Ο Werner Herzog, ένας από τους πιο ιδιοσυγκρασιακούς και ατρόμητους δημιουργούς του σύγχρονου κινηματογράφου, επιστρέφει με το νέο του ντοκιμαντέρ Ghost Elephants, μια ταινία που μεταφέρει το βλέμμα του από τα ηφαίστεια και τις πολικές ερήμους της Γης στην άγρια ενδοχώρα της Αφρικής.

Ο Γερμανός —ή, όπως ο ίδιος προτιμά, Βαυαρός— σκηνοθέτης γυρίζει ταινίες εδώ και πάνω από έξι δεκαετίες, εξερευνώντας διαρκώς αυτό που αποκαλεί «εκστατική αλήθεια». Από την παράλογη αποστολή μεταφοράς ενός πλοίου πάνω από βουνό στο Fitzcarraldo έως την εξερεύνηση της Ανταρκτικής στο Encounters at the End of the World και τα ηφαίστεια στο Into the Inferno, το έργο του μοιάζει περισσότερο με φιλοσοφικό ταξίδι παρά με απλή κινηματογραφική καταγραφή.

Στο Ghost Elephants, ο Herzog ακολουθεί μια επίπονη διαδρομή περίπου 1.000 μιλίων από τη Ναμίμπια προς τα απομακρυσμένα υψίπεδα της Ανγκόλας, στην αναζήτηση ενός ζώου που ενδέχεται να μην υπάρχει καν. Η αποστολή ξεκινά όταν ο εξερευνητής Steve Boyes τον καλεί να συμμετάσχει στο πρότζεκτ, αρχικά ως σύμβουλο μιας κινηματογραφικής ομάδας. Ωστόσο, όπως αφηγείται ο ίδιος ο Herzog, σύντομα έγινε σαφές ότι έπρεπε να αναλάβει την καλλιτεχνική καθοδήγηση της ταινίας.

Η ταινία δεν είναι ένα παραδοσιακό ντοκιμαντέρ άγριας ζωής. Αντίθετα, λειτουργεί ως μια υπαρξιακή αναζήτηση, κάτι που ο ίδιος ο σκηνοθέτης παρομοιάζει με το κυνήγι της λευκής φάλαινας στο Moby Dick. Οι συναντήσεις με ιχνηλάτες, οι τελετουργίες τοπικών φυλών και οι ιστορίες γύρω από τα πνεύματα των ελεφάντων δημιουργούν ένα υβρίδιο ντοκιμαντέρ, ποίησης και φιλοσοφικού στοχασμού.

Μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε από τον κινηματογραφιστή Ariel Leon Isacovitch, στενό συνεργάτη του Herzog, ο οποίος κινηματογράφησε τις δύσβατες περιοχές της Ανγκόλας. Όπως εξηγεί ο σκηνοθέτης, το τοπίο είναι τόσο απομονωμένο που ακόμη και οι λαθροθήρες θα δυσκολεύονταν να φτάσουν εκεί: μια περιοχή χωρίς δρόμους, γέφυρες ή αεροδιαδρόμους, σχεδόν στο μέγεθος της Αγγλίας.

Πέρα από την εξερεύνηση του φυσικού τοπίου, το Ghost Elephants μεταφέρει και μια έντονη αίσθηση επείγοντος. Για τον Herzog, η σχέση ανθρώπων και ελεφάντων έχει βαθύτερη πνευματική διάσταση. Όπως σημειώνει, σε πολλές τοπικές κουλτούρες οι πρόγονοι των ανθρώπων δεν είναι μόνο άνθρωποι αλλά και ελέφαντες — μια αντίληψη που μετατρέπει την επιβίωση του ζώου σε ζήτημα πολιτισμικής και πνευματικής συνέχειας.

Η ταινία επιχειρεί να μεταφέρει τον θεατή σε έναν χώρο μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου. Ενδεικτική είναι η υποβρύχια σκηνή με έναν ελέφαντα — μια εικόνα που, σύμφωνα με τον Herzog, αποτυπώνει την ποιητική διάσταση του έργου του.

Παράλληλα, ο σκηνοθέτης αποκάλυψε ότι πρόσφατα άνοιξε λογαριασμό στο Instagram, έπειτα από προτροπή του γιου του. Αν και ο ίδιος δεν χρησιμοποιεί καν κινητό τηλέφωνο, αντιμετωπίζει το μέσο ως έναν χώρο μικρών αφηγηματικών στιγμών — μικρά κινηματογραφικά βινιέτες έξω από τα όρια των ταινιών και των βιβλίων του.

Όπως λέει χαρακτηριστικά, προτιμά να ζει «στον πραγματικό κόσμο», να συναντά ανθρώπους πρόσωπο με πρόσωπο και να μοιράζεται ένα γεύμα γύρω από ένα τραπέζι. Αλλά ακόμη και μέσα από την ψηφιακή απόσταση, η φωνή του συνεχίζει να βρίσκει ακροατήριο — ίσως γιατί, όπως συμβαίνει και στις ταινίες του, η πραγματικότητα για τον Herzog είναι πάντα μόνο η αρχή μιας μεγαλύτερης ιστορίας.

 

 

Werner Herzog, Ghost Elephants, ντοκιμαντέρ, Ναμίμπια, Ανγκόλα, ελέφαντες, National Geographic, λαθροθηρία, κλιματική αλλαγή, εκστατική αλήθεια, Instagram

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram