίβεια πού βρίσκονται. Δεν αρκεί να φτάσουν στη σωστή γειτονιά. Πρέπει να σταματήσουν ακριβώς έξω από το σωστό εστιατόριο ή μπροστά στη σωστή πόρτα. 

Εδώ ακριβώς βοηθά το σύστημα της Niantic. Τα ρομπότ έχουν τέσσερις κάμερες που κοιτάζουν προς όλες τις κατευθύνσεις. Το λογισμικό συγκρίνει τις εικόνες που βλέπουν οι κάμερες με τις δισεκατομμύρια φωτογραφίες στη βάση δεδομένων και υπολογίζει την ακριβή θέση τους. Είναι σαν να διαθέτουν ένα είδος οπτικής μνήμης της πόλης. 

Το ενδιαφέρον είναι ότι η τεχνολογία αυτή δημιουργήθηκε αρχικά για έναν εντελώς διαφορετικό σκοπό: την επαυξημένη πραγματικότητα. Η Niantic ήθελε να αναπτύξει συστήματα που θα επέτρεπαν σε ψηφιακά αντικείμενα να “κολλούν” με ακρίβεια στον πραγματικό κόσμο όταν κάποιος φοράει γυαλιά AR. Στην πορεία όμως αποδείχθηκε ότι οι μεγαλύτεροι χρήστες αυτής της τεχνολογίας ίσως να μην είναι οι άνθρωποι αλλά οι μηχανές. 

Οι ειδικοί μιλούν ήδη για μια “Καμβριανή έκρηξη” στη ρομποτική, μια περίοδο όπου όλο και περισσότερα ρομπότ θα αρχίσουν να κινούνται σε χώρους που μοιραζόμαστε καθημερινά: δρόμους, εργοτάξια, πεζοδρόμια. Για να συμβεί αυτό, τα ρομπότ πρέπει να έχουν σχεδόν ανθρώπινη κατανόηση του χώρου, να αντιλαμβάνονται που βρίσκονται, που μπορούν να κινηθούν και τι υπάρχει γύρω τους. 

Τα λεγόμενα world models, τα μοντέλα δηλαδή που επιτρέπουν στην τεχνητή νοημοσύνη να καταλαβαίνει το φυσικό περιβάλλον, θεωρούνται το επόμενο μεγάλο βήμα μετά τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα. Τα σημερινά συστήματα AI μπορούν να γράψουν κείμενα, να απαντήσουν σε ερωτήσεις ή να δημιουργήσουν εικόνες. Όμως δυσκολεύονται να κατανοήσουν τον πραγματικό κόσμο, δεν έχουν αυτό που οι άνθρωποι αποκαλούν κοινή λογική. 

Η Niantic πιστεύει ότι ο δρόμος προς αυτή την κατανόηση περνά μέσα από κάτι που θυμίζει έναν ζωντανό χάρτη του κόσμου. Ένα ψηφιακό αντίγραφο της πραγματικότητας που ενημερώνεται συνεχώς, καθώς άνθρωποι και ρομπότ κινούνται μέσα σε αυτόν. Με την πάροδο του χρόνου αυτός ο χάρτης μπορεί να γίνει τόσο λεπτομερής, ώστε κάθε αντικείμενο (ένας δρόμος, ένα φανάρι, μια πόρτα) να έχει τη δική του ψηφιακή περιγραφή. 

Κάπου εδώ επιστρέφουμε στο παράδοξο της ιστορίας. Ένα παιχνίδι που έστειλε εκατομμύρια ανθρώπους στους δρόμους για να κυνηγήσουν φανταστικά πλάσματα ίσως να βοήθησε, χωρίς να το ξέρουμε στη δημιουργία του πιο λεπτομερούς ψηφιακού μοντέλου του πραγματικού κόσμου. 

Μερικές φορές η τεχνολογική επανάσταση δεν ξεκινά σε ένα εργαστήριο. Ξεκινά σε μια πλατεία, όταν κάποιος σηκώνει το κινητό του για να πιάσει ένα Pikachu. 

*Με στοιχεία από το Technology Review 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram