Κάθε χρονιά τα Όσκαρ λειτουργούν σαν φίλτρο. Ταινίες που τόλμησαν, που ρίσκαραν, που δεν ακολούθησαν πιστά τον χάρτη των Βραβείων μένουν εκτός τελικής ευθείας. Η Ακαδημία υψώνει με τρόπο της τοίχο απέναντι στην εποχή Τραμπ, ωστόσο υπάρχουν επιλογές που τόσο με κινηματογραφικά, όσο και με πολιτικά κριτήρια “αδικήθηκαν” στην τελική επιλογή. 

No Other Choice 
O Park Chan-wook γύρισε μια μαύρη κωμωδία που κόβει σαν ξυράφι. O Νοτιοκορεάτης σκηνοθέτης που έμεινε χωρίς βραβείο και στη Βενετία, έμεινε εκτός κούρσα. Τολμώ να πω πως άξιζε να είναι τουλάχιστον στην πεντάδα σκηνοθεσίας. Σχετικά με την υπόθεση ένας απολυμένος εργάτης, σε έναν κόσμο όπου οι δουλειές λιγοστεύουν και η αξιοπρέπεια είναι πολυτέλεια, αρχίζει να σκοτώνει τους υποψήφιους ανταγωνιστές του για μια θέση εργασίας. Το premise είναι σχεδόν γελοίο, μέχρι να συνειδητοποιήσεις πόσο τρομακτικά λογικό μοιάζει. Το φιλμ κινείται ανάμεσα στο χιούμορ και την απόγνωση χωρίς ποτέ να ζητά συγγνώμη. Δεν είναι “εύκολη” ταινία. Η ερμηνεία του Lee Byung-hun είναι μια μελέτη πάνω στη σταδιακή διάβρωση του ανθρώπου από το σύστημα. Παρ’ όλα αυτά σε μια εξαιρετικά ανταγωνιστική χρονιά για τη Διεθνή Ταινία, το φιλμ έμεινε στο shortlist, ίσως γιατί δεν πρόσφερε κάθαρση.

Wake Up Dead Man 
H τρίτη ταινία του Rian Johnson στο σύμπαν του Knives Out είναι η πιο ώριμη, η πιο σκοτεινή και παραδόξως η λιγότερο “εύπεπτη”. Πίσω από το whodunit στήνεται μια αλληγορία για την πίστη, τη διαφθορά και την ηθική υποκρισία. Η φόρμα παραμένει παιχνιδιάρικη, αλλά το περιεχόμενο βαραίνει.  Ο Josh O’Connor παραδίδει την καλύτερη ερμηνεία της τριλογίας, σε έναν ρόλο που κινείται ανάμεσα στην αθωότητα και την ενοχή. Όμως τα Όσκαρ δυσκολεύονται να δουν πέρα από το είδος. Το γεγονός ότι πρόκειται για sequel και για “είδος” λειτουργεί ανασταλτικά, όσο κι αν το φιλμ ξεπερνά σε βάθος πολλές από τις φετινές υποψηφιότητες. Η ειρωνεία; Ακριβώς αυτό που το κάνει πιο ενδιαφέρον, το αφήνει εκτός.

Eddington 
Ο Ari Aster γύρισε μια ταινία για το 2020 χωρίς μάσκες ευγένειας. Ένα μικρό αμερικανικό χωριό γίνεται το πεδίο όπου συγκρούονται φόβος, παραπληροφόρηση, πολιτική παράνοια και κοινωνική αποσύνθεση. Το Eddington είναι ενοχλητικό, άβολο, σαρκαστικό. Το σενάριο αποτυπώνει με ακρίβεια τον εγκεφαλικό θόρυβο της εποχής: social media, υγειονομική κρίση, ιδεολογική σύγχυση. Η σκηνοθεσία είναι ακριβής με μεγάλες πανοραμικές λήψεις που κάνουν τη μοναξιά απτή. Όμως τα Όσκαρ δεν αγαπούν την πρόσφατη μνήμη όταν πονάει ακόμη.

The Testament of Ann Lee 
Ίσως η μεγαλύτερη αδικία της χρονιάς. Ένα μυσταγωγικό musical για τη θρησκευτική ηγέτιδα των Shakers, γυρισμένο με αυστηρότητα, σιωπή και βαθιά πνευματικότητα. Η Amanda Seyfried δίνει μια σωματική, σχεδόν ασκητική ερμηνεία. Η φωτογραφία είναι υποβλητική, τα κοστούμια λιτά, η μουσική στοιχειώνει. Το φιλμ απαιτεί συγκέντρωση κι αυτό είναι πρόβλημα για την κουλτούρα των βραβείων που ευνοεί το συναίσθημα όταν είναι άμεσο και αναγνωρίσιμο. 

Cover-Up 
Το ντοκιμαντέρ για τον Seymour Hersh αποτελεί μία αναμέτρηση με την ίδια την ιδέα της δημοσιογραφίας. Τι σημαίνει να αποκαλύπτεις την αλήθεια όταν κανείς δεν θέλει να την ακούσει; Ποιο είναι το κόστος; Και ποιος τελικά γράφει την ιστορία; Η Laura Poitras επιστρέφει σε γνώριμο έδαφος, αλλά με περισσότερη αμφισημία. Το Cover-Up δεν αγιοποιεί τον ήρωά του, τον παρατηρεί. Παρ’ όλο που έφτασε κοντά, έμεινε εκτός τελικής πεντάδας, ίσως γιατί δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις και τα Όσκαρ αγαπούν τις απαντήσεις περισσότερο από τις ερωτήσεις.

Αυτές οι πέντε ταινίες έχουν κάτι κοινό: δεν προσπάθησαν να χωρέσουν, δεν προσαρμόστηκαν στο καλούπι και αυτό κινηματογραφικά είναι το πλεονέκτημά τους, γιατί τα Όσκαρ είναι στιγμιότυπο. Ο κινηματογράφος όμως είναι διάρκεια και πολλές φορές, οι ταινίες που μένουν εκτός τελικής ευθείας είναι αυτές που τελικά μένουν μέσα μας. 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram