Η αδυναμία συγκέντρωσης για μεγάλα χρονικά διαστήματα είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει τα είδη της μουσικής σήμερα; Παίζουν οι DJs πιο γρήγορα επειδή το κοινό έχει μικρότερη προσοχή;
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι DJs και παραγωγοί παρατηρούν μια αλλαγή στον τρόπο που δομούνται τα DJ sets.
«Five years ago i d open at 126 (BPM) and build slowly. Now if I start below 130, I feel the room drifting within minutes» ∼ XZ2, DJ στο Βερολίνο.
Τα κομμάτια μένουν λιγότερη ώρα στο μιξ, τα transitions γίνονται πιο γρήγορα, τα peaks είναι πιο συχνά και τα sets έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα σε tracks. Η υπομονή για αργή εξέλιξη ή build-up μειώνεται. Έτσι αρχίζουμε να στρέφουμε την προσοχή στην ψυχολογική διάσταση του φαινομένου. Η αυξανόμενη δημόσια συζήτηση γύρω από την Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) έχει επηρεάσει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη συγκέντρωση και τη διάσπαση προσοχής. Σε κάθε περίπτωση βέβαια η πολιτισμική συνθήκη της διαρκούς διέγερσης που επηρεάζει και την εμπειρία στο dance floor δεν είναι σωστό να αποδίδεται αποκλειστικά σε αυτήν.
Η τεχνολογία και ο έλεγχος του χρόνου πρέπει απαραίτητα να συνυπολογιστούν. Η εξέλιξη από το βινύλιο σε CDJs και DJ software άλλαξε ριζικά το πώς ένας DJ μπορεί να ελέγχει το set. Πλέον είναι εύκολο να κάνει γρήγορες μεταβάσεις, να ανακατεύει genres, να επεξεργάζεται loops και mashups live. Αυτό σημαίνει ότι ο DJ μπορεί να δημιουργεί ποικιλία και κίνηση κάθε λίγα λεπτά, κρατώντας το κοινό ενεργό, ενώ το set παραμένει μεγάλο χρονικά. Το digital DJing κάνει πολύ πιο εύκολο το γρήγορο mixing, επιτρέπει περισσότερα transitions και layering από ό,τι το βινύλιο. Οι DJs ανταποκρίνονται σε αυτή την κουλτούρα χωρίζοντας το set σε micro-experiences, όπου κάθε 2–5 λεπτά υπάρχει μια κορύφωση ή αλλαγή, που διατηρεί τη συγκέντρωση του κοινού.
Οι ακροατές από την άλλη έχουν συνηθίσει να ακούνε πολλά κομμάτια σε μικρό χρόνο. Η κουλτούρα του γρήγορου περιεχομένου (short attention culture) έχει εθίσει το κοινό στην ταχύτητα και την εναλλαγή. Στην εποχή του TikTok, του Instagram και του YouTube, το κοινό έχει συνηθίσει σε περιεχόμενο που αλλάζει γρήγορα. Βαριέσαι; Πας στο επόμενο. Βίντεο 10–30 δευτερολέπτων και συνεχής εναλλαγή εικόνων λειτουργούν με αλγοριθμικά μοντέλα που επιβραβεύουν την άμεση αντίδραση.
Οι πλατφόρμες streaming, όπως το Spotify, βασίζονται επίσης σε αλγορίθμους που ευνοούν τραγούδια με άμεσο engagement. Αυτό επηρεάζει τη δομή των tracks, τη διάρκεια των intros, το πώς γράφονται drops και hooks. Καθώς οι ακροατές συνηθίζουν αυτή τη δομή, οι DJs συχνά προσαρμόζουν το mixing τους σε αυτό. Για τον λόγο αυτό πολλοί DJs λένε ότι το DJ set μοιάζει περισσότερο σήμερα με playlist, δηλαδή με τη λογική ακρόασης του streaming, παρά με τη μακροχρόνια αφήγηση των παλιών clubs.
Αυτή η συνήθεια φαίνεται να μεταφέρεται και στην εμπειρία του club. Παλαιότερα, ειδικά στη house και techno σκηνή, ένα track μπορούσε να παίζει για αρκετά λεπτά ώστε να χτιστεί η ατμόσφαιρα. DJs όπως ο Larry Levan ή ο Frankie Knuckles συχνά άφηναν τα κομμάτια να εξελιχθούν πλήρως, δημιουργώντας μια πιο υπομονετική ροή στο dance floor, επιτρέποντας στο κοινό να εισέλθει σε μια συλλογική εμπειρία ρυθμικής συνέχειας. Στη σύγχρονη σκηνή, ιδιαίτερα σε ορισμένες υποκατηγορίες της ηλεκτρονικής μουσικής, παρατηρείται μεγαλύτερη έμφαση στη συνεχή κορύφωση και την ένταση που κρατούν το κοινό σε συνεχή εγρήγορση.
Σε πολλά σύγχρονα sets, επίσης, σε φεστιβαλικά περιβάλλοντα, DJs όπως ο Skrillex ή ο Diplo παίζουν με μια αισθητική συνεχούς έντασης: mashups, edits, drops κάθε λίγα λεπτά. Το κοινό περιμένει συνεχώς κάτι καινούργιο. Οι ακροατές είναι πιο ανοιχτοί σε γρήγορες αλλαγές είδους. Ο Skrillex σε συνεντεύξεις του έχει αναφέρει ότι τα σύγχρονα sets πρέπει να κρατούν το κοινό σε συνεχή ένταση. Ο Four Tet από την άλλη έχει μιλήσει για το πώς τα DJ sets μπορούν να είναι πιο απρόβλεπτα και ποικιλόμορφα σήμερα.
Επιπλέον τα αποσπάσματα που επιλέγονται για προβολή στα social media σαν μικρά clip είναι τα πιο εκρηκτικά ενός set κι αυτά ακριβώς δημιουργούν αντίστοιχες προσδοκίες. Αρκεί μια σύντομη επίσκεψη στους προσωπικούς λογαριασμούς της Amelie Lens και της Charlotte de Witte για να καταλάβετε.
«The moments that travel online are always the explosive ones. Nobody posts a six-minute build. That inevitably shapes expectations» ∼ Sam Whitmore
Η αύξηση των BPM, επίσης, έχει διαπιστωθεί ότι δημιουργεί μια συλλογική ώθηση, αυξάνει την κοινή ενέργεια DJ- κοινού που σπρώχνει το “set” μπροστά. Το dancefloor ενώνεται, γίνεται πιο “σφιχτό”, η κίνηση γίνεται πιο έντονη. Οι άνθρωποι φτάνουν στα party ήδη σε υπερ-διέγερση από τα ποτά και τα video που έχουν καταναλώσει μέσα στους καθημερινούς ρυθμούς που ποτέ δεν κατεβάζουν ταχύτητα. Μπαίνοντας σε έναν χώρο που με πιο αργό ρυθμό θα ήταν σε κάθε περίπτωση εκτός κλίματος.
Σε κάθε περίπτωση η εικόνα δεν είναι ενιαία. Σαφώς και στα πιο underground clubs, πολλοί DJs εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η μαγεία βρίσκεται στην υπομονή, σε μια εμπειρία “υπνωτική“, ότι η μουσική εξελίσσεται σταδιακά, κι ότι το dance floor χρειάζεται χρόνο για να μπει σε ρυθμό. Αυτοί ακολουθούν μια πιο oldschool πρακτική. Επιστρέφουν σε πιο αργό και βαθύ mixing, δίνοντας έμφαση στην αφήγηση του set και όχι μόνο στο άμεσο εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Ο Jeff Mills είναι ένας από αυτούς που συχνά υπερασπίζεται την πιο αφηγηματική μορφή DJing και την ιδέα ότι ένα DJ set είναι σαν ταινία· χρειάζεται χρόνο για να εξελιχθεί.
Συμπερασματικά, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ψυχολογία της προσοχής, αλλά μια ευρύτερη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διανέμεται και βιώνεται η μουσική στον ψηφιακό πολιτισμό. Το πώς ακούμε μουσική και το πώς οι DJs δομούν τα sets τους εξαρτάται τόσο από την εξέλιξη της τεχνολογίας, την κουλτούρα της ταχύτητας και βέβαια τα “σύνδρομα” που αναπτύσσουν οι άνθρωποι ως πομποί και δέκτες μέσα στον χώρο της μουσικής.
Από την αφήγηση στο Stimulation
Για να καταλάβουμε γιατί πολλά DJ sets ακούγονται σήμερα πιο γρήγορα, αξίζει να δούμε πώς εξελίχθηκε ιστορικά το DJing.
1970s: Η εποχή της αφήγησης
Στα clubs της Νέας Υόρκης, όπως το Paradise Garage, DJs όπως ο Larry Levan έπαιζαν sets που κρατούσαν ολόκληρη τη νύχτα. Τα tracks συχνά ακούγονταν σχεδόν ολόκληρα και το DJ set λειτουργούσε σαν μουσική αφήγηση.
1980s: House και techno
Στο Chicago και το Detroit DJs όπως ο Frankie Knuckles και ο Jeff Mills εξελίσσουν το mixing, αλλά η υπομονή παραμένει βασικό στοιχείο. Η ένταση χτίζεται σταδιακά.
1990s: Η εποχή του rave
Τα μεγάλα rave και η club κουλτούρα της Ευρώπης φέρνουν μεγαλύτερη ένταση και ταχύτητα. Το mixing γίνεται πιο τεχνικό, αλλά τα sets εξακολουθούν να είναι σχετικά μακροσκελή.
2000s: Φεστιβαλική EDM
Με την άνοδο των μεγάλων φεστιβάλ και DJs όπως ο David Guetta, το DJ set γίνεται πιο “θεαματικό”. Τα drops και οι κορυφώσεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
2010s–2020s: Social media και streaming
Η κυριαρχία πλατφορμών όπως το TikTok και το Spotify αλλάζει τον τρόπο που ακούμε μουσική. Τα tracks γίνονται πιο άμεσα, ενώ πολλά DJ sets αποκτούν μεγαλύτερη πυκνότητα. Ταυτόχρονα, εμφανίζονται νέα είδη όπως fast techno, hyperpop και genre-blending. Τα DJ sets βασίζονται σε γρήγορες εναλλαγές.
Πώς άλλαξε η διάρκεια των tracks
1970s – 1990s
Τα club tracks συχνά διαρκούσαν 6–10 λεπτά. Χαρακτηρίζονταν από μεγάλα intros και αργό χτίσιμο.
Σήμερα
Πολλά tracks έχουν διάρκεια 2–4 λεπτά. Αυτό επηρεάζεται από το streaming, κυρίως από πλατφόρμες, όπως το Spotify.
Ο λόγος: Περισσότερα streams = Περισσότερα έσοδα. Μικρότερο intro = Άμεσο engagement
Tracks ανά ώρα set
1970s–80s: 10–15 Tracks
1990s: 15–20 Tracks
2000s: 20–25 Tracks
2010s–2020s: 25–40 Tracks (ή και περισσότερα σε ορισμένα sets)
BPM ανά είδος
Techno: 120-140 BPM
Hard Techno: 140-160 BPM
Hardcore/Gabber:170-200 BPM
Terrocore/Speedcore: 250-400+ BPM
3 μοντέλα DJ set
Narrative Set (Αφηγηματικό set)
Αυτό είναι το πιο “παραδοσιακό” μοντέλο DJing. Το set λειτουργεί σαν ιστορία. Διαθέτει αρχή, ανάπτυξη, κορύφωση και αποφόρτιση. Χαρακτηρίζεται από μεγάλα transitions, λιγότερα tracks ανά ώρα, σταδιακή αλλαγή ενέργειας, μεγάλη σημασία στο groove. Συνήθως περιλαμβάνει 12–18 tracks ανά ώρα. Τα sets των Jeff Mills, Richie Hawtin, Laurent Garnier, Tale of Us, Anyma αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Αυτό το στυλ έχει ρίζες στην club κουλτούρα χώρων, όπως το Paradise Garage.
Stimulation Set (High-impact set)
Αυτό είναι το μοντέλο που συναντάμε συχνότερα σε festivals. Το set βασίζεται στη συνεχή διέγερση του κοινού. Χαρακτηρίζεται από πολύ γρήγορα transitions, mashups συχνά drops και αλλαγές σε είδη. Συνήθως περιλαμβάνει 30–50 tracks ανά ώρα. DJs Skrillex και Diplo χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι του είδους, ενώ σε events όπως το Tomorrowland αυτό το μοντέλο είναι πολύ συνηθισμένο. Charlotte de Witte, Amelie Lens, Adam Beyer ακολουθούν το μοντέλο αυτό με το μοντέλο “build, peak, release, νέο peak”.
Hybrid Set (Υβριδικό μοντέλο)
Αυτό είναι το μοντέλο που γίνεται όλο και πιο δημοφιλές. Συνδυάζει storytelling, γρήγορες αλλαγές, cross-genre mixing και σύντομες κορυφώσεις. Οι DJs χρησιμοποιούν και τα δύο παραπάνω μοντέλα. Τα σετ αυτού του είδους χαρακτηρίζονται από απρόβλεπτη ροή, διαφορετικά είδη, και μια προσέγγιση ότι o DJ λειτουργεί περισσότερο σαν curator και χτίζει journey sets. Four Tet και Ben UFO χαρακτηριστικά παραδείγματα του είδους.
Σε κάθε περίπτωση ένα καλό DJ set έχει μια κρυφή δομή. Ο DJ είναι οδηγός, όχι ακόλουθος και αποφεύγει από την μία τον απόλυτο αυτοσχεδιασμό που βασίζεται στις αντιδράσεις του κοινού και από την άλλη την πλήρη ακαμψία που στηρίζεται σε ένα σχεδόν προ-ηχογραφημένο set χωρίς καμία δυνατότητα σύνδεσης με το κοινό. Κινείται, δηλαδή, ανάμεσα σε μια βασική δομή και τον αυτοσχεδιασμό που αντλεί έμπνευση από το κοινό.
Το παράδοξο των σύγχρονων DJ sets: Μικρή προσοχή, Μεγάλα sets
Σήμερα, πολλοί DJs παίζουν πιο γρήγορα, χρησιμοποιούν mashups και κάνουν συνεχείς κορυφώσεις. Παράλληλα, τα sets τους συχνά διαρκούν 4–8 ώρες, ειδικά στην underground ή techno σκηνή. Αυτό δημιουργεί ένα φαινομενικό παράδοξο: πώς μπορεί ένα κοινό που έχει συνηθίσει σε μικρά, γρήγορα ερεθίσματα (TikTok, Spotify, Instagram) να παρακολουθεί μια τόσο μεγάλη μουσική αφήγηση;
Παρά το γρήγορο μικρο-ρυθμό, τα μεγάλα sets εξακολουθούν να έχουν μακροχρόνια δομή: Αρχή- Μέση- Τέλος. Ξεκινούν με ένα σταδιακό χτίσιμο ρυθμού και ατμόσφαιρας προχωρούν στην μέση τους με ένα πυκνό layering, drops και κορυφώσεις και κλείνουν με αποφόρτιση και χώρο για ανάσα. Αυτή η “ιστορία μέσα στην ώρα” επιτρέπει στο κοινό να εμπλακεί τόσο με τα micro-ερεθίσματα, όσο και με τη συνολική εμπειρία.
Το φαινομενικό παράδοξο λύνεται όταν δούμε το set ως συνδυασμό micro και macro εμπειριών. Τα micro-stimuli διατηρούν τη συγκέντρωση του κοινού ανά λεπτό. Η μακροχρόνια αφήγηση δίνει βάθος, διάρκεια και αίσθηση ταξιδιού. Με άλλα λόγια, οι DJs χρησιμοποιούν την τεχνολογία και την γνώση της ψυχολογίας προσοχής για να κρατούν τον κόσμο σε εγρήγορση, ενώ η μουσική συνεχίζει να εξελίσσεται.
Επομένως η σύγχρονη κουλτούρα DJing δείχνει ότι η μικρή διάρκεια προσοχής δεν σημαίνει μικρά sets. Αντίθετα οι DJs δημιουργούν sets μεγάλης διάρκειας, χρησιμοποιούν γρήγορες αλλαγές και drops για να κρατήσουν την προσοχή και συνδυάζουν την άμεση ικανοποίηση με τη βαθύτερη μουσική αφήγηση. Το αποτέλεσμα είναι μια εμπειρία μέσα στην οποία το κοινό βιώνει συνεχή ένταση και μακροχρόνια ικανοποίηση, λύνοντας το φαινομενικό παράδοξο.
Το ότι πολλοί DJs παίζουν σήμερα πιο γρήγορα δεν είναι, λοιπόν, απλώς θέμα τεχνικής. Είναι αποτέλεσμα μιας ευρύτερης πολιτισμικής αλλαγής, του τρόπου που καταναλώνουμε μουσική, της εξέλιξης της τεχνολογίας, της ψηφιακής κουλτούρας και της εξέλιξης της club σκηνής.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι μάλλον, γιατί οι DJs παίζουν πιο γρήγορα. Το ερώτημα είναι ποια εμπειρία θέλουν να δημιουργήσουν οι DJs, κι ακόμα καλύτερα, ποια εμπειρία θέλουν να βιώσουν σήμερα οι άνθρωποι.
Σε ένα κόσμο καταιγιστικό από ερεθίσματα, βομβαρδισμούς κυριολεκτικούς και μεταφορικούς και συνεχείς απογοητεύσεις, one rule matters όπως είπαν χαρακτηριστικά οι περισσότεροι ravers στον Oliver Laxe στα γυρίσματα του Sirāt: “Music never stops”.
“Work it, make it
Do it, makes us
Harder, better
Faster, stronger
Work it harder, make it better
Do it faster, makes us stronger
More than ever, hour after hour
Work is never over”
Harder, Better, Faster, Stronger, Daft Punk
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
Η αδυναμία συγκέντρωσης για μεγάλα χρονικά διαστήματα είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει τα είδη της μουσικής σήμερα; Παίζουν οι DJs πιο γρήγορα επειδή το κοινό έχει μικρότερη προσοχή;
Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι DJs και παραγωγοί παρατηρούν μια αλλαγή στον τρόπο που δομούνται τα DJ sets.
«Five years ago i d open at 126 (BPM) and build slowly. Now if I start below 130, I feel the room drifting within minutes» ∼ XZ2, DJ στο Βερολίνο.
Τα κομμάτια μένουν λιγότερη ώρα στο μιξ, τα transitions γίνονται πιο γρήγορα, τα peaks είναι πιο συχνά και τα sets έχουν μεγαλύτερη πυκνότητα σε tracks. Η υπομονή για αργή εξέλιξη ή build-up μειώνεται. Έτσι αρχίζουμε να στρέφουμε την προσοχή στην ψυχολογική διάσταση του φαινομένου. Η αυξανόμενη δημόσια συζήτηση γύρω από την Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) έχει επηρεάσει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη συγκέντρωση και τη διάσπαση προσοχής. Σε κάθε περίπτωση βέβαια η πολιτισμική συνθήκη της διαρκούς διέγερσης που επηρεάζει και την εμπειρία στο dance floor δεν είναι σωστό να αποδίδεται αποκλειστικά σε αυτήν.
Η τεχνολογία και ο έλεγχος του χρόνου πρέπει απαραίτητα να συνυπολογιστούν. Η εξέλιξη από το βινύλιο σε CDJs και DJ software άλλαξε ριζικά το πώς ένας DJ μπορεί να ελέγχει το set. Πλέον είναι εύκολο να κάνει γρήγορες μεταβάσεις, να ανακατεύει genres, να επεξεργάζεται loops και mashups live. Αυτό σημαίνει ότι ο DJ μπορεί να δημιουργεί ποικιλία και κίνηση κάθε λίγα λεπτά, κρατώντας το κοινό ενεργό, ενώ το set παραμένει μεγάλο χρονικά. Το digital DJing κάνει πολύ πιο εύκολο το γρήγορο mixing, επιτρέπει περισσότερα transitions και layering από ό,τι το βινύλιο. Οι DJs ανταποκρίνονται σε αυτή την κουλτούρα χωρίζοντας το set σε micro-experiences, όπου κάθε 2–5 λεπτά υπάρχει μια κορύφωση ή αλλαγή, που διατηρεί τη συγκέντρωση του κοινού.
Οι ακροατές από την άλλη έχουν συνηθίσει να ακούνε πολλά κομμάτια σε μικρό χρόνο. Η κουλτούρα του γρήγορου περιεχομένου (short attention culture) έχει εθίσει το κοινό στην ταχύτητα και την εναλλαγή. Στην εποχή του TikTok, του Instagram και του YouTube, το κοινό έχει συνηθίσει σε περιεχόμενο που αλλάζει γρήγορα. Βαριέσαι; Πας στο επόμενο. Βίντεο 10–30 δευτερολέπτων και συνεχής εναλλαγή εικόνων λειτουργούν με αλγοριθμικά μοντέλα που επιβραβεύουν την άμεση αντίδραση.
Οι πλατφόρμες streaming, όπως το Spotify, βασίζονται επίσης σε αλγορίθμους που ευνοούν τραγούδια με άμεσο engagement. Αυτό επηρεάζει τη δομή των tracks, τη διάρκεια των intros, το πώς γράφονται drops και hooks. Καθώς οι ακροατές συνηθίζουν αυτή τη δομή, οι DJs συχνά προσαρμόζουν το mixing τους σε αυτό. Για τον λόγο αυτό πολλοί DJs λένε ότι το DJ set μοιάζει περισσότερο σήμερα με playlist, δηλαδή με τη λογική ακρόασης του streaming, παρά με τη μακροχρόνια αφήγηση των παλιών clubs.
Αυτή η συνήθεια φαίνεται να μεταφέρεται και στην εμπειρία του club. Παλαιότερα, ειδικά στη house και techno σκηνή, ένα track μπορούσε να παίζει για αρκετά λεπτά ώστε να χτιστεί η ατμόσφαιρα. DJs όπως ο Larry Levan ή ο Frankie Knuckles συχνά άφηναν τα κομμάτια να εξελιχθούν πλήρως, δημιουργώντας μια πιο υπομονετική ροή στο dance floor, επιτρέποντας στο κοινό να εισέλθει σε μια συλλογική εμπειρία ρυθμικής συνέχειας. Στη σύγχρονη σκηνή, ιδιαίτερα σε ορισμένες υποκατηγορίες της ηλεκτρονικής μουσικής, παρατηρείται μεγαλύτερη έμφαση στη συνεχή κορύφωση και την ένταση που κρατούν το κοινό σε συνεχή εγρήγορση.
Σε πολλά σύγχρονα sets, επίσης, σε φεστιβαλικά περιβάλλοντα, DJs όπως ο Skrillex ή ο Diplo παίζουν με μια αισθητική συνεχούς έντασης: mashups, edits, drops κάθε λίγα λεπτά. Το κοινό περιμένει συνεχώς κάτι καινούργιο. Οι ακροατές είναι πιο ανοιχτοί σε γρήγορες αλλαγές είδους. Ο Skrillex σε συνεντεύξεις του έχει αναφέρει ότι τα σύγχρονα sets πρέπει να κρατούν το κοινό σε συνεχή ένταση. Ο Four Tet από την άλλη έχει μιλήσει για το πώς τα DJ sets μπορούν να είναι πιο απρόβλεπτα και ποικιλόμορφα σήμερα.
Επιπλέον τα αποσπάσματα που επιλέγονται για προβολή στα social media σαν μικρά clip είναι τα πιο εκρηκτικά ενός set κι αυτά ακριβώς δημιουργούν αντίστοιχες προσδοκίες. Αρκεί μια σύντομη επίσκεψη στους προσωπικούς λογαριασμούς της Amelie Lens και της Charlotte de Witte για να καταλάβετε.
«The moments that travel online are always the explosive ones. Nobody posts a six-minute build. That inevitably shapes expectations» ∼ Sam Whitmore
Η αύξηση των BPM, επίσης, έχει διαπιστωθεί ότι δημιουργεί μια συλλογική ώθηση, αυξάνει την κοινή ενέργεια DJ- κοινού που σπρώχνει το “set” μπροστά. Το dancefloor ενώνεται, γίνεται πιο “σφιχτό”, η κίνηση γίνεται πιο έντονη. Οι άνθρωποι φτάνουν στα party ήδη σε υπερ-διέγερση από τα ποτά και τα video που έχουν καταναλώσει μέσα στους καθημερινούς ρυθμούς που ποτέ δεν κατεβάζουν ταχύτητα. Μπαίνοντας σε έναν χώρο που με πιο αργό ρυθμό θα ήταν σε κάθε περίπτωση εκτός κλίματος.
Σε κάθε περίπτωση η εικόνα δεν είναι ενιαία. Σαφώς και στα πιο underground clubs, πολλοί DJs εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η μαγεία βρίσκεται στην υπομονή, σε μια εμπειρία “υπνωτική“, ότι η μουσική εξελίσσεται σταδιακά, κι ότι το dance floor χρειάζεται χρόνο για να μπει σε ρυθμό. Αυτοί ακολουθούν μια πιο oldschool πρακτική. Επιστρέφουν σε πιο αργό και βαθύ mixing, δίνοντας έμφαση στην αφήγηση του set και όχι μόνο στο άμεσο εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Ο Jeff Mills είναι ένας από αυτούς που συχνά υπερασπίζεται την πιο αφηγηματική μορφή DJing και την ιδέα ότι ένα DJ set είναι σαν ταινία· χρειάζεται χρόνο για να εξελιχθεί.
Συμπερασματικά, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ψυχολογία της προσοχής, αλλά μια ευρύτερη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διανέμεται και βιώνεται η μουσική στον ψηφιακό πολιτισμό. Το πώς ακούμε μουσική και το πώς οι DJs δομούν τα sets τους εξαρτάται τόσο από την εξέλιξη της τεχνολογίας, την κουλτούρα της ταχύτητας και βέβαια τα “σύνδρομα” που αναπτύσσουν οι άνθρωποι ως πομποί και δέκτες μέσα στον χώρο της μουσικής.
Από την αφήγηση στο Stimulation
Για να καταλάβουμε γιατί πολλά DJ sets ακούγονται σήμερα πιο γρήγορα, αξίζει να δούμε πώς εξελίχθηκε ιστορικά το DJing.
1970s: Η εποχή της αφήγησης
Στα clubs της Νέας Υόρκης, όπως το Paradise Garage, DJs όπως ο Larry Levan έπαιζαν sets που κρατούσαν ολόκληρη τη νύχτα. Τα tracks συχνά ακούγονταν σχεδόν ολόκληρα και το DJ set λειτουργούσε σαν μουσική αφήγηση.
1980s: House και techno
Στο Chicago και το Detroit DJs όπως ο Frankie Knuckles και ο Jeff Mills εξελίσσουν το mixing, αλλά η υπομονή παραμένει βασικό στοιχείο. Η ένταση χτίζεται σταδιακά.
1990s: Η εποχή του rave
Τα μεγάλα rave και η club κουλτούρα της Ευρώπης φέρνουν μεγαλύτερη ένταση και ταχύτητα. Το mixing γίνεται πιο τεχνικό, αλλά τα sets εξακολουθούν να είναι σχετικά μακροσκελή.
2000s: Φεστιβαλική EDM
Με την άνοδο των μεγάλων φεστιβάλ και DJs όπως ο David Guetta, το DJ set γίνεται πιο “θεαματικό”. Τα drops και οι κορυφώσεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
2010s–2020s: Social media και streaming
Η κυριαρχία πλατφορμών όπως το TikTok και το Spotify αλλάζει τον τρόπο που ακούμε μουσική. Τα tracks γίνονται πιο άμεσα, ενώ πολλά DJ sets αποκτούν μεγαλύτερη πυκνότητα. Ταυτόχρονα, εμφανίζονται νέα είδη όπως fast techno, hyperpop και genre-blending. Τα DJ sets βασίζονται σε γρήγορες εναλλαγές.
Πώς άλλαξε η διάρκεια των tracks
1970s – 1990s
Τα club tracks συχνά διαρκούσαν 6–10 λεπτά. Χαρακτηρίζονταν από μεγάλα intros και αργό χτίσιμο.
Σήμερα
Πολλά tracks έχουν διάρκεια 2–4 λεπτά. Αυτό επηρεάζεται από το streaming, κυρίως από πλατφόρμες, όπως το Spotify.
Ο λόγος: Περισσότερα streams = Περισσότερα έσοδα. Μικρότερο intro = Άμεσο engagement
Tracks ανά ώρα set
1970s–80s: 10–15 Tracks
1990s: 15–20 Tracks
2000s: 20–25 Tracks
2010s–2020s: 25–40 Tracks (ή και περισσότερα σε ορισμένα sets)
BPM ανά είδος
Techno: 120-140 BPM
Hard Techno: 140-160 BPM
Hardcore/Gabber:170-200 BPM
Terrocore/Speedcore: 250-400+ BPM
3 μοντέλα DJ set
Narrative Set (Αφηγηματικό set)
Αυτό είναι το πιο “παραδοσιακό” μοντέλο DJing. Το set λειτουργεί σαν ιστορία. Διαθέτει αρχή, ανάπτυξη, κορύφωση και αποφόρτιση. Χαρακτηρίζεται από μεγάλα transitions, λιγότερα tracks ανά ώρα, σταδιακή αλλαγή ενέργειας, μεγάλη σημασία στο groove. Συνήθως περιλαμβάνει 12–18 tracks ανά ώρα. Τα sets των Jeff Mills, Richie Hawtin, Laurent Garnier, Tale of Us, Anyma αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Αυτό το στυλ έχει ρίζες στην club κουλτούρα χώρων, όπως το Paradise Garage.
Stimulation Set (High-impact set)
Αυτό είναι το μοντέλο που συναντάμε συχνότερα σε festivals. Το set βασίζεται στη συνεχή διέγερση του κοινού. Χαρακτηρίζεται από πολύ γρήγορα transitions, mashups συχνά drops και αλλαγές σε είδη. Συνήθως περιλαμβάνει 30–50 tracks ανά ώρα. DJs Skrillex και Diplo χαρακτηριστικοί εκπρόσωποι του είδους, ενώ σε events όπως το Tomorrowland αυτό το μοντέλο είναι πολύ συνηθισμένο. Charlotte de Witte, Amelie Lens, Adam Beyer ακολουθούν το μοντέλο αυτό με το μοντέλο “build, peak, release, νέο peak”.
Hybrid Set (Υβριδικό μοντέλο)
Αυτό είναι το μοντέλο που γίνεται όλο και πιο δημοφιλές. Συνδυάζει storytelling, γρήγορες αλλαγές, cross-genre mixing και σύντομες κορυφώσεις. Οι DJs χρησιμοποιούν και τα δύο παραπάνω μοντέλα. Τα σετ αυτού του είδους χαρακτηρίζονται από απρόβλεπτη ροή, διαφορετικά είδη, και μια προσέγγιση ότι o DJ λειτουργεί περισσότερο σαν curator και χτίζει journey sets. Four Tet και Ben UFO χαρακτηριστικά παραδείγματα του είδους.
Σε κάθε περίπτωση ένα καλό DJ set έχει μια κρυφή δομή. Ο DJ είναι οδηγός, όχι ακόλουθος και αποφεύγει από την μία τον απόλυτο αυτοσχεδιασμό που βασίζεται στις αντιδράσεις του κοινού και από την άλλη την πλήρη ακαμψία που στηρίζεται σε ένα σχεδόν προ-ηχογραφημένο set χωρίς καμία δυνατότητα σύνδεσης με το κοινό. Κινείται, δηλαδή, ανάμεσα σε μια βασική δομή και τον αυτοσχεδιασμό που αντλεί έμπνευση από το κοινό.
Το παράδοξο των σύγχρονων DJ sets: Μικρή προσοχή, Μεγάλα sets
Σήμερα, πολλοί DJs παίζουν πιο γρήγορα, χρησιμοποιούν mashups και κάνουν συνεχείς κορυφώσεις. Παράλληλα, τα sets τους συχνά διαρκούν 4–8 ώρες, ειδικά στην underground ή techno σκηνή. Αυτό δημιουργεί ένα φαινομενικό παράδοξο: πώς μπορεί ένα κοινό που έχει συνηθίσει σε μικρά, γρήγορα ερεθίσματα (TikTok, Spotify, Instagram) να παρακολουθεί μια τόσο μεγάλη μουσική αφήγηση;
Παρά το γρήγορο μικρο-ρυθμό, τα μεγάλα sets εξακολουθούν να έχουν μακροχρόνια δομή: Αρχή- Μέση- Τέλος. Ξεκινούν με ένα σταδιακό χτίσιμο ρυθμού και ατμόσφαιρας προχωρούν στην μέση τους με ένα πυκνό layering, drops και κορυφώσεις και κλείνουν με αποφόρτιση και χώρο για ανάσα. Αυτή η “ιστορία μέσα στην ώρα” επιτρέπει στο κοινό να εμπλακεί τόσο με τα micro-ερεθίσματα, όσο και με τη συνολική εμπειρία.
Το φαινομενικό παράδοξο λύνεται όταν δούμε το set ως συνδυασμό micro και macro εμπειριών. Τα micro-stimuli διατηρούν τη συγκέντρωση του κοινού ανά λεπτό. Η μακροχρόνια αφήγηση δίνει βάθος, διάρκεια και αίσθηση ταξιδιού. Με άλλα λόγια, οι DJs χρησιμοποιούν την τεχνολογία και την γνώση της ψυχολογίας προσοχής για να κρατούν τον κόσμο σε εγρήγορση, ενώ η μουσική συνεχίζει να εξελίσσεται.
Επομένως η σύγχρονη κουλτούρα DJing δείχνει ότι η μικρή διάρκεια προσοχής δεν σημαίνει μικρά sets. Αντίθετα οι DJs δημιουργούν sets μεγάλης διάρκειας, χρησιμοποιούν γρήγορες αλλαγές και drops για να κρατήσουν την προσοχή και συνδυάζουν την άμεση ικανοποίηση με τη βαθύτερη μουσική αφήγηση. Το αποτέλεσμα είναι μια εμπειρία μέσα στην οποία το κοινό βιώνει συνεχή ένταση και μακροχρόνια ικανοποίηση, λύνοντας το φαινομενικό παράδοξο.
Το ότι πολλοί DJs παίζουν σήμερα πιο γρήγορα δεν είναι, λοιπόν, απλώς θέμα τεχνικής. Είναι αποτέλεσμα μιας ευρύτερης πολιτισμικής αλλαγής, του τρόπου που καταναλώνουμε μουσική, της εξέλιξης της τεχνολογίας, της ψηφιακής κουλτούρας και της εξέλιξης της club σκηνής.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι μάλλον, γιατί οι DJs παίζουν πιο γρήγορα. Το ερώτημα είναι ποια εμπειρία θέλουν να δημιουργήσουν οι DJs, κι ακόμα καλύτερα, ποια εμπειρία θέλουν να βιώσουν σήμερα οι άνθρωποι.
Σε ένα κόσμο καταιγιστικό από ερεθίσματα, βομβαρδισμούς κυριολεκτικούς και μεταφορικούς και συνεχείς απογοητεύσεις, one rule matters όπως είπαν χαρακτηριστικά οι περισσότεροι ravers στον Oliver Laxe στα γυρίσματα του Sirāt: “Music never stops”.
“Work it, make it
Do it, makes us
Harder, better
Faster, stronger
Work it harder, make it better
Do it faster, makes us stronger
More than ever, hour after hour
Work is never over”
Harder, Better, Faster, Stronger, Daft Punk
➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram
