Το 2026 δε μοιάζει με άλλη μια χρονιά τεχνολογικής προόδου, αλλά με ένα ιστορικό σημείο καμπής, επειδή ορισμένες τεχνολογίες έπαψαν να είναι υποσχέσεις και άρχισαν να αποκτούν υλική υπόσταση. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο τι μπορούν να κάνουν, αλλά στο τι αποκαλύπτουν για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε πλέον την ενέργεια, την ανάπτυξη και το κόστος της ψηφιακής εποχής. 

Η πρώτη μεγάλη τομή έρχεται από έναν χώρο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν δεδομένος: τις μπαταρίες. Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου στήριξαν την πράσινη μετάβαση, όμως τα όριά τους άρχισαν να φαίνονται. Η σπανιότητα του λιθίου, οι γεωπολιτικές εξαρτήσεις και η ασταθής τιμή του έκαναν σαφές ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να βασίζεται σε ένα μόνο υλικό. Οι μπαταρίες ιόντων νατρίου εμφανίζονται ως ρεαλιστική εναλλακτική, επειδή αλλάζουν το πλαίσιο. Το νάτριο είναι άφθονο, φθηνό και λιγότερο επικίνδυνο σε επίπεδο ασφάλειας. Δεν προσφέρει την ίδια ενεργειακή πυκνότητα, όμως για αποθήκευση στο δίκτυο ή για μικρότερα ηλεκτρικά οχήματα αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο. Το σημαντικό είναι ότι το 2026 τις βρίσκει να περνούν από το εργαστήριο στη μαζική παραγωγή.  

Η δεύτερη τεχνολογία αγγίζει έναν τομέα φορτισμένο ιδεολογικά και ιστορικά: την πυρηνική ενέργεια. Για δεκαετίες η συζήτηση κινούνταν ανάμεσα στον φόβο και την ανάγκη. Οι παραδοσιακοί πυρηνικοί σταθμοί παρείχαν σταθερή ενέργεια, αλλά με τεράστιο κόστος, καθυστερήσεις και πολιτικό βάρος. Οι αντιδραστήρες νέας γενιάς επιχειρούν κάτι διαφορετικό. Μικρότερη κλίμακα, νέοι τρόποι ψύξης, εναλλακτικά καύσιμα, μεγαλύτερη ασφάλεια. Το ενδιαφέρον είναι ότι η συζήτηση μετατοπίζεται από το αν “θέλουμε” πυρηνική ενέργεια στο πως μπορούμε να την κάνουμε λειτουργική, ασφαλή και κοινωνικά αποδεκτή. Το 2026 βρίσκει τις πρώτες τέτοιες μονάδες να παίρνουν άδειες και να περνούν στο στάδιο της κατασκευής. Αυτό από μόνο του αλλάζει τους συσχετισμούς. 

Τα υπερκλίμακας data centers δε σχεδιάστηκαν για να σώσουν το περιβάλλον. Σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την τεχνητή νοημοσύνη, το cloud, τη ψηφιακή οικονομία κι είναι ο τρίτος πυλώνας. Όμως η ενεργειακή τους δίψα τα καθιστά κρίσιμο παράγοντα για το μέλλον του πλανήτη. Κέντρα δεδομένων που απαιτούν ισχύ αντίστοιχη ενός πυρηνικού σταθμού δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια, είναι πολιτικό ζήτημα. Το 2026 σηματοδοτεί τη στιγμή που γίνεται σαφές ότι η ψηφιακή πρόοδος έχει ενεργειακό αποτύπωμα και αυτό δεν μπορεί πλέον να αγνοείται. Οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών, οι πιέσεις στα δίκτυα, η ανάγκη για καθαρή ενέργεια φέρνουν τα data centers στο επίκεντρο της κλιματικής συζήτησης. 

Αυτό που ενώνει αυτές τις τρεις τεχνολογίες δεν είναι η αισιοδοξία, αλλά η ωριμότητα. Καμία δεν υπόσχεται εύκολες λύσεις. Όλες δείχνουν ότι η μετάβαση απαιτεί συμβιβασμούς, επενδύσεις και δύσκολες αποφάσεις. Οι μπαταρίες νατρίου δεν θα αντικαταστήσουν πλήρως το λίθιο, αλλά θα μειώσουν την εξάρτηση. Η πυρηνική ενέργεια νέας γενιάς δε θα εξαφανίσει τις αντιδράσεις, αλλά θα προσφέρει σταθερότητα. Τα data centers δε θα γίνουν ξαφνικά πράσινα, αλλά θα αναγκάσουν κυβερνήσεις και εταιρείες να αντιμετωπίσουν το ενεργειακό κόστος της ψηφιακής ζωής. 

Το 2026 είναι η χρονιά που γίνεται σαφές ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί, αλλά χωρίς αυτήν δεν υπάρχει καν συζήτηση. Οι λύσεις που κάνουν άλμα τώρα δεν είναι θεαματικές κι αυτό ακριβώς τις καθιστά σημαντικές, γιατί το μέλλον της ενέργειας και του κλίματος δε θα χτιστεί με συνθήματα, αλλά με επιλογές που αντέχουν στον χρόνο και στο κόστος της πραγματικότητας. 

*Mε στοιχεία από το Technology Review 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram.