Οι μεγάλες εταιρείες σήμερα αντιλαμβάνονται ότι έχουν γίνει υπερβολικά περίπλοκες. Πάρα πολλοί διευθυντές, πάρα πολλά επίπεδα διοίκησης, πάρα πολλές συσκέψεις που υπάρχουν μόνο για να δικαιολογούν την ύπαρξη των ίδιων των συσκέψεων. Το 2023 ο Mark Zuckerberg το είπε με έναν τρόπο που έμεινε στην ιστορία της Silicon Valley. Δεν ήθελε μια εταιρεία γεμάτη «managers managing managers managing managers managing managers». Με άλλα λόγια: ανθρώπους που διαχειρίζονται ανθρώπους που διαχειρίζονται ανθρώπους που διαχειρίζονται αυτούς που τελικά κάνουν τη δουλειά. 

Λίγο μετά, η Meta απέλυσε 10.000 εργαζομένους και πολλές ακόμα εταιρείες ακολούθησαν. Η Citi ανακοίνωσε ότι θα μειώσει τα επίπεδα διοίκησης από 13 σε 8. Η UPS ξεκίνησε την κατάργηση 12.000 θέσεων management. Οι εταιρείες προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να “επιπεδώσουν” τη δομή τους. Το νέο στοιχείο όμως σήμερα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη ίσως το κάνει πραγματικά εφικτό, αφαιρώντας τη δουλειά που έκανε απαραίτητη τη μεσαία διοίκηση. 

Η μεσαία διοίκηση στην πραγματικότητα δημιουργήθηκε για να λύνει ένα βασικό πρόβλημα των μεγάλων οργανισμών: τον συντονισμό. Κάποιος έπρεπε να συγκεντρώνει δεδομένα, να φτιάχνει αναφορές, να μεταφέρει πληροφορίες από τη μία ομάδα στην άλλη, να παρακολουθεί την πρόοδο των έργων. Όλα αυτά ήταν ανθρώπινη εργασία. Σήμερα ένα μεγάλο μέρος αυτής της εργασίας μπορεί να αυτοματοποιηθεί. 

Οι AI agents, ψηφιακοί εργαζόμενοι που μπορούν να γράφουν κώδικα, να αναλύουν δεδομένα, να συντάσσουν αναφορές και να παρακολουθούν διαδικασίες αρχίζουν να ενσωματώνονται στις εταιρείες με ταχύτητα που πριν λίγα χρόνια θα φαινόταν αδιανόητη. Σε τέτοια περιβάλλοντα ένας άνθρωπος μπορεί να διαχειριστεί πολύ μεγαλύτερη ποσότητα δουλειάς από ό,τι στο παρελθόν κι αυτό έχει άμεση συνέπεια: λιγότερα επίπεδα ανάμεσα σε αυτόν που παίρνει την απόφαση και σε αυτόν που εκτελεί τη δουλειά. 

Ορισμένοι αναλυτές ήδη μιλούν για το τέλος της κλασικής πυραμίδας εργασίας. Εκείνης της δομής όπου στην κορυφή βρίσκονται λίγοι διευθυντές, στη μέση πολλοί managers και στη βάση μεγάλοι στρατοί αναλυτών και junior εργαζομένων. Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί ακριβώς αυτή τη βάση. Σε παραδοσιακές εταιρείες συμβούλων, για παράδειγμα, ένα έργο συχνά οργανώνεται με έναν engagement manager και αρκετούς junior analysts που συγκεντρώνουν δεδομένα και κάνουν ανάλυση. Αν όμως οι αναλύσεις αυτές μπορούν να παραχθούν από AI agents, η ανάγκη για τόσο μεγάλο αριθμό junior εργαζομένων μειώνεται δραματικά. 

Η νέα δομή που προκύπτει μοιάζει διαφορετική. Λιγότεροι άνθρωποι, αλλά πιο εξειδικευμένοι. Μικρότερες ομάδες, αλλά με μεγαλύτερη τεχνολογική ισχύ και managers που δεν διαχειρίζονται μόνο ανθρώπους αλλά και ψηφιακούς εργαζομένους. Ορισμένοι ήδη μιλούν για την άνοδο ενός νέου τύπου εργαζομένου: του “megamanager”. 

Έναν άνθρωπο που μπορεί να επιβλέπει πολλαπλά έργα, να διαχειρίζεται ομάδες ανθρώπων, αλλά και στρατούς AI agents που εκτελούν μεγάλο μέρος της καθημερινής εργασίας. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η έννοια της ομάδας αλλάζει. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ανθρώπους γύρω από ένα τραπέζι, μεταφέρομαστε σε ένα υβρίδιο ανθρώπων και αλγορίθμων και αυτό δημιουργεί ένα νέο είδος οργάνωσης. 

Οι managers δεν θα “διοικούν” την τεχνητή νοημοσύνη όπως διοικούν ανθρώπους. Θα δημιουργούν συστήματα που την κατευθύνουν. Θα θέτουν κανόνες, όρια και διαδικασίες ελέγχου. Με άλλα λόγια η διοίκηση ίσως μετατραπεί από διαχείριση ανθρώπων σε διαχείριση συστημάτων. 

Αν οι εταιρείες χρειάζονται λιγότερα επίπεδα και λιγότερους junior εργαζομένους, τότε πού θα μάθουν οι νέοι εργαζόμενοι τη δουλειά; 

Για δεκαετίες η επαγγελματική εξέλιξη βασιζόταν σε μια σχετικά σταθερή πορεία. Ξεκινούσες χαμηλά, μάθαινες τα βασικά μέσα από μικρές εργασίες και σταδιακά ανέβαινες. Αν αυτές οι μικρές εργασίες αναλαμβάνονται πλέον από AI, το παραδοσιακό μοντέλο εκπαίδευσης μέσα στις εταιρείες αρχίζει να καταρρέει. Το παράδοξο είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει τους εργαζόμενους πιο παραγωγικούς, αλλά ταυτόχρονα να δυσκολεύει την είσοδο νέων ανθρώπων στην αγορά εργασίας. 

Αυτή η αντίφαση βρίσκεται στο κέντρο της επόμενης φάσης του καπιταλισμού της τεχνητής νοημοσύνης. Οι εταιρείες θα γίνουν πιο αποδοτικές, πιο μικρές, πιο ευέλικτες. Οι οργανισμοί θα μοιάζουν λιγότερο με πυραμίδες και περισσότερο με επίπεδα δίκτυα. Ταυτόχρονα όμως θα προκύψει ένα νέο ερώτημα: ποιος έχει θέση μέσα σε αυτά τα δίκτυα, γιατί αν το μέλλον της εργασίας είναι μια ομάδα λίγων ανθρώπων που διαχειρίζονται πολλούς αλγορίθμους, τότε το πραγματικό ζήτημα δεν είναι μόνο η τεχνολογία. Είναι το ποιος θα παραμείνει απαραίτητος σε έναν κόσμο όπου η δουλειά γίνεται όλο και λιγότερο ανθρώπινη. 

 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram