Κάποτε φοβόμασταν ότι το YouTube θα χαζέψει τα παιδιά. Τώρα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι μπορεί να τα μπερδέψει, να τα εκπαιδεύσει λάθος, ή απλώς να τα αφήσει να μεγαλώνουν μέσα σε ένα glitch που δεν τελειώνει ποτέ.

Νέα ρεπορτάζ των The 74 και Mother Jones φέρνουν στην επιφάνεια κάτι που μοιάζει ήδη εκτός ελέγχου: μια πλημμύρα από AI-generated «εκπαιδευτικά» βίντεο για παιδιά, τα οποία, στην καλύτερη περίπτωση, είναι παράλογα και, στη χειρότερη, επικίνδυνα.

Σε ένα από αυτά, υποτίθεται παιδικό τραγούδι για αυτοκίνητα, τα παιδιά κινούνται χωρίς ζώνες ασφαλείας και περπατούν στη μέση του δρόμου, με αυτοκίνητα να περνούν από πίσω τους. Σε άλλο, ένα sing-along για τις 50 πολιτείες των ΗΠΑ, τα ονόματα έχουν αποσυντεθεί σε κάτι σαν μετα-γλωσσικό ατύχημα: “Ribio Island”, “Conmecticut”, “Oklolodia”, “Louggisslia”. Δεν είναι απλώς λάθος, είναι ένας κόσμος που έχει ξεχάσει πώς να μιλάει.

Και μετά έρχεται το πραγματικά σκοτεινό κομμάτι: βίντεο με μωρά που τρώνε ολόκληρα σταφύλια (κίνδυνος πνιγμού), καταναλώνουν μέλι (δυνητικά θανατηφόρο για βρέφη) ή δαγκώνουν μήλα που στάζουν… αίμα. Όχι, δεν είναι πείραμα τέχνης. Είναι περιεχόμενο που σερβίρεται ως «εκπαιδευτικό».

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι αυτά τα βίντεο υπάρχουν. Είναι ότι παράγονται μαζικά, σχεδόν βιομηχανικά. Ένα μόνο κανάλι έχει ανεβάσει πάνω από 10.000 βίντεο μέσα σε επτά μήνες — περίπου 50 τη μέρα. Σαν να έχεις ένα εργοστάσιο που δεν φτιάχνει προϊόντα, αλλά στρεβλές εκδοχές της πραγματικότητας.

Και κάπου εκεί, οι γονείς, κουρασμένοι, πιεσμένοι, άνθρωποι, πατάνε play. Από ανάγκη, μάλλον, όχι από αδιαφορία.

«Είμαστε στην αρχή ενός τεράστιου προβλήματος και πρέπει να το ελέγξουμε γρήγορα», λέει η Kathy Hirsh-Pasek, καθηγήτρια ψυχολογίας και νευροεπιστήμης. Και η Dana Suskind το πάει ένα βήμα παραπέρα: «Αυτό δεν είναι ουδέτερο περιεχόμενο. Είναι παραπληροφόρηση για νήπια σε βιομηχανική κλίμακα».

Αν αυτό ακούγεται υπερβολικό, αρκεί ένα νούμερο: σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου το 21% του περιεχομένου στο YouTube feed είναι πλέον AI-generated χαμηλής ποιότητας. Σχεδόν ένα στα πέντε βίντεο. Ένας θόρυβος που δεν μοιάζει με θόρυβο — γιατί φοράει το προσωπείο της γνώσης.

Και ίσως εκεί να είναι το πιο ανησυχητικό σημείο: δεν μιλάμε για «κακό περιεχόμενο». Μιλάμε για περιεχόμενο που παριστάνει το καλό. Σαν μια παιδική φωνή που σου τραγουδάει κάτι λάθος, αλλά το τραγουδάει τόσο πειστικά, που αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν τελικά το λάθος είσαι εσύ.

Ή, χειρότερα, το παιδί που μαθαίνει να ζει μέσα σε αυτό.

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram