Η ιστορία της NASA, όπως συχνά αφηγείται, είναι ιστορία ψυχρού ορθολογισμού. Λευκές μπλούζες, πίνακες εξισώσεων, στρατιωτική πειθαρχία. Στόχος: να φτάσουμε πρώτοι στο διάστημα πριν από τη Σοβιετική Ένωση. Το αφήγημα μιλά για ευφυΐα και υπακοή. Δύο αρετές που θεωρητικά αρκούν για να στείλεις έναν πύραυλο στον ουρανό. 

Μόνο που στην καρδιά αυτής της ιστορίας υπήρξε ένας άνθρωπος που δε χωρούσε στο κάδρο. Ο Jack Parsons (Τζακ Πάρσονς) δεν ήταν απλώς μηχανικός πυραύλων. Ήταν “αποκρυφιστής”. Μαθητής του Άλιστερ Κρόουλι, πιστός της Θέλημα, φίλος του Λ. Ρον Χάμπαρντ και ταυτόχρονα ένας από τους ανθρώπους που έβαλαν τα θεμέλια της αμερικανικής πυραυλικής τεχνολογίας. Αν αυτό δεν είναι αμερικανικό παράδοξο, τότε τι είναι; 

Ο Πάρσονς ξεκίνησε από το τίποτα. Παιδί χωρίς προνόμια, πειραματιζόταν με ρουκέτες στην πίσω αυλή του σπιτιού του στο Λος Άντζελες. Δεν είχε πανεπιστημιακή καριέρα που να προδιαγράφει μεγαλείο, είχε εμμονή, πάθος και την ανάγκη να φτάσει πιο μακριά απ’ όσο του επέτρεπαν οι συνθήκες. 

Ίδρυσε μια ομάδα επιστημόνων που έμεινε γνωστή ως “Suicide Squad”, από την επικινδυνότητα των πειραμάτων τους. Οι δοκιμές τους με καύσιμα και κινητήρες τζετ ήταν τόσο ριψοκίνδυνες που συχνά άγγιζαν τα όρια της αυτοκτονίας. Από αυτή την ομάδα προέκυψε το Jet Propulsion Laboratory, ο πυρήνας της αμερικανικής διαστημικής προσπάθειας. Ο ίδιος ο Πάρσονς δεν ταίριαζε στο προφίλ που ήθελε να προβάλλει το κράτος. 

Το 1939 γίνεται μέλος μίας αίρεσης, μαγεύεται. Για εκείνον, η πυραυλική και η τελετουργική μαγεία δεν ήταν αντίθετες. Ήταν παράλληλες διαδρομές προς το ίδιο άγνωστο. Η μία κοίταζε προς τα έξω, προς τα άστρα. Η άλλη προς τα μέσα, προς τα όρια της συνείδησης. Αυτή η διπλή ζωή ήταν πρόκληση για την εποχή. 

Η μεταπολεμική Αμερική είχε πολύ συγκεκριμένες φοβίες. Ο κομμουνισμός ήταν εχθρός. Η ιδέα ότι ένας βασικός μηχανικός του πυραυλικού προγράμματος έκανε τελετές “μαγείας”, μελετούσε Κρόουλι και συναναστρεφόταν τον Χάμπαρντ δεν μπορούσε να γίνει ανεκτή. 

Το ειρωνικό στοιχείο είναι αμείλικτο. Την ίδια περίοδο οι Ηνωμένες Πολιτείες στρατολογούσαν πρώην ναζί επιστήμονες, ανθρώπους που είχαν εργαστεί για τον Χίτλερ, στο πλαίσιο της Επιχείρησης Paperclip. Η λογική ήταν απλή: ο εχθρός του χθες μπορεί να γίνει εργαλείο σήμερα, αν υπηρετεί τον νέο στόχο. 

Ο Πάρσονς αντίθετα, δεν είχε υπηρετήσει καμία φασιστική μηχανή. Το “έγκλημά” του ήταν ιδεολογικό και μεταφυσικό. Ενδιαφερόταν για τον μαρξισμό, για τον εσωτερισμό, για την ελευθερία σκέψης που δε χωρούσε στην ψυχροπολεμική πειθαρχία.Το 1944 απομακρύνεται, η πόρτα κλείνει. 

Είναι δύσκολο να μη διαβάσει κανείς αυτή την ιστορία ως καθρέφτη προτεραιοτήτων της εποχής. Στα μάτια του κράτους, ο “αποκρυφιστής” με αριστερές τάσεις ήταν πιο επικίνδυνος από τον πρώην ναζί μηχανικό. Η ιδεολογία μετρούσε περισσότερο από το παρελθόν. Η εσωτερική απόκλιση φόβιζε περισσότερο από την εξωτερική συνενοχή. 

Ο Πάρσονς μετά την απομάκρυνσή του βυθίστηκε ακόμη περισσότερο στον κόσμο του “αποκρυφισμού”. Η σχέση του με τον Χάμπαρντ κατέληξε σε οικονομική καταστροφή. Τα χρήματά του εξαφανίστηκαν. Το 1952 πεθαίνει από έκρηξη στο οικιακό του εργαστήριο. Ένας θάνατος που μοιάζει σχεδόν συμβολικός: ο άνθρωπος που έπαιζε με τη φωτιά των πυραύλων, καίγεται από τη δική του φλόγα. 

Ο Πάρσονς πίστευε ότι η επιστήμη και η μαγεία δεν ήταν αντίπαλοι. Ήταν διαφορετικές γλώσσες για το ίδιο μυστήριο. Η Αμερική της εποχής του δεν είχε χώρο για αυτή τη σύνθεση, χρειαζόταν καθαρές γραμμές, καθαρούς εχθρούς, καθαρές ταυτότητες. Σήμερα που η NASA αποτελεί σύμβολο τεχνολογικής υπεροχής, λίγοι θυμούνται ότι ένας “αποκρυφιστής” βοήθησε να χαραχτεί η πρώτη τροχιά προς τα άστρα κι ίσως αυτή η λήθη να είναι πιο αποκαλυπτική από οποιαδήποτε τελετή μίας αίρεσης. 

Η ιστορία του Τζακ Πάρσονς δεν είναι μόνο ιστορία ενός εκκεντρικού επιστήμονα. Είναι ιστορία για το ποιον επιλέγει να “συγχωρεί” μια χώρα και ποιον να διαγράφει. Πέρασαν πολλά χρόνια κι ίσως ακόμα και στις σημερινές Ηνωμένες Πολιτείες, ο Πρόεδρος Τραμπ επέλεγε ένα πρώην συνεργάτη των ναζί αντί για έναν άνθρωπο με παράλληλες ευαισθησίες και βαθιά αίσθηση εξερεύνησης των μυστηρίων της ζωής. 

*Mε στοιχεία από το Dangerous Mind

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram