Μοιάζει να βρίσκεται κάτι σχεδόν ειρωνικό στο να αφηγείσαι μια επανάσταση με τα εργαλεία του πιο συγκεντρωτικού συστήματος που έχουμε γνωρίσει μέχρι σήμερα: την τεχνητή νοημοσύνη κι όμωςαυτό ακριβώς επιχειρεί ο Darren Aronofsky (Ντάρεν Αρονόφσκι) ως πείραμα αφήγησης. Παίρνει την Αμερικανική Επανάσταση του 1776 και τη μετατρέπει σε μια σειρά σύντομων επεισοδίων, φτιαγμένων με AI εικόνα, ανθρώπινες φωνές και ιστορικά δεδομένα, που θα ανεβαίνουν στο YouTube του Time ακριβώς 250 χρόνια μετά από κάθε γεγονός που αναπαριστούν. 

Η σειρά λέγεται On This Day… 1776 και πίσω από αυτή βρίσκεται η Primordial Soup, η AI-focused εταιρεία του Aronofsky σε συνεργασία με τη Google DeepMind και τη Salesforce. Το concept είναι απλό και ταυτόχρονα προκλητικό: τι θα γινόταν αν η ιστορία δεν ξαναπαιζόταν με κοστούμια, extras και σκηνικά, αλλά “ανακατασκευαζόταν” από μοντέλα που έχουν τραφεί με αρχεία, επιστολές, χρονικά, πίνακες και κείμενα της εποχής; 

Ο Aronofsky δεν είναι τυχαίος σκηνοθέτης, δεν τον ενδιέφερε ποτέ η καθαρή αναπαράσταση. Από το Requiem for a Dream μέχρι το Μother και το The Fountain τον απασχολεί η ψυχολογική ένταση, η εμπειρία, όχι η πιστότητα, γι’ αυτό και η επιλογή του ιστορικού δράματος ως πεδίου δοκιμής της AI είναι λιγότερο “ασφαλής” απ’ όσο φαίνεται. Δεν πάει να κάνει sci-fi με αλγόριθμους, αλλά να ξαναδεί κάτι που θεωρούμε παγιωμένο, σχεδόν ιερό. 

Στα πρώτα επεισόδια βλέπουμε τον Τζορτζ Ουάσινγκτον να υψώνει τη σημαία της Ηπειρωτικής Ένωσης για να τονώσει το ηθικό των αποικιών και τον Μπέντζαμιν Φράνκλιν να πιέζει τον Τόμας Πέιν να γράψει το Common Sense. Το τελευταίο παρουσιάζεται σχεδόν σαν το πρώτο viral περιεχόμενο της αμερικανικής ιστορίας: ένα φυλλάδιο που άλλαξε μαζικά τη δημόσια γνώμη. Η επανάσταση ως meme, ως διάδοση ιδεών, ως αλυσίδα επιρροής. 

Το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι αν οι εικόνες είναι “τέλειες”, αλλά αν πείθουν. Αν μεταφέρουν κάτι από το βάρος της στιγμής. Οι φωνές είναι ανθρώπινες, με ηθοποιούς της SAG, αλλά τα πρόσωπα, τα τοπία, τα πλήθη είναι προϊόν AI. Αυτό δημιουργεί μια περίεργη αίσθηση: δε βλέπεις την αναπαράσταση, αλλά την υπόθεση. Σαν να σου λέει η σειρά: “Έτσι θα μπορούσε να ήταν”. 

Μπορεί μια μηχανή να αποδώσει το πνεύμα μιας εποχής; Μπορεί ένα μοντέλο όσο καλά κι αν έχει εκπαιδευτεί να καταλάβει την αβεβαιότητα ανθρώπων που δεν ήξεραν αν αυτό που ξεκινούν θα πετύχει ή θα τους οδηγήσει στην αγχόνη; Ο ίδιος ο Aronofsky λέει ότι στόχος του είναι να “επαναπλαισιώσει την Επανάσταση όχι ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα, αλλά ως εύθραυστο πείραμα”. Αυτό από μόνο του είναι πολιτική δήλωση. 

Η χρήση της AI εδώ δεν παρουσιάζεται ως αντικατάσταση της τέχνης, αλλά ως επέκταση. Όπως λένε και οι δημιουργοί πρόκειται για συνδυασμό παραδοσιακών κινηματογραφικών εργαλείων και νέων δυνατοτήτων. Πράγματι υπάρχει μια ειλικρίνεια σε αυτό: πολλές τέτοιες παραγωγές δε θα γίνονταν ποτέ με παραδοσιακά μέσα, λόγω κόστους, χρόνου, ρίσκου. 

Παράλληλα το project ανεβάζει τον πήχη για το τι θεωρείται “AI video”. Μέχρι τώρα είχαμε κυρίως διαφημίσεις, πειραματικά clips, πρόχειρες αφηγήσεις. Η παρουσία του Aronofsky προσδίδει κύρος, αλλά και ευθύνη. Δεν μπορείς να κρυφτείς πίσω από το “είναι απλώς AI”. Το πιο ενδιαφέρον όμως βρίσκεται αλλού: στο τι σημαίνει να αναθέτουμε την ιστορία σε αλγορίθμους. Όταν η εικόνα της Ιστορίας παύει να είναι αποτέλεσμα φυσικής αναπαράστασης και γίνεται υπολογιστική σύνθεση, αλλάζει κάτι θεμελιώδες. Η Ιστορία γίνεται πιο ρευστή, πιο “αναπαράξιμη” κι αυτό είναι ταυτόχρονα συναρπαστικό και επικίνδυνο. 

Ο Aronofsky μοιάζει να το γνωρίζει, γι’ αυτό μιλά για “soup, not slop”. Αν πετύχει, το On This Day… 1776 δεν θα είναι απλώς μια σειρά ιστορικών clips. Θα είναι ένα τεστ για το αν η AI μπορεί να σταθεί δίπλα στον άνθρωπο ως αφηγητής, χωρίς να τον ακυρώνει. Σε κάθε περίπτωση το στοίχημα έχει ήδη αξία, γιατί αφορά το πως θα αφηγούμαστε τις ιστορίες μας στο μέλλον και ποιος θα κρατά το φακό. 

*Με στοιχεία από το Hollywood Reporter 

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram