Τα τελευταία χρόνια, ερευνητές, εκπαιδευτικοί και ειδικοί ψυχικής υγείας παρατηρούν μια νέα τάση: έφηβοι και νεαροί ενήλικες στρέφονται σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο για πληροφορίες, αλλά και για να διαχειριστούν προσωπικές και κοινωνικές καταστάσεις.

Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του CNN, η χρήση εφαρμογών όπως το ChatGPT επεκτείνεται πλέον και σε ευαίσθητες στιγμές της καθημερινότητας, όπως η απόρριψη σε μια σχέση ή η διατύπωση δύσκολων συναισθημάτων.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός φοιτητή από το Πανεπιστήμιο Yale, ο οποίος χρησιμοποίησε το ChatGPT για να συντάξει μήνυμα απόρριψης προς μια κοπέλα που είχε γνωρίσει μέσω κοινών φίλων. Το μήνυμα, ιδιαίτερα εκτενές και προσεκτικά διατυπωμένο, προκάλεσε αμφιβολίες στην αποδέκτρια, η οποία τελικά κατέληξε, με τη βοήθεια των φίλων της, ότι πιθανότατα είχε γραφτεί από AI. Ο ίδιος παραδέχτηκε ότι επέλεξε αυτή τη λύση λόγω έλλειψης εμπειρίας σε τέτοιου είδους επικοινωνία.

Το φαινόμενο αυτό έχει ήδη περιγραφεί από ερευνητές με τον όρο «social offloading» (κοινωνική μεταφόρτωση), που αναφέρεται στη μεταφορά μιας γνωστικής ή επικοινωνιακής διαδικασίας σε εξωτερικούς «παράγοντες», είτε πρόκειται για άλλους ανθρώπους είτε, πλέον, για ψηφιακά συστήματα.

Αν και η κοινωνική μεταφόρτωση δεν είναι κάτι καινούργιο, η εξάπλωση των chatbot την εντάσσει δυναμικά στο πεδίο της αλληλεπίδρασης ανθρώπου-μηχανής. Όπως επισημαίνει ο Michael Robb από τον οργανισμό Common Sense Media, η χρήση AI για την επικοινωνία με φίλους ή ερωτικούς συντρόφους μπορεί να σημαίνει ότι «η ίδια η πράξη της επικοινωνίας μεταφέρεται εκτός του ατόμου».

Ο ίδιος σημειώνει ότι πολλοί νέοι χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη ως μέσο αντιστάθμισης της αβεβαιότητάς τους στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Αυτό, ωστόσο, ενδέχεται να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες: εάν κάθε δύσκολη συνομιλία «διαμεσολαβείται» από AI, υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχυθεί η αίσθηση ότι οι προσωπικές εκφράσεις και τα ένστικτα δεν είναι επαρκή.

Με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης να ενσωματώνονται όλο και περισσότερο στην καθημερινότητα μας, το ερώτημα που προκύπτει δεν αφορά μόνο το τι μπορούν να κάνουν, αλλά και το τι αρχίζουμε να τους αναθέτουμε. Η επικοινωνία δεν είναι μόνο αποτέλεσμα, είναι και διαδικασία, αμηχανία, έκθεση. Κι αν αρχίσουμε να αναθέτουμε ακόμη και αυτά τα μικρά, δύσκολα κομμάτια σε μηχανές, τότε ίσως χάσουμε κάτι πιο ουσιαστικό από μια κακή γραπτή φράση: τη δυνατότητα να μιλάμε πραγματικά ο ένας στον άλλον.

 

 

➪ Ακολουθήστε το OLAFAQ στο Facebook, Bluesky και Instagram